– كۇلاش نوعاتايقىزى, ءالى دە جاۋاپتى قىزمەتتەسىز. ءومىردىڭ ءوڭى وزگەرسە دە, زاماننىڭ تالابى تۇرلەنسە دە, سۇرانىستاعى مامان بولۋدىڭ سىرى نەدە؟
– ەڭ الدىمەن, قۇلاعىڭ ءاردايىم تۇرىك ءجۇرۋى كەرەك. زاماننىڭ وزگەرىستەرىنە قاراي يكەمدەلۋگە, وزگەرۋگە دايىن بولۋ قاجەت. كەز كەلگەن نارسەنى قاتىپ قالعان دۇنيە رەتىندە قابىلداي المايسىڭ. قازىرگى زامان سيپاتىنىڭ ەڭ ءبىر تۇراقتى دۇنيەسى – كۇندە بولىپ جاتقان وزگەرىس. بۇرىننان كەلە جاتقان جاقسى ءداستۇردى ساقتاي وتىرىپ, جاڭا دۇنيەلەردى يگەرۋ ماڭىزدى. ەكىنشىدەن, ۇيرەنۋگە ارقاشان ءازىر جۇرگەن ءجون. ءدارىس وقيتىن اۋديتوريالار, وقۋ ورىندارى عانا ەمەس, اينالا ورتاڭ دا ۇيرەنەتىن, وقيتىن جەر. ۇلكەن ادامداردان ومىردە جيعان تاجىريبەسىن الۋعا, ال جاستاردان جاڭاشىلدىقتى ۇيرەنۋگە تىرىساسىڭ. ۇشىنشىدەن, ورتاڭدى ۇنەمى جاڭارتىپ وتىرۋ كەرەك. ورتاڭ كەڭەيسە, وي-ءورىسىڭ, كوكجيەگىڭ كەڭەيەدى, ءبىلىمىڭ جاڭارادى, تاجىريبەڭ ارتادى, باسقاشا كوزقاراس قالىپتاسادى. تورتىنشىدەن, مىنەزىڭدى, بويداعى قابىلەتتەرىڭدى باسقارا بىلگەن ابزال. ورىنسىز سويلەسەڭ, ارەكەت ەتسەڭ, مىنەزىم بار ەكەن دەپ ءجونسىز ايعايلاي بەرسەڭ, كوبى سەنەن الىستاي بەرەدى, ماڭىزدى قىزمەتكە ۇسىنىپ, سەنىم ارتا المايدى. بەسىنشىدەن, ادامدا وزگەرمەۋگە ءتيىس دۇنيەلەر دە بار. بۇل – جۇمىسقا جاۋاپكەرشىلىك, ادامدارمەن قارىم-قاتىناستاعى تۇراقتىلىق, ءتارتىپ, كىسىلىك پەن كىشىلىك. جيناقتاي ايتقاندا, وتكەنىڭە وكىنبەيتىندەي ءومىر ءسۇرۋ قاجەت, كەلەشەكتە بۇگىن ايتقان سوزىڭنەن, جاساعان ىسىڭنەن ۇيالمايتىنداي بولۋىڭ كەرەك.
