سالتاناتتى جيىندا قازاقستاننىڭ وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بەيبىت اتامقۇلوۆ ورتالىق ازيادا ءبىرىنشى بولىپ جوعارى مەديتسينالىق ءبىلىم العان قازاق قىزى گۇلسىم اسفەندياروۆانىڭ كورشىلەس ەكى ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋعا قوسقان باعا جەتپەس, ەرەن ۇلەسى تۋرالى باياندادى.
«گۇلسىم مەن سانجار اسفەندياروۆتار سياقتى ايتۋلى ادامداردىڭ ەسىمىن, مۇراسىن ەستە ساقتاۋ – پارىزىمىز. ەسكەرتكىش – دەنساۋلىق ساقتاۋعا قوسقان ۇلەسىنە العىس ءبىلدىرۋ ماقساتىنداعى جاساعان ارەكەتىمىزدىڭ ءبىر پاراسى عانا. قاجىرلى قازاق ايەلىنىڭ جەتىستىگى ورتالىق ازيانىڭ كوپتەگەن قىز-كەلىنشەگىنە ۇلگى, شامشىراق بولدى. بۇگىن ونىڭ ۇلاعاتتى ءومىر جولى تۋرالى ماقتانىشپەن ايتامىز», دەپ اتاپ ءوتتى.
گۇلسىم اسفەندياروۆا – 1880 جىلى قاراشادا شىمكەنت قالاسىندا دۇنيەگە كەلىپ, 1941 جىلى قاراشادا ومىردەن وزعانعا دەيىن بۇكىل تۇركىستان وڭىرىندەگى ايەلدەر ساۋلىعى سالاسىنا ءىزاشار بولعان ايتۋلى ادام. 1908 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتەگى ايەلدەر مەديتسينالىق ينستيتۋتىنان اكۋشەرلىك جانە گينەكولوگيا ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان گۇلسىم سەيىتجاپارقىزى ورتالىق ازيادا تۇڭعىش رەت كەسار تىلىگىن جاساعان دارىگەر رەتىندە عانا ەمەس, العاشقى جەكە پەرزەنتحانا اشىپ, اكۋشەرلەردى دايارلاۋ كۋرستارىن ۇيىمداستىرعان تۇلعا رەتىندە دە تاريحتا قالدى.
گۇلسىم – كورنەكتى قوعام قايراتكەرى, اسكەري دارىگەر, پروفەسسور سانجار اسفەندياروۆتىڭ تۋعان اپاسى. اكەسى سەيىتجاپار اسفەنديار ۇلى – ابىلقايىر حاننىڭ ۇرپاعى, شەشەسى گۇلاندام قوشقاربايقىزى – ابىلاي حاننىڭ ۇرپاعى. تەكتى تۇقىمنان شىققان اتا-انا وتباسىندا بالا تاربيەسىنە اسا كوڭىل ءبولدى. بەرەكەلى شاڭىراقتا دۇنيەگە كەلگەن سەگىز بالاعا دا جىنىسىنا, سول كەزەڭدەگى ءداستۇرلى قوعامنىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان, تولىققاندى ءبىلىم بەرۋگە تىرىستى. ءتورت قىزىن دا تۇركىستانداعى قىزدارعا ارنالعان ەڭ ۇزدىك وقۋ ورنى تاشكەنت قىزدار گيمنازياسىنا وقۋعا بەرەدى.
گۇلسىم وقۋدى ۇزدىك باعامەن تامامداعان سوڭ, الدىنا بولاشاقتا دارىگەر بولامىن دەگەن ماقسات قويادى. سەبەبى سول ۋاقىتتا تۇركىستان ولكەسىندە بىرنەشە ىندەت پەن جۇقپالى اۋرۋ كەڭ تاراعان ەدى. جالپى, مۇسىلمان حالقىنىڭ مەديتسينالىق كومەككە مۇقتاج بولعانىن كورگەن گۇلسىم تاشكەنتتە ارنايى لاتىن تىلىندە دايىندالىپ, ەمتيحان تاپسىرىپ, كۋالىك الىپ, سانكت-پەتەربۋرگتەگى قىزدار مەديتسينالىق ينستيتۋتىنا, دالىرەك ايتساق, قازىرگى اكادەميك ي.پاۆلوۆ اتىنداعى سانكت-پەتەربۋرگ مەملەكەتتىك مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا تۇسەدى. سول تۇستا ينستيتۋت ەۋروپاداعى مەديتسينا سالاسىندا ءبىلىم بەرەتىن قىزدارعا ارنالعان جالعىز ۋنيۆەرسيتەت بولاتىن. بۇل ينستيتۋتقا گۇلسىم جالعىز تۇسكەن جوق. مۇندا تۇركىستان ولكەسىنىڭ بىرنەشە تۋماسى, سونىڭ ىشىندە ەۆرەي, نەمىس, باسقا ۇلت وكىلدەرى دە وقىدى. بىراق 1900 جىلى تۇرىك مۇسىلمان حالىقتارىنىڭ اراسىنان شىققان ەكى قىز عانا وقۋعا قابىلدانعان. ونىڭ ءبىرى پولكوۆنيك اسفەندياروۆتىڭ قىزى گۇلسىم اسفەندياروۆا بولسا, ەكىنشىسى پودپولكوۆنيك سادىق ءابدىراحمانوۆتىڭ قىزى زەينەپ ءابدىراحمانوۆا. زەينەپتىڭ ۇلتى – تاتار.
