باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋداعى تۇيتكىلدەر

بۇل بەرەكەلى باعدارلاما جامبىل وبلىسىندا قاناتقاقتى جوبا رەتىندە قابىلدانعان ەدى. جوبانىڭ تيىمدىلىگىن مەم­لەكەت باعامداپ, «Amanat» پارتيا­سى­نىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن بارلىق وڭىردە قولعا الىندى. ال جەتىسۋدا وسى ماقساتقا 3 ملرد 200 ملن تەڭگە بولىنگەن. ءسويتىپ, پارتيا قۇزىرەتىمەن «جەتىسۋ» اكك-گە جاۋاپكەرشىلىك ارتىلعان. ايتكەنمەن, ۇدەرىس وتە باياۋ ءجۇرىپ جاتىر. جىلدىڭ با­سىندا باستالعان جوبا ءالى ساعىزشا سوزىلىپ كەلەدى.

و باستا تۇرعىندار الاقايلاپ 2,5 پايىز­دىق نەسيەگە قول جەتكىزۋگە اسىق­قان. قازىرگى ينفلياتسيانى ەسكەرسەك, الار قارجىنىڭ قارىزى كوپ ەمەس. بىراق مەكەمەگە بەرىلگەن قۇجاتتار قايتا-قايتا وزگە­رىس­كە ءتۇسىپ, سان رەت اۋىسىپ الىستاعى اعا­يىندى ابىگەرگە سالىپ وتىر. ال ءوتىنىش بىلدىرگەندەردىڭ كەيبىرىنىڭ نەسيە تاريحى بۇزىلعانىنا بايلانىستى قۇجاتى كەيىن قايتارىلعان. كىشكەنتاي ماسەلەلەردىڭ سال­دارىنان تۇرعىنداردىڭ سالى سۋعا كەتىپ وتىر.

ء«ۇيدىڭ قۇجاتىن 300 مىڭ تەڭگەگە جاساتتىق. ودان بيزنەس جوسپار دەپ ونى 50 مىڭعا رەتتەدىك. ءوزى 20-دان استام قۇجات, قايتا-قايتا اۋىلدان وبلىس ور­تا­لىعىنا سابىلامىز. ودان قالسا اۋدانداعى مامانداردى اكە-كوكەلەپ ءجۇرىپ جەتپەگەن قۇجاتتى رەتتەيمىز. مىنە, 6 ايعا جۋىقتادى. تەكسەرۋگە بار­عان­دا, اناۋ دۇرىس ەمەس, مىناۋ دۇرىس ەمەس دەپ كەرى قايتارادى. «جەتىسۋ» اكك ماماندارى وزدەرى دۇرىس بىلمەيدى. ابدەن باس قاتتى, شىنى كەرەك الار اقشامىزدى العانشا ءارى-بەرى شارۋامىزعا ءبىرتالاي اقشا جۇمساپ قويدىق. ءتىپتى بانكتىڭ پايى­زىنا جاقىندادى», دەيدى اۋىل تۇر­عى­نى اسىل الپىسباەۆ.

اتالعان جوبانىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن – «Amanat» پارتياسى. وسى رەتتە پارتيانىڭ جەتىسۋ وبلىستىق فيليا­لى­نىڭ توراعاسى ارىستانعالي ارىن جوبا بويىنشا بارىنشا تۇسىندىرمە جۇ­مىس­تا­رى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتادى. ءوڭىر تۇر­عىندارى كەز كەلگەن فيليالعا باس سۇعىپ, جوبا تۋرالى, جوباعا قاتىسۋ جا­يىن­دا اقپارات الا الادى.

«جامبىل وبلىسىندا ءساتتى جۇزەگە اس­قان­نان كەيىن ەلىمىزدە جاپپاي قولعا الىنعان باعدارلامانىڭ ءالى دە كەمشىن تۇسى كەزدەسەدى. پارتيانىڭ ورتا­لىق اپپاراتىندا باعدارلامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا تۇجىرىمداما دايارلانىپ جاتىر. وسى ورايدا ساياسي قۇ­رىلىمنىڭ فيليالدارى ارقىلى تۇر­عىن­داردان باعدارلامانىڭ كەمشىلىگى تۋرالى اقپارات الىنىپ, پارتيا ورتالىعىنا ۇسىنىس بەرىلگەن. قازىر «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ ءساتتى جۇ­زەگە اسۋى ءۇشىن وبلىستاعى بارلىق دەڭ­گەي­دەگى فيليالدا اقپاراتتىق ورتالىق اشىلدى. فيليال توراعالارىنان باستاپ قىزمەتكەرلەرگە دەيىن تۇرعىندارعا جان-جاقتى اقپاراتتىق قىزمەت كورسەتەدى. ارينە, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن بىر­لەسىپ, تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ جۇمىس جۇرگىزۋدەمىز. فيليال توراعالارى حا­لىق­پەن كەزدەسىپ, تۇسىندىرمە جۇمىسىن جۇرگىزىپ كەلەدى», دەيدى ا.ارىن.