– مۇعالىم ماماندىعى ادامعا تابيعاتىنان بەرىلەدى دەپ جاتادى. توقىراۋ جىلدارى الا دوربا اسىنىپ, مۇعالىمدىكتى ساۋداگەرلىككە الماستىرعان ارىپتەستەرىڭىز كوپ بولدى. بىراق ءسىز سوناۋ 80-جىلداردان بەرى وسى ءبىر ماماندىققا ادال بولدىڭىز. بۇل مۇعالىم ماماندىعىنىڭ سىزگە تابيعاتتان بەرىلگەنىن بىلدىرە مە؟
– جاۋاپكەرشىلىك دەگەندى ءجيى ايتامىن, جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشپاۋعا تىرىسامىن. بۇل – ۇلكەن ماسەلە. ءيا, دۇرىس ايتاسىز, توقىراۋ جىلدارى ءبىراز مۇعالىم ءبىلىم سالاسىنان كەتتى. بىراق ناعىز مۇعالىمدەر قالدى. سول ۋاقىتتا مەكتەپ ديرەكتورى بولدىم, سەنسەڭىز, ءبىز ايلاپ جالاقى المايتىنبىز. بيىلعى ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان اقشامىزدى كەلەسى جىلى العان, سونىڭ سالدارىنان تاماقتى, ءتىپتى ناندى قارىزعا جازدىرىپ العان كەزىمىز بولدى. بىراق بىردە-ءبىر كۇن مەكتەپتى تاستاپ, ساباق بەرمەي, وقۋشىلاردى مۇعالىمسىز قالدىرىپ كەتكەن جوقپىز. سونىڭ بارىندە ءبىزدى وسى جاۋاپكەرشىلىك ۇستاپ تۇردى. بۇل – بالالارعا, ماماندىعىڭا, اتا-اناعا, مەملەكەتكە دەگەن جاۋاپكەرشىلىك. تاعى ءبىر ماڭىزدى دۇنيە – سەنىم. ءبىز سول ۋاقىتتا ەندى عانا تاۋەلسىزدىك الدىق, ءالى-اق اياققا نىق تۇراتىنىمىزعا سەندىك. شىنايى ەگەمەندىككە جەتۋدىڭ جەڭىل بولمايتىنىن جانىمىزبەن سەزىندىك, وعان جەتۋ ءۇشىن تالاي تەر توگىپ, ءبىراز نارسەنى قۇربان ەتۋ كەرەگىن تۇسىندىك. سوعان ەڭبەگىمىزدى, قوعامعا قىزمەتىمىزدى, جاستىعىمىزدى بەردىك.
– زياتكەرلىك مەكتەپتەر وتاندىق ءبىلىم جۇيەسىندەگى ءساتتى رەفورمانىڭ ءبىرى ەكەنى راس. ءارى ءبىلىم ساپاسى دامىعان ەلدەردەگىدەي جوعارى بولۋ ءۇشىن سالاعا قوماقتى قارجى قۇيۋدىڭ قاجەت ەكەنىن دە وسى جوبا دالەلدەپ بەردى. ەلىمىزدىڭ ءاربىر وقۋ وشاعى زياتكەرلىك مەكتەپتەردەي بولۋى ءۇشىن شىنىمەن دە كوپ قارجى كەرەك پە؟
– جالپى, ءبىلىم جۇيەسى قوماقتى قارجىنى تالاپ ەتەدى. مۇنى مويىنداۋ كەرەك. كەز كەلگەن وقۋ باعدارلاماسىن ورىنداۋ ءۇشىن سوعان جەتكىلىكتى قارجى قۇيۋىمىز قاجەت. ال زياتكەرلىك مەكتەپتەرگە كەلسەك, بۇل ءبىر عانا ادامنىڭ ەڭبەگى نەمەسە جەتىستىگى ەمەس. مۇنداي بەدەل قالىپتاستىرۋدا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ, ۇلكەن پەداگوگيكالىق ۇجىمنىڭ, اتا-انالاردىڭ, وقۋشىلاردىڭ ەڭبەگى بار. قوماقتى قارجىنىڭ ناتيجەسىندە عانا وسىلاي بولعانىن اركىم ايتادى. بىراق بىزگە وسىنداي مەكتەپ كەرەك ەدى. جاڭا تەحنولوگيانى يگەرۋ ءۇشىن تەحنارلارعا, تەحنيكانىڭ ءتىلىن تۇسىنەتىن ماماندارعا, سونداي مامانداردى دايارلايتىن جاڭا وقۋ باعدارلامالارىنا قاجەتتىلىك تۋدى. قازىر زياتكەرلىك مەكتەپتەر ازىرلەگەن باعدارلامانى الەمدەگى 700-دەن اسا ۋنيۆەرسيتەت مويىنداعان. بۇل مەكتەپكە بولىنگەن قارجى ءتۇپ نەگىزىندە سول باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا جۇمسالدى. ونىڭ ناتيجەسىن, جەمىسىن كورىپ وتىرمىز. ودان كەيىن دارىندى بالالاردى دايارلاۋ ءۇشىن دارىندى ۇستاز كەرەك. ەلىمىزدە نەگىزىنەن پەداگوگتەر بالاعا ءبىلىم بەرەدى. ال بىزگە بالانى دامىتاتىن, اناليز جاساۋعا, ويلانا بىلۋگە ۇيرەتەتىن پەداگوگ كەرەك بولدى. ءبىراز قاراجات مۇعالىمدەردى