تانىم • 06 تامىز, 2024

كوزقاراس

112 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ايگىلى نەمىس ءتىلدى اقىن پاۋل تسەلاننىڭ «ادام دەگەن كوزقاراس قانا» دەگەن جىرى بار. ياعني ادام كوزقاراسىمەن قۇندى, كوز­قاراسىمەن تانىلادى. جيعان ءبىلىم-عىلىم ءتىلىمىز بەن قي­مى­­لىمىزدى, سىرتقى قالى­بى­­مىز­دى اسا بايىتپاۋى مۇمكىن, بىراق كوزقاراسىمىزدى كەڭەيتەدى.

كوزقاراس

ماسەلەن, سىزگە ەرتە كۇننەن بيىك كورىنگەن تۇعىرلار ءبىلىم جيناي كەلە الاسارىپ, كەرىسىنشە الاسا قىرلار بيىكتەۋى مۇمكىن. نەمەسە ەرتە كۇندە دۇنيەنىڭ شىڭى كورىنگەن سارى-جاسىل مەدالدار, كوپىرمە ماقتاۋ سوزدەر كوز الدىڭىزدا باعاسىن جويادى. ءومىرىنىڭ سوڭىنا قاراي تولستوي ءوزىن نوبەل سىيلىعىنا ۇسىنۋدان باس تارتتى. ءتىپتى قالاماقى ءۇشىن جازعان شىعارمالارىن وقىماۋعا كەڭەس بەرىپ, «اقىماق بولىپ الەمدى تۇزەتپەك ەدىم, اقىلدى بولىپ ءوزىمدى تۇزەتۋگە كىرىستىم» دەپ اعىنان جارىلادى. بۇل, البەتتە, دانا جازۋشى­نىڭ رۋحاني بيىكتەۋى, ومىرلىك ولشەم­نەن تىسقارىعا وزۋى. ەگەر ەستى كىسى تالماي ىزدەنىس ۇستىندە بولسا كوزقاراسى توق­تاۋسىز ءوسىپ, ۇستانىمدارى وزگەرىپ, وزگەشە ادامعا اينالماق. جانكەشتى ەڭبەك ارقاسىندا وتكەن شاعىن ءولتىرىپ وتىرعان بورحەس سەكىلدى.

ال جان قۇمارىن ورىنداماعان, ءوزىن تانۋعا ۇمتىلماعان ادامنىڭ كوزقاراسى بالاڭ كۇيىندە قالادى. اقىل ۇشتالىپ وتىرماعان سوڭ وندا كەرى اۋەستىكتەر تامىرلانىپ, دۇنيەنى ب ۇلىڭعىر كورۋدى باستايدى. گەتە ء«بىلىمسىز ادام سەكەمشىل كەلەدى» دەدى. ەڭ اۋىر ازاپ — اقىلدىڭ توت باسۋى, وندا قۇدايدىڭ ءوزى ساقتاسىن, ول ادامعا وسى ءومىردىڭ ءوزى جاھاننامعا اينالارى داۋسىز. سوناۋ سوكراتتان باستاۋ العان «ساۋ اقىل» ۇعىمى ءتۇرلى دەرتتەردەن, ناپسىدەن قۇتىلعان اقىل يەسى بولۋعا ۇندەيدى. ۇنەمى جاڭعىرىپ وتىرعان اقىل ءوزدى-ءوزىن تازارتۋمەن شۇعىلدانادى. ىشىنە جاڭا ءبىلىم ەنگەن سايىن شۇعىلالى سەزىمگە بولەنىپ, كەزىككەن اعاشقا تامسانا سالەم بەرەتىن دارەجەگە جەتەدى. ءار ادامعا جەر بەتىنىڭ جۇلدىزىنداي سۇيسىنە قاراپ, XVI نە ءXVIى عاسىردا ەمەس, ءوز زامانىندا تۋعان ساپارلاس پەندەگە باۋىرمالدىق وتى تۇتانادى. بۇل دارەجەگە جەتكەن اقىل ءتۇرىن اباي «نۇرلى اقىل» دەپ اتادى. كوزقاراس ءومىر بويى ءوسىپ جەتىلسە, ونىمەن بىرگە ادام دا جاقسى تاراپقا وزگەرىپ وتىرادى. اقىرى ادام, رۋمي ايتقانداي, ەشكىمگە رەنجىمەيتىن, تاس لاقتىرسا مىڭق ەتپەيتىن الىپ مۇحيتقا اينالادى. 

 

سوڭعى جاڭالىقتار