ەل ىشىندە سىركەلەۋ دەگەن اتپەن بەلگىلى, نەگىزىنەن, ورتالىق جانە باتىس قازاقستان وڭىرلەرىندە قوندانىلاتىن, اشەكەي بۇيىمداردىڭ بەتىنە نۇكتە ءتارىزدى بەدەر, ويۋ ءتۇسىرۋ ءتاسىلى اسقان ەپتىلىكتى قاجەت ەتەدى. زەرگەر تۋىندىلارىندا ەلىمىزدىڭ اۋماعىندا وڭدەلەتىن اسىل تاستاردى قولدانۋ ارقىلى تاقىرىپتىق بۇيىمدار جاساۋدا شەبەردىڭ ىزدەنىسى سارقىلماعان. ول تۋىندىلارىنا مارجان, جاقۇت, كوگىلدىر اسىل تاستار, تاۋ كريستالدارى جانە تاعى باسقا باعالى تاستاردى پايدالانادى.
جاقىندا ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندە قولونەرشىنىڭ «جاڭعىرتۋ» اتتى جەكە كورمەسى اشىلىپ, زەرگەر شىعارماشىلىعىندا سوڭعى جىلدارى دۇنيەگە كەلگەن ءساتتى تۋىندىلارى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. ەكسپوزيتسيادا 150-دەن استام زەرگەرلىك بۇيىم, 6 پاننو جانە 10 ءمۇسىن تۋىندىسى تانىستىرىلدى. ءداستۇرلى اشەكەي بۇيىمداردىڭ دەنى جيىنتىقتى بۇرتىكتەۋ جانە سىركەلەۋ ادىستەرىمەن ورىندالعان. ال قالعان جۇمىستارىندا قازاق ەلىنىڭ كورىكتى جەرلەرى سيپاتتالىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارى باياندالادى. ءار بۇيىمنىڭ جاسالۋ ءادىس-تاسىلدەرى ۇقساس بولعانىمەن, پىشىندەرى مەن تاقىرىپتىق ماعىنالارى بولەك. سيپاتى بولەك اشەكەيلەردىڭ بىرنەشە ءتۇرىن شەبەرلىكپەن ۇيلەستىرىپ جاساعان شىعارمالارى – كوركەم ىزدەنىستىڭ ناتيجەسى.
كورمە جەتەكشىسى, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيى «قازاقستان ساندىك-قولدانبالى ونەرى» ءبولىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى اقجىگىت ءنۇسىپ تالانتتى قولونەرشىنىڭ دارا قولتاڭباسى, تۋىندىلارىنىڭ ماڭىزى تۋرالى كوپشىلىككە اڭگىمەلەپ بەردى.
– ء«شيلى وزەن», «قالىڭدىق», «تاڭبالى تاس», «باقسى», «ارال», «جارىلىس», «تورتەۋ», «كولساي» سىندى ەرەكشە جۇمىستارىنان تاقىرىپ پەن تەحنيكانىڭ ۇيلەسىمى بايقالادى. مىسالى, «كولساي» بىلەزىگىنىڭ ساقيناسى ۇلتتىق ناقىشتا, ال كوزى كولدىڭ تۇسىندەي تۇنىق تاۋ كريستالىنان تۇزىلگەن, اينالاسىنداعى سىمدار ءدال سول كولساي كولىن قورشاعان قالىڭ جىنىستى ورمانعا ۇقسايدى. تاعى ءبىر ەرەكشە تۋىندىسى – «تاڭبالى تاس» دەپ اتالاتىن القا. ءۇش بولىكتەن تۇرادى. القانىڭ جوعارعى بولىگى شەڭبەرلى كۇن ادامنىڭ وبرازىنا ۇقسايدى. ورتاسىنداعى جارتاس قابىرعا سۋرەتى جان دۇنيەڭە ءۇڭىلىپ تۇرعان اتا-بابا كوزىنە دە كەلەدى. القانىڭ ورتاڭعى بولىگىندە كۇمىستەن شاڭىراق نەمەسە اربا دوڭگەلەگى سەكىلدى شەڭبەرلى ءپىشىن بىلىنەدى. شاڭىراق – تاۋەلسىزدىكتىڭ بەلگىسى, ال اربا دوڭگەلەگى – كونە داۋىرلەرگە مادەنيەت تاراتقان وركەنيەت ءرامىزى. ءدال ورتاسىندا كوك اسپانداي پەرۋزا تاسى ورناتىلعان. زەرگەر كومپوزيتسيانى قوسىمشا مەتالمەن جانە سۇيەكتى سالپىنشاقتارمەن تولىقتىرعان. زەرگەرلىك ادىسپەن تاقىرىپتى اشىپ سيپاتتاۋ اسا شەبەرلىك پەن تەرەڭ ءبىلىمدى قاجەت ەتەدى. تابيعاتتا مىڭنىڭ بىرىنە تاڭداپ بارىپ قوناتىن سيرەك ونەردى سەزىمتالدىقپەن مەڭگەرگەن سەرىققالي كوكەنوۆتىڭ تۋىندىلارىنا ءتىل بىتسە, ايتار ويىن ءدىلماردىڭ قاسيەتىمەن جىرلاپ بەرەر ەدى, – دەيدى.
سەرىكقالي بايعالي ۇلىنىڭ دەربەس كورمەسى ۇلتتىق قۇندىلىقتى ايرىقشا قاستەرلەيتىنىن, وسى قاسيەت-قارىمى باعالى تاستاردىڭ ءباسىن ارتتىرىپ, ونىڭ ءداستۇرلى زەرگەرلىك مەكتەپتىڭ نەگىزگى مۇراگەرلەرىنىڭ بىرىنە اينالعانىن دالەلدەيدى. سيقىرلى ساۋساعىمەن تاستىڭ وزەگىنە تىنىس بەرگەن ول, ءداستۇرلى ونەردىڭ دارالىعىن ايشىقتاپ, كورمەگە كەلگەن ءار ادامدى وزەكتى تاقىرىپتاردا ديالوگ قۇرۋعا شاقىردى. شەبەرلىكتى باعالايتىندارعا شىعارماشىلىعىنىڭ سۇلۋلىعىن سەزىندىردى...
الماتى