دايارلاۋعا كەتتى. «بارلىق مىقتى مۇعالىمدى زياتكەرلىك مەكتەپتەر الىپ كەتتى» دەيتىن ءسوزدى ءجيى ەستيمىن. شىن مانىندە, زياتكەرلىك مەكتەپتەردە بار-جوعى 3 مىڭعا جۋىق مۇعالىم جۇمىس ىستەيدى, ولار ەلىمىزدەگى 300 مىڭ مۇعالىمنىڭ نەبارى 1 پايىزىن قۇرايدى. بىراق وسى ءبىر از عانا ۇلەس باسقا قاراپايىم مەكتەپتەردى وزگەرتۋگە, دامىتۋعا اتسالىسىپ كەلەدى. قاي جەردە قانداي جاقسى مەكتەپ اشىلسا, سونىڭ باسشىلىعىنا بىزدەن شىققان ماماندار بارادى. قازىر زياتكەرلىك مەكتەپتەردەگى پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ورتالىعى وتاندىق ۇستازدارمەن قاتار رەسەي, تۇرىكمەنستان, قىرعىزستان, وزبەكستان, ازەربايجاننىڭ پەداگوگتەرىن وقىتىپ جاتىر. ءبىلىمدى مۇمكىندىگىمىزشە ەكسپورتقا شىعارىپ وتىرمىز. وسى ورتالىقتىڭ 10 باعدارلاماسى حالىقارالىق اككرەديتاتسيادان وتكەن. ال بيىل ورتالىقتىڭ ءوزى حالىقارالىق اككرەديتاتسيادان وتكىزىلمەك. ەلىمىزدە حالىقارالىق اككرەديتاتسيادان وتكەن پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان بىردە-ءبىر ۇيىم جوق. قورىتا كەلگەندە بىلىمگە قۇيىلاتىن قارجى بىردەن قايتپايدى, بىراق تۇبىندە ەسەلەپ قايتادى, ونىڭ پايداسى, بەرەرى ەسەپسىز. ماسەلە قاراجاتتىڭ ماقساتتى جۇمسالعانىندا جانە بەرگەن ناتيجەسىندە.
– نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى قۇرىلعاننان باستاپ ەكسپەريمەنت جاسالاتىن ۇلكەن الاڭعا اينالدى. وقۋ ورداسىنداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋعا قاتىستى ءسىز جۇرگىزگەن ەڭ ءساتتى ءارى ەڭ ءساتسىز ەكپەريمەنت تۋرالى ايتىپ بەرىڭىزشى.
– شىنىن ايتقاندا, بارلىعى دا ءساتتى بولدى. ءالى دە ىسكە اسىرىلماعان تىڭ يدەيالار بار. ءساتتى جۇمىستاردىڭ ىشىندەگىسى – وقۋ باعدارلاماسى جانە باعالاۋ جۇيەسى, كاسىپتىك باعدار بەرەتىن ءپان, وقۋشىلاردى قابىلداۋ كونكۋرسى. ەرەكشە توقتالاتىن ءبىر جوبا – «اۋىل مەكتەبى». «Aitas» حولدينگى زياتكەرلىك مەكتەپتەرمەن بىرگە قولعا العان «اۋىل مەكتەبى» جوباسىنىڭ نەگىزىندە 5 مەكتەپتى قالپىنا كەلتىردىك. كابينەتتەرىن جاڭارتىپ, مۇعالىمدەرىن وقىتتىق. «قازاقستان حالقىنا» قورى وسى جوبامىزدى كورىپ, بىلتىر 17, بيىل 63 مەكتەپكە قارجى بەردى. اۋىل مەكتەپتەرىنە نە جەتىسپەيدى؟ بىرىنشىدەن, اقپاراتتىڭ جەتىمسىزدىگى, ەكىنشىدەن, پەداگوگيكالىق ورتا. وسىعان وراي ءبىز بىرنەشە شاعىن جيناقتى مەكتەپتى بىرىكتىرەتىن تىرەك مەكتەپتەرىن قۇردىق. مىسالى, اقتوبە وبلىسىندا 134 شاعىن جيناقتى مەكتەپ 12 تىرەك مەكتەبىنىڭ جانىنا توپتاستىرىلدى. تىرەك مەكتەپتەرى ارقىلى اۋىلدارداعى بىرنەشە شاعىن جيناقتى مەكتەپتىڭ باسىن قوسىپ, تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالانا وتىرىپ, پەداگوگيكالىق ورتا قالىپتاستىرۋدى كوزدەدىك. مۇنىڭ ماڭىزى نەدە؟ شاعىن جيناقتى مەكتەپتە ءارى كەتسە 20-30 مۇعالىم بار. ال بىرنەشە مەكتەپتى قوسقاندا 100-دەن اسا پەداگوگ بولادى. ولار ءبىر-بىرىمەن تاجىريبە, يدەيا عانا الماسپايدى, كەرەك كەزدە ءبىر-ءبىرىنىڭ ورنىن باسىپ, ساباق تا بەرە الادى. ءبىر مەكتەپتەگى حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى اۋىرىپ قالسا, ەكىنشى مەكتەپتىڭ مۇعالىمى ونلاين ساباق بەرە بەرەدى.
