ءا.قاستەەۆ مۋزەيىندە ۇيىمداستىرىلعان «Qara jer» اتتى جەكە كورمە و.قابوكە شىعارماشىلىعىنان كەڭ ورىن الاتىن جادى مەن وتكەندى قايتا قاراۋدىڭ ەرەكشە الاڭى ىسپەتتى. كورمەنىڭ يدەياسى ونىڭ جەكە ەستەلىكتەرىنەن باستاۋ العانىمەن, شالقار شابىت ونى تار مەنشىكتىڭ شەڭبەرىنەن الىپ شىعىپ, كەڭ اۋقىمدى تاريحي جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى تولعاۋعا تۋرا باعىتتاعان. قىلقالام شەبەرى ءوزىنىڭ جۇمىستارى ارقىلى ەستەلىكتەردىڭ قالاي ساقتالاتىنىن, ونى قايتا قاراۋدىڭ كۇردەلىلىگىن, ۇرپاقتان-ۇرپاققا قالاي بەرىلەتىنىن باياندايدى.
«كورمەدەگى كوڭىل اۋداراتىن ماڭىزدى تۋىندى «اكەمنىڭ بەينەسى» دەپ اتالادى. ساعىنىش پەن مۇڭعا تولى بۇل شىعارما ەكسپوزيتسيانىڭ كەڭىستىگىنەن اۋقىمدى ورىن الادى. ياعني پورترەت قۇرباندىققا ارنالعان قويدىڭ باسى بەينەسىمەن, توپىراق ۇيىندىلەرىنەن قۇرالعان قابىر ينستاللياتسياسىمەن جانە اۆتوردىڭ پەرفورمانسىمەن جالعاسىن تابادى. وسى كەزەڭدە جازىلعان شىعارمالار وتكىر قارا جيەكپەن كومكەرىلگەنىمەن ەرەكشە. سۋرەتشى شىعارماشىلىق جولىندا رەاليزم, ناتۋراليزم, كۋبيزم, سيۋررەاليزم, سيمۆوليزم, مەتامودەرنيزم سىندى ءتۇرلى باعىتتاردى وزىنشە زەرتتەپ, ءبىرشاما ىزدەنىستەر جاسايدى. ناتيجەسىندە, ونىڭ مونۋمەنتالدى كەنەپتەرىندە سارى, قىزىل, سۇر, كوك تۇستەردىڭ اياسىندا ورنالاسقان, دەنەلەردىڭ ءپىشىنىن سىندىرا وتەتىن قارا جيەكتەر لەگى پايدا بولعان. ول كەنەپ ۇستىندە فيلوسوفيالىق كوزقاراسى مەن ازاماتتىق ۇستانىمىن جاسىرماي جايىپ سالادى. «اق» اتتى اق-قارا جانە سارى رەڭكتەردىڭ ۇيلەسىمىندە جازىلعان تۋىندىسىندا ادامنىڭ جارىق دۇنيەگە كەلگەنىنەن باستاپ باقيعا دەيىنگى كەزەڭدەرىن جالپىلاي قاراستىرادى» دەيدى سۋرەتشى شىعارماشىلىعىنىڭ قىر-سىرىمەن تانىستىرعان كورمە جەتەكشىسى, ونەرتانۋشى ساندۋعاش مىرزابەكوۆا.
ورالبەك «ايان» اتتى كەسكىندەمەسىن گرافيكالىق مانەردە جازىپ, كومپوزيتسيا مازمۇنىن سۇرعىلت-كوگىلدىر رەڭدەرمەن اشادى. بۇل – اۆتوردىڭ تۇسىندە كورگەن ب ۇلىڭعىر وقيعاسىنىڭ ءۇزىندىسى. بۋالدىر ساعىم ىشىندەگى وقيعانى ەكى ادامنىڭ كۇردەلى راكۋرسىمەن شەشەدى. سۋرەتشى وزىنە كەلگەن جايسىز ايانداردان كەيىن, شىنايى ومىردە باسىنان كەشكەن قاتەرلى جاعدايلاردى ىشتەي ەسىنە ساقتاپ قالعان ساتتەگى سەزىمىن باياندايدى. ال «تار بولمە» اتتى كومپوزيتسياسىندا سۋرەتشى وزىنە ءتان تەحنيكانى قولدانادى – كەنەپتىڭ جازىقتىعىن تار بولمەنىڭ كەڭىستىگىنە اينالدىرىپ, ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەلەرىن ورنەكتەپ جايعاستىرادى.
الماتى