گ.اسفەندياروۆا 1908 جىلى وقۋ ورنىن وتە جاقسى كورسەتكىشپەن اياقتاپ, دارىگەر-تەراپەۆت ماماندىعىن الىپ شىعادى. ۋنيۆەرسيتەتتەگى ەمتيحاندارىن تاپسىرعان سوڭ, نيكولاي پاتشانىڭ اتىنا حات جازادى. حاتتا ءوزى تۇركىستاننىڭ تۋماسى بولعاندىقتان, ءوڭىردىڭ تۇرمىس-سالتىن, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ءتىلىن جاقسى بىلگەندىكتەن, سونداي-اق حالىققا قىزمەت ەتكىسى كەلگەندىكتەن, ونى وزگە ايماققا ەمەس, تۇركىستان ولكەسىنە دارىگەرلىك قىزمەتكە جىبەرۋ تۋرالى ءوتىنىش بىلدىرەدى. ناتيجەسىندە, ءوتىنىشى قابىلدانىپ, ول تۇركىستانداعى تەمىرلان اۋىلدىق-دارىگەرلىك ۋچاسكەسىنە, قازىرگى تۇلكىباس اۋدانىنا دارىگەرلىك قىزمەتكە جولدانادى. گ.اسفەندياروۆا – قازاق قىزدارىنىڭ اراسىنان شىققان تۇڭعىش دارىگەر عانا ەمەس, رەسەيدەگى جوعارى وقۋ ورنىن اياقتاعان العاشقى قازاق قىزى.
1910 جىلى گ.اسفەندياروۆا نامانگان ۋەزىنىڭ اۋىلدىق دارىگەرلىك ۋچاسكەسىنە جۇمىسقا اۋىسادى. 1914 جىلى تاشكەنتكە كەلىپ, مۇندا اكەسىنىڭ كومەگىمەن 30 ورىندىق جەكە پەرزەنتحانا اشتى. ساياسي ومىرگە دە بەلسەنە قاتىسادى. اعاسى, بولاشاق دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى سانجار اسفەندياروۆتىڭ جۇمىسىنا كومەكتەسەدى. 1920 جىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ حالىق كوميسسارى ت.رىسقۇلوۆ باسقارعان مۇسىلمان بيۋروسىنىڭ تاپسىرما – قولداۋىمەن «ايەلدەردىڭ اكۋشەرلىك كۋرسىن» ۇيىمداستىردى. سول كەزەڭدە بىرنەشە رەت قالالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى بولىپ سايلانادى. باسپاسوزگە الەۋمەتتىك سالانى وركەندەتۋ, انا مەن بالانى قورعاۋ ماسەلەلەرى جونىندە جازىپ تۇرادى.
جوعارى ءبىلىم العان العاشقى قازاق قىزىنىڭ ءومىربايانىن زەردەلەگەن تاريحشى الماس ءجۇنىسباي بار سانالى عۇمىرىن دەنساۋلىق سالاسىنا ارناعان, تۇرمىس قۇرماعان گۇلسىم اسفەندياروۆانىڭ 1920–1937 جىلدار ارالىعىنداعى تاعدىرى زەرتتەلمەگەنىن, ءومىرىنىڭ بەيمالىم تۇستارى بار ەكەنىن ايتادى.
وكىنىشكە قاراي, جىلدار بويى داڭقتى جەرلەسىمىزدىڭ قايدا جەرلەنگەنى بەلگىسىز بولىپ كەلگەن ەدى. 2021 جىلى «تاشكەنتتەگى قازاقتاردى ەسكە الۋ» توبىنىڭ ەرىكتىلەرى قابىرىن وزبەكستان استاناسىنىڭ بوتكين زيراتىنان تاپتى. مەموريالدىق كەشەننىڭ اشىلۋ سالتاناتىنان سوڭ, گۇلسىم سەيىتجاپارقىزى بەيىتىنىڭ باسىندا دۇعا باعىشتالىپ, اس بەرىلدى.