زياتكەرلىك مەكتەپتەر ەكى جىلدان بەرى فينليانديانىڭ ۇلكەن ءبىر ۇيىمىمەن بىرلەسىپ, بۋللينگ ماسەلەسىن زەرتتەپ جاتىر. بۇل – ءبىز ءۇشىن جاڭا تاقىرىپ. كەيدە مۇعالىمدەر, اتا-انالار نەنىڭ بۋللينگ, نەنىڭ قويىلۋعا ءتيىس تالاپ ەكەنىن اجىراتا الماي قالادى. ەڭ اقىرى مۇعالىمنىڭ بالاعا قاراتا «بۇگىنگى ساباقتى دۇرىس وقىماي كەلدىڭ» دەگەنىنىڭ ءوزى بۋللينگ بولىپ كەتتى. سول سەبەپتى پەداگوگكە, اتا-اناعا بۋللينگتىڭ شەكاراسى قايسى, سونى زەرتتەۋ ارقىلى كورسەتىپ بەرۋ مىندەتى العا شىقتى. ارينە, ءبىز الەمدىك جاعدايدان شەت قالا المايمىز جانە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم بەرۋدى كوزدەيمىز. بۇل ءۇشىن البەتتە الەمدىك تاجىريبەنى زەرتتەيمىز, سوعان سۇيەنەمىز. دەسەك تە وسى ۋاقىتقا دەيىنگى وزگەرىستىڭ, ەسپەريمەنتتىڭ, جالپى رەفورمانىڭ ءبارى العاشقى شەتەلدىك نۇسقاسىندا ەنگىزىلە سالعان جوق. ءاربىرى زەرتتەلدى, ءبىزدىڭ جاعدايىمىزعا, مەنتاليتەتىمىزگە, ءتىلىمىز, ءدىنىمىز, ءدىلىمىز, مادەنيەتىمىزگە يكەمدەلىپ بارىپ ەنگىزىلدى.
– زياتكەرلىك مەكتەپتەردە ءبىلىم ساپاسىنىڭ ەرەكشە قارقىنمەن ارتۋىنا بىردەن ءبىر سەبەپ – ۇيىمعا بەرىلگەن دەربەستىك. ونداعى رەفورمالارعا ءتىپتى سالالىق مينيسترلىكتىڭ ءوزى ارالاسا المايدى. ەلىمىزدەگى مەكتەپتەردىڭ دامۋىنا اكادەميالىق ەركىندىك پەن قارجىلىق دەربەستىكتىڭ بولماۋى كەدەرگى كەلتىرىپ تۇرعان جوق پا؟
– وزەكتى ماسەلەنى ورىندى بايقاعانسىز. ويتكەنى ەلىمىزدە وتە كۇردەلى ءارى كوپباسپالداقتى باقىلاۋ-باسقارۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى. ەگەر زياتكەرلىك مەكتەپتەر وسىنداي جۇيەمەن جۇمىس ىستەسە, قازىرگىدەي ناتيجە بولماس ەدى. وسىنى تۇسىنگەندىكتەن ءبىز اۋەل باستا دەربەستىك ماسەلەسىن شەشىپ الدىق. ونى زاڭدى تۇردە ىسكە اسىرۋ جاعىن كوپ زەرتتەدىك. ءسويتىپ, وڭتۇستىك كورەيانىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, اۆتونوميا قۇردىق. دەربەستىك بەرۋ تۋرالى مودەلدى زاڭ قابىلداندى. وسى ءبىر شاعىن زاڭنىڭ ناتيجەسىندە ۇلكەن وزگەرىستەر جاساۋعا مۇمكىندىك الدىق. ەلىمىزدەگى بارلىق وقۋ وشاعى زياتكەرلىك مەكتەپتەردەي بولۋى ءۇشىن اكادەميالىق ەركىندىك پەن دەربەستىك اياسىن كەڭەيتۋ كەرەك. اكادەميالىق ەركىندىك الدىمەن مۇعالىمگە بەرىلۋى قاجەت. دەربەستىك پەن ەركىندىك زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ ارقىلى عانا كەلەدى.
