تانىم • 09 ءساۋىر, 2026
ابدۋراۋف فيترات (ابدۋراحيمۋعلي) – وزبەك حالقىنىڭ ءبىرتۋار تۇلعاسى. 1886 جىلى بۇحارا قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول اۋەلى مولدادان ساۋات اشىپ, كەيىن اتاقتى ء«مىر اراب» مەدرەسەسىندە ءبىلىمىن جەتىلدىردى. بۇل تۇستا يسمايىل گاسپىرالى رەفورماسى بۇحاراعا دا جەتكەن. ولكە وقىعاندارى جاديتشىلدىكتى مەڭگەرۋ ماقساتىندا باقشاساراي مەن ىستانبۇلعا ادامدارىن ارنايى جىبەرىپ, ءبىلىم جۇيەسىندەگى تاجىريبەسىن ۇيرەندى. ابدۋراۋف 1909–1913 جىلدارى وسمانلى ەلى استاناسىندا وقىدى. ءوز جۇرتىندا «تاربياي اتفول» اتتى جاستار ۇيىمىن قۇردى. جاس دارىن جاديتشىلدىكپەن ەسەيىپ, جەتىلدى. فيتراتتىڭ تۇركىستان رۋحانياتى تاريحىنداعى ماڭىزدى ەڭبەگى – 1918 جىلى «چيعاتوي گۋرۋنگي» (شاعاتاي ءباسى) ۇيىمىن قۇرۋى ەدى. ول 1919–1923 جىلدارى بۇحارا حالىق رەسپۋبليكاسىندا ءتۇرلى باسشىلىق قىزمەت اتقاردى.1924 جىلى ماسكەۋدەگى شىعىس تىلدەرى ينستيتۋتىندا ساباق بەردى. ادەبيەتتىڭ بارلىق جانرىندا جازدى. سونىمەن بىرگە تۇركى ادەبيەتى تاريحى تۋرالى ەلەۋلى زەرتتەۋلەر جاريالادى. اعايىن وزبەك ەلى ءۇشىن ابدۋراۋف فيترات ءبىزدىڭ احمەت بايتۇرسىن ۇلىنداي اسا قادىرلى. وسىنداي ءىرى تۇلعا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن كەزەڭىندە نكۆد تاراپىنان 1937 جىلى ۇستالىپ, 1938 جىلى 5 قازاندا ناقاق اتىلعان. تومەندە «Egemen Qazaqstan» گازەتى وقىرماندارىنا 1929 جىلى «قىزىل قالام» جيناعىندا جاريالانعان فيتراتتىڭ تۇركى رۋحانياتى تاريحىندا ماڭىزدى «شاعاتاي ادەبيەتى» اتتى ماقالاسىن ۇسىنىپ وتىرمىز.
عىلىم • 09 ءساۋىر, 2026
داۋلەسكەرلەر تۋرالى تىڭ ىزدەنىس كەرەك
قۇرمانعازى شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋدەگى جاڭا ىزدەنىستەر تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا اكادەميك احمەت جۇبانوۆتىڭ ەرەن ەڭبەگىن ايتپاسقا بولماس. سەبەبى ول عىلىمي-ىزدەنۋشىلىك باعىتىن XIX عاسىردا ءومىر سۇرگەن اۋىزشا كاسىبي حالىق كومپوزيتورى قۇرمانعازىنىڭ شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋدەن باستاپ, كۇيشىلىك ونەرىن جان-جاقتى سارالاپ, ۇلىلىعىن بۇكىل حالىققا تانىتتى. بۇل رەتتە عالىمنىڭ العاش قازاق تىلىندە شىعارعان «قۇرمانعازى» (1936, 1960, 1961, 1978) ەڭبەگىنىڭ ورنى ەرەكشە.
ينفلياتسيا • 09 ءساۋىر, 2026
كىرىس ارتىپ, ينفلياتسيا تومەندەدى
بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا بيۋدجەت كىرىسى ارتىپ, ينفلياتسيا قارقىنى ءبىرشاما باياۋلاعانى بايقالدى. ساراپشىلار مۇنى ققس مولشەرلەمەسىنىڭ وزگەرۋىنەن كەيىنگى قىسقامەرزىمدى باعا ءوسىمىنىڭ اسەرى بىرتىندەپ باسىلعانىمەن بايلانىستىرادى. بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭى مەن بيىلعى قاڭتار-اقپان ايلارىندا بۇل فاكتور ەكونوميكاعا ءسىڭىپ, قازىر ينفلياتسياعا ايتارلىقتاي ىقپال ەتە قويمادى.
ساياسات • 09 ءساۋىر, 2026
وعىز وركەنيەتىن ۇلىقتاعان كورمە
ىستانبۇلدا وعىزداردىڭ تاريحي جانە مادەني مۇراسىنا ارنالعان «وعىز فەنومەنى: ۇلى دالادان انادولىعا دەيىن» اتتى حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا مەن كورمە ءوتتى. ءىس-شاراعا سەنات دەپۋتاتى رۋسلان رۇستەموۆ تە قاتىستى.
تۋريزم • 09 ءساۋىر, 2026
تۋريستىك ماۋسىمعا ازىرلىك جايى تالقىلاندى
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا مەن تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەربول مىرزابوسىنوۆ جەتىسۋ وبلىسىنداعى تۋريستىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جازعى ماۋسىمعا دايىندىعىمەن تانىسىپ, الاكول جاعالاۋىنداعى نەگىزگى نىسانداردىڭ جاي-كۇيىن تەكسەردى.
ساياسات • 09 ءساۋىر, 2026
سەناتور موڭعول ەلشىسىمەن كەزدەستى
سەنات دەپۋتاتى دارحان قىدىرالى ديپلوماتيالىق ميسسياسى اياقتالعان موڭعوليانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى دورج بايارحۋمەن كەزدەستى.
ساياسات • 09 ءساۋىر, 2026
ادام قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى زاڭدار قارالدى
ەلىمىزدە پسيحولوگتەردىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن دەربەس زاڭ قابىلدانباق. ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن وتىرىستا دەپۋتاتتار «پسيحولوگيالىق قىزمەت تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. سونداي-اق «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزدى.
ساياسات • 09 ءساۋىر, 2026
ساۋدا-ەكونوميكالىق كەلىسسوز پىسىقتالدى
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليار كورەيا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ارناۋلى وكىلى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى كان حۋن شيكپەن جانە كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ساۋدا, ونەركاسىپ جانە رەسۋرستار ءمينيسترى كيم چون كۆانمەن كەزدەستى.
ءبىلىم • 08 ءساۋىر, 2026
قىتايدا ەۇۋ ستاندارتتارىنا نەگىزدەلگەن جاڭا ينستيتۋت اشىلدى
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنداعى ناننين پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-مەن بىرلەسكەن «ەۋرازيالىق عىلىم جانە تەحنولوگيالار مەكتەبى» ينستيتۋتى اشىلدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ميراس • 08 ءساۋىر, 2026
2001 جىلدىڭ ماۋسىمى. تاراز قالاسىنا قازاقتىڭ شاندوز قالامگەرى ءابىش كەكىلباي ۇلى كەلەدى. ءبىر جىلدان كەيىن استاناداعى «ەلوردا» باسپاسىنان جارىققا شىققان «تالايعى تاراز» كىتابىنا تۇرتكى بولعان ماتەريالدار جيناي باستاعان كەز.
