شىعىستانۋشى, اۋدارماشى, جازۋشى ايناش قاسىمنىڭ «زۇمىرەت» كىتابى جارىق كورىپ وتىر. جيناق «شىعىستىڭ شىنارلارى», «ناۋرىز ناقىشتارى», «سۇحباتتار ساپى», «اڭگىمەلەر الەمى» اتتى ءتورت بولىمنەن تۇرادى. «اسىل كىتاپ» باسپاسىنان شىققان كىتاپتا ءتول تىلىمىزگە تۇڭعىش اۋدارىلىپ, رۋحاني كەڭىستىگىمىزدى بايىتقان قۇندى دۇنيەلەر بار. كىتاپتىڭ العىسوزىندە اقىن, جازۋشى ۇلاربەك دالەي ۇلى بايىپتى پىكىرىمەن بولىسەدى.
– ايناشتىڭ كەز كەلگەن شىعارماسىن, سۇحباتتارىن, ماقالالارىن ءبىر-بىرىنەن بولە قاراۋعا كەلمەيدى. تۇتاس دۇنيەنىڭ ءبىر شەتىنە تۇسسەڭىز, ەكىنشى شەتىنە شىققانشا, ءوزىڭىز دە اينالسوقتاپ ءجۇرىپ قالاسىز. ويتكەنى قانشا شەت-جاعاسىن بىلەمىز دەسەك تە, بىزگە ءبارىبىر جۇمباق تا بايتاق الەم ەكەنى سەزىلىپ قالاتىن ەجەلگى شىعىس ادەبيەتىنىڭ سونشاما عاسىرلىق سورابىنىڭ شەگىنە جەتۋ مۇمكىن ەمەس. وسى تۇرعىدان كەلگەندە سىزگە ايناش شىعارمالارى جول نۇسقايدى. عالامدىق وركەنيەتتە ايتارلىقتاي ورنى بار پارسى مادەنيەتىنىڭ قىر-سىرىن ايناشتاي مەڭگەرگەن قالامگەر بىزدە كوپ ەمەس, –دەيدى ۇلاربەك دالەي ۇلى.
ايگىلى گيوتە «ولاردىڭ ەڭ وسالى مەنەن مىقتى» دەپ تامسانا تاڭداي قاققان پارسى شايىرلارىن تۇپنۇسقادان اۋدارۋ ءىسى – ۇلت ادەبيەتىنە قوسىلعان وراسان زور ۇلەس. ايناش قاسىم ەجەلگى شايىرلار مەن قاتار جيىرماسىنشى عاسىرداعى يران اقىندارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋدا ەلەۋلى ەڭبەك ەتىپ كەلەدى. نيما يۋشيدج, سوحراب سەپەحري, فەرۋح فەريزات, احمەت شاملۋ سىندى جاڭا تىنىستى پارسى اقىندارىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى عالىمنىڭ قالامىمەن كەستەلى كورىنىس تاپقان. جيناقتا «فيردوۋسي – اقىلدى اسقاق تۇتقان اقىن», «ومار حايام رۋبايلارىنداعى شاراپتىڭ شىندىعى» سەكىلدى استارعا باي ماقالالار وقىرماننىڭ تالعامىن وسىرەدى. سونىمەن قاتار ءموۋلاۆي, ساعدي, حافيز, پارۆين سىندى زامانالار كوشىنە ءىز سالعان دۇلدۇلدەردىڭ عۇمىرىنا قانىعۋعا بولادى. اۆتور نەنى جازسا دا ۇلتتىڭ ديىرمەنىنە سالىپ, قازاق اقىندارىمەن سالىستىرىپ, ولشەپ وتىرادى.
– ايناشتىڭ زەرتتەۋ تاقىرىبىنان بولەك, وقىرماندى وزىنە جاقىنداتار تاعى ءبىر قىرى – جازۋشىلىعى. ءسوز باسىندا «ايناشتىڭ كەز كەلگەن شىعارماسىن, سۇحباتتارىن, ماقالالارىن ءبىر-بىرىنەن بولە قاراۋعا كەلمەيدى» دەگەنىم سوندىقتان. ادام پەندەسىنىڭ, ونىڭ ىشىندە جازۋمەن «اۋىراتىن» جانداردىڭ جاقسىلىققا اسىعاتىنى سياقتى, جاقسى دۇنيەلەردى وقۋعا دا اسىعاتىنى بار. «قۇران داربازاسىنا» ۇڭىلسەڭىز دە, «نوعايدىڭ قىزىن» وقىساڭىز دا, كەزدەسەتىنىڭىز – سول ءبىر سىزىق بويىنداعى, بىراق ءارتۇرلى بوياۋداعى قىم-قيعاش, كۇردەلى الەم. بارلىق شىعارماسىن ءبىر كوگەنگە ءتىزىپ, شەتىنەن كورسەتۋ – ماقسات ەمەس. ونى ويلى وقىرمان ءوزى-اق جىكتەپ, سانامالاپ الادى. ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز, «زۇمىرەت» – قازاق قوعامىنا اسا قاجەت ءھام قىمبات كىتاپ,–دەيدى ۇلاربەك دالەي ۇلى.
ناۋرىزناما – ۇلتىمىز ءۇشىن باعالى تاقىرىپ. تامىرىن تەرەڭنەن العان كونە مەيرام – ەلىمىزدىڭ توبەگە ۇستار مەرەكەلەرىنىڭ ءبىرى. جيناقتا ناۋرىز جونىندە پايىمدى پىكىرلەر مەن مازمۇندى مالىمەتتەر قامتىلعان. سوناۋ ومار حايامنان باستاپ, كوپتەگەن ويشىلدار ات سالىسقان ايدارلى تاقىرىپ جاڭا قىرىنان كورىنىس تابادى.
ايتا كەتەيىك, اۆتوردىڭ بۇعان دەيىن «اباي جانە پارسى ادەبيەتى» جيناعى, يراننىڭ جاڭا ءداۋىر ادەبيەتىندەگى كورنەكتى جازۋشىلاردىڭ ءارتۇرلى تاقىرىپتى قامتىعان «ىڭكارلىك» كىتابى جارىق كورگەن. سونىمەن قاتار پارسى تىلىنەن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان فاريد-ەد-دين ءاتتاردىڭ «اۋليەلەر شەجىرەسى», مۇحاممەد يبن ءجارير ءتاباريدىڭ ء«تاباري تاريحى», موحسەن حەدجريدىڭ «جارىق جۇلدىز», ت.ب. شىعارمالار ءتول تىلىمىزدە اۋدارىلىپ شىقتى.