– اعارتۋ ىسىندە كەزەك كۇتتىرمەي تۇرعان وزەكتى ماسەلە رەتىندە نەنى ايتار ەدىڭىز؟ ءارى ونى شەشۋدىڭ قانداي ءتيىمدى جولىن ۇسىناسىز؟
– مينيسترلىك ءبىلىم جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋ ءىسىن دە, ونى باقىلاۋدى دا «قولىندا ۇستاپ» وتىر. ەكەۋى ءبولىنۋى كەرەك. سىرتتاي باعالاۋ بولۋعا ءتيىس قوي. مەكتەپكە, ءبىلىم بولىمدەرى مەن باسقارمالارعا, ءتىپتى مينيسترلىكتىڭ وزىنە سىرتتان باعالاۋ قاجەت. بىزدەگى جۇيە بويىنشا ولار وزدەرىن وزدەرى باقىلاپ, باعالاپ وتىر ء(بىلىم سالاسىندا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ كوميتەتى تىكەلەي وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە قارايدى – رەد.). مىسالى, زياتكەرلىك مەكتەپتەردە مۇعالىم بجب ء(بولىم بويىنشا جيىنتىق باعالاۋ) مەن تجب (توقساندىق جيىنتىق باعالاۋ) الادى. سودان سوڭ ءبىز مونيتورينگپەن كىرەمىز, ياعني وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمىن سىرتتاي باعالايمىز. سول سەبەپتى ءبىزدىڭ مۇعالىمدەر باعانى جوعارىلاتا دا, تومەندەتە دە المايدى. سىرتتاي باعالاۋ وقۋشىنىڭ دامۋ تراەكتورياسىن انىقتاۋعا, قاي باعىتتا جۇمىس ىستەۋ كەرەگىن ايقىنداۋعا كومەكتەسەدى. سول سياقتى تاۋەلسىز سىرتتاي باعالاۋ ءبىلىم جۇيەسىندەگى كەمشىلىكتەر مەن كەدەرگىلەردى ءدال انىقتاپ, جۇمىس باعىتىن بەلگىلەۋگە سەپتەسەدى.
ءبىلىم جۇيەسى ءبىر جاعىنان تۇراقتىلىقتى تالاپ ەتەدى, ءبىر جاعىنان جاڭاشىلدىقتى ءاردايىم نازاردا ۇستاپ, ۋاقىتىندا ەنگىزىپ وتىرۋدى دا قاجەت ەتەدى. تۇراقتىلىقتى تالاپ ەتەتىن سەبەبى بۇل جۇيە قاتتى شايقالۋدى كوتەرمەيدى. ويتكەنى وسى جۇيەمەن ءجۇرىپ وتپەيتىن ادام جوق. ال جاڭالىققا اشىق بولماسا, ارتتا قالادى. سول ءۇشىن جاڭا ادىستەردى ەنگىزۋگە ماماندار دايىن بولعانى ءجون. مىسالى, 1-سىنىپقا قابىلدانعان بالا مەكتەپتى بىتىرگەندە قانداي ماماندىق سۇرانىستا بولاتىنىن بىلمەيمىز. وسىنداي بەلگىسىزدىك وزگەرىسكە دايىن ادام قالىپتاستىرۋ كەرەگىن كورسەتەدى, سوعان ساي جاس ۇرپاقتى ءبىر باعىتتا ەمەس, كەڭ اۋقىمدا دامىتۋىمىز قاجەت دەگەندى بىلدىرەدى. تۇراقتىلىقتىڭ ماڭىزىن ايتايىن, مەنى كوپ ويلاندىراتىنى – بازالىق ءبىلىم مەن داعدىنى قالىپتاستىرۋ جاعىنان اقساپ جاتقانىمىز. ماسەلەن, ء«ورت بولعان جاعدايدا قالاي ارەكەت ەتۋ كەرەك؟», «جانىڭداعى ادام سۋعا كەتسە, نە ىستەيسىڭ؟», «داستارقان باسىندا بىرەۋ قاقالىپ قالسا, اۋرۋحاناعا جەتىپ ۇلگەرمەيسىڭ, قايتپەكسىڭ؟» دەگەن سۇراقتاردىڭ جاۋابىن دا بالا مەكتەپتەن ءبىلىپ شىعۋعا ءتيىس. بۇل دا ءبىلىم. ايتالىق, نيدەرلاندتا سۋدا جۇزۋگە, سۋعا باتقاندى قۇتارۋعا ۇيرەتەدى. ال افريكانىڭ بالالارىن سۋ ىزدەۋگە باۋليدى. كەيبىر مەملەكەتتەردە ۋلى نارسە شاققاندا امان قالۋدىڭ جولدارىن كورسەتەدى. ءبىلىمنىڭ دە ءتۇر-ءتۇرى بار. ءبىز پاندىك, پانارالىق, كاسىبي بىلىمگە عانا ەمەس, ومىرمەن بايلانىستىرىلعان بىلىمگە دە ءمان بەرۋىمىز قاجەت.
اعارتۋ ىسىندەگى كەزەك كۇتتىرمەي تۇرعان تاعى ءبىر ماسەلە – بالالارعا العان ءبىلىمىن ومىردە قولدانۋعا ۇيرەتۋ. قازىرگى زاماندا ءبىلىمدى ادام دەگەنىمىز – كوپ وقىعان, كوپ بىلەتىن كىسى ەمەس, بىلگەنىن, وقىعانىن ومىردە پايداسىنا, قاجەتىنە قاراي قولدانا الاتىن جان.
– مينيسترلىك دەپ قالدىڭىز عوي, ءوزىڭىز دە وسى سالانى باسقاردىڭىز. ءۇش ايدان اسا ۋاقىت الدەنەنى وزگەرتۋگە نەمەسە ناقتى ناتيجە شىعارۋعا ازدىق ەتەدى, ارينە. دەسە دە وسى ۋاقىت ارالىعىندا نە ىستەپ ۇلگەردىڭىز جانە قولعا العان قانداي ءىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزە المادىڭىز؟
– ءيا, از ۋاقىت بولسا دا ءبىز ەكى ۇلكەن اناليتيكالىق ماتەريال دايىنداپ ۇلگەردىك. ونىڭ ءبىرى – كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى تۋرالى. وندا كوللەدجدەر قالاي, قاي باعىتتا دامۋى جونىندە زەرتتەۋلەر قامتىلدى. ەكىنشىسى – فاتيما نادىرقىزى دايىنداعان عىلىم تۋرالى اناليتيكالىق ماتەريال. مينيستر بولعان ۋاقىتتا الىپپەنى قايتارۋ ماسەلەسىن كوتەردىم. ونى كەيىنگى مينيستر ىسكە اسىردى. «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭدى باستان-اياق ازىرلەۋگە ەرلان ساعاديەۆتىڭ باسقارعان كومانداسى ەلەۋلى ۇلەس قوستى. اتالعان زاڭ مەنىڭ تۇسىمدا مۇقيات زەردەلەنىپ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسۋگە جولدانعان بولاتىن. نەگىزى مۇعالىمنىڭ مارتەبەسىن زاڭدى تۇرعىدا رەتتەۋ يدەياسىن العاش ايتقان مينيستر ءشامشا بەركىمباەۆا ەدى.
– الگىندە ءوزىڭىز ەسىمىن اتاعان زامانداسىڭىز ءشامشا كوپبايقىزى ءبىر ەستەلىگىندە تۋراشىلدىعىڭىز تۋرالى ەرەكشە تولعانىسپەن ايتىپتى. وسى قاسيەتىڭىزدەن تاياق جەگەن كەزىڭىز بولدى ما؟
– تۋراشىلدىقتان كوپ تاياق جەدىم. سوندا دا تۋراشىلدىقتان تايمادىم, تايمايمىن. ار-نامىسىڭنىڭ الدىندا جاۋاپ بەرۋىڭ كەرەك. بىرەۋگە جاعامىن دەپ باسقانىڭ قۇقىعىن بۇزۋعا بولمايدى. قىزمەتتەگى كوپ ادام ءوتىنىش ايتىپ حابارلاسادى, ورىندامايمىن. ويتكەنى ونىڭ ءوتىنىشىن ورىنداسام, باسقانىڭ قۇقى بۇزىلادى. مەنىڭ قۇقىعىم ءسىزدىڭ قۇقىعىڭىز باستالعان جەردەن بىتەدى. ءوز قۇقىعىمدى قورعاۋعا حاقىم بار, بىراق ءسىزدىڭ قۇقىعىڭىزدى بۇزۋ ارقىلى قۇقىعىمدى ساقتاۋعا حاقىم جوق. ماسەلە وسىندا.
– ءبىلىم سالاسىن جەمقورلىقتىڭ باتپاعىنان قالاي شىعارامىز؟
– ءبىلىم سالاسىنىڭ جاقسى-جامان بولۋى قوعامعا بايلانىستى. ويتكەنى بۇل سالا قوعامنان تىس ءومىر ءسۇرىپ جاتقان جوق. سول ءۇشىن اۋەلى قوعام دۇرىس بولۋى كەرەك. ۇيىندەگى اكە-شەشەسى جەمقورلىقپەن اقشا تاۋىپ وتىرسا, ول بالادان جەمقور شىقپاعاندا كىم شىعادى. مۇعالىمدەرگە ىلعي دا «قوعامعا قىزمەت ەتپەگەن پەداگوگ قوعامعا قىزمەت ەتە الاتىن ادامدى تاربيەلەي المايدى» دەيمىن.
– ءسىزدىڭ ۇعىمىڭىزداعى ۇستاز قانداي ادام؟
– ناعىز ۇستاز, ەڭ الدىمەن, جاقسى ادام بولۋى كەرەك. جاماندىق جاسامايتىن جان بولۋى قاجەت. وكىنىشكە قاراي, بىزدە مۇعالىمنىڭ قىزمەتىن زەرتتەيتىن زەرتتەۋلەر جوق. جاس مامان ءبىلىم بەرۋگە كەلگەندە نەنى, قالاي, نەدەن باستايدى؟ زەرتتەۋ جوق. ءبىز الەمدىك ساراپشىلاردى كوپ وقيمىز. ولار «ۇستاز كوشباسشى بولۋى كەرەك», دەيدى. ۇستاز تەز ارادا شەشىم قابىلداۋعا قابىلەتتى بولۋى قاجەت. ويتكەنى مەكتەپتە كۇن سايىن قانشاما نارسە بولادى. سودان سوڭ مەنىڭ ۇعىمىمداعى ۇستاز – الدىنا مىندەت قويا بىلەتىن, سول مىندەتىن ورىنداي الاتىن, قوعامعا قىزمەت ەتۋگە دايار, ۇجىمدا جۇمىس ىستەۋگە قابىلەتتى جان. نەگىزى مۇعالىم دەگەنىڭىز تىيىمى كوپ ماماندىق قوي. سوعان قاراماستان قوعامعا ەڭ كوپ قىزمەت ەتەتىن ماماندىق. ولارعا قوعامعا قىزمەتىن مىندەتسىنۋگە بولمايدى. كوردىڭىز بە, تىيىمنان دا تىيىم تۋىپ جاتىر.
– «ۇستازدان شاكىرت وزار» دەگەن. سىزدەن وزعان, ءوزىڭىز مويىنداعان شاكىرتتەرىڭىز بار ما؟
– زياتكەرلىك مەكتەپتەرگە قانشاما جاس كادرلاردى قابىلدادىم. سولاردىڭ كوبى ءبىلىم سالاسىنداعى مىقتى ماماندارعا اينالدى. زياتكەرلىك مەكتەپتەردى بىتىرگەن تۇلەكتەرىمىزدىڭ ءاربىرى – مەنىڭ شاكىرتىم. ولار مەكتەپتە ءجۇرىپ-اق وزدەرىنىڭ حالىقارالىق جارىستارداعى جەڭىستەرىمەن كوك بايراعىمىزدى جەلبىرەتىپ ءجۇر. قازىر ولار ءالى جاس. ەسەيە كەلە ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوساتىنىنا سەنەمىن. مەن شاكىرتتەرىمىزدىڭ بىزدەن وزاتىنىنا دا سەنەمىن. ءبىز سول ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ ءجۇرمىز عوي.
– سەنىمىڭىز اقتالسىن. اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ايدانا شوتبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