پارتيا فيليالى توراعاسىنىڭ اي­تۋىن­شا, تۇرعىندار باعدارلاماعا قاتى­سۋ­عا ق ۇلىقتى بولعانىمەن, جالپى «اۋىل اماناتىنىڭ» نەگىزگى ميسسيا­سىن جەتە تۇسىنبەگەن. سونىڭ سالدارىنان ءساتتى باع­دارلاما تۋرالى جاعىمسىز پىكىرلەر اي­تىلىپ قالىپ ءجۇر. ارىستانعالي ارىن «اۋىل اماناتى» اۋىلداعى اعايىننىڭ الەۋەتىن بىردەن كوتەرۋگە باعىت­تال­ما­­عانىن, سول الەۋەتتى تۇرعىندار ءوزى كوتە­رۋىنە جاعداي جاسايتىنىن دا اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قوعامدا كاسىپكەرلىكتى قول­داۋعا نەگىزدەلگەن كەز كەلگەن باع­دار­لامانى كاسىپ باستاۋعا باعىت­تال­عان دەپ قابىلداۋدىڭ ورنىنا, دايىن كاسىپتىڭ ءوزى دەپ بىلەدى ەكەن. سول سىقىلدى پارتيا تۇرتكى بولعان باستامانىڭ دا وزەگى دايىن كاسىپكە سۋعا كۇمپ ەتىپ قويىپ كەتەتىندەي ەمەس, جاڭادان بيزنەس باستاپ, ونى وركەن­دەتۋ ارقىلى ءوز الەۋەتىن كوتەرۋ دەپ تۇيسىنگەن ابزال. بىلايشا ايتقاندا, «اۋىل اماناتى» – كاسىپكەرلىكتىڭ ال­عاش­قى ساتىسى.

كوپشىلىكتىڭ الاڭداۋىن تۋدىرىپ, ۇمىت­تەن گورى كۇدىگىن باسىم ەتكەن باعدار­لا­مانى جۇزەگە اسىرۋشى – «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى. اتال­عان قۇرىلىم كاسىپ باستايمىن دەگەندەردىڭ قۇجاتتارىن قابىلداپ, نە­سيە بەرەدى. باعدارلامانىڭ بايىبى تۋرالى بىلمەككە «جەتىسۋ» اكك-گە دە ات باسىن بۇردىق. كورپوراتسيا باسقارماسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرسۇلتان ىسكەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇرت ايتقانداي باعدارلاماعا ۇسىنىلعان ءوتىنىمنىڭ ءبارى كەرى قايتىپ جاتقان جوق. شىلدە ايىنىڭ سوڭى­نا دەيىن قۇزىرەتتى قۇرىلىمعا 272 ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. اۋەلدە باعدارلاماعا قاتىسۋعا نيەتتىلەر باعدارلاما جا­يىن ءجون­دى تۇسىنبەي, نەسيە بەرەدى دەگەن سوڭ اتويلاپتى. نەسيە بەرىلەدى, بىراق جو­نى­مەن بەرىلەتىنىن ۇقپاسا كەرەك. نۇرسۇلتان ىسكەنوۆ باعدارلاماعا ءوتى­نىش بەرگەندەر قاتارىنان 3 جوبا عانا كەرى قايتارىلعانىن ايتادى. ونىڭ دا ءوز سەبەبى بار. نەسيەلىك جۇكتەمەسى كوپ. مىسالى, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردە 5-6 ملن تەڭگە تولەنبەگەن نەسيەسى بار. سوعان قاراماستان, باعدارلاماعا قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن. جۇرت ايتقانداي, كەپىل مۇل­كىنىڭ تالاپقا ساي بولماۋىنان نەسيە الا الماعان جانە الا المايتىن جوبا ۇسىنعان ءوڭىر تۇرعىنى جوق.

«كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ قۇجات­تا­رى تولىقتىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار تۇرعىندار تاراپىنان مال اسى­راۋعا بايلانىستى جوبا جاساقتالسا, ءتورت ت ۇلىك قۇنى اسىرا كورسەتىلگەن. ماسەلەن, ءمۇ­يىزدى ءىرى قارانىڭ قۇنى 600-700 مىڭ تەڭگە دەپ باعالانعان. ال كەپىل مۇل­كى­نە بايلانىستى كەيبىر جوبالار كەرى قاي­تارىلدى. بۇل ۇسىنىلعان بارلىق جو­بانىڭ 17 پايىزىن قۇرايدى», دەيدى باس­قارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.

قۇزىرەتتى قۇرىلىم بەرگەن مالى­مەت­كە سۇيەنسەك, ۇسىنىلعان بيزنەس جو­با­­لاردىڭ 12-ءسى سالىقتىق قارىزىنا وراي, 17 جوبا دايىن ساۋدا-ساتتىق جوباسى بولعاسىن ماقۇلدانباعان. قازىر پىسىقتالىپ جاتقان جوبالاردىڭ 190-ى, ياعني 94 پايىزى مال شارۋاشىلىعىنا با­عىتتالسا, 12-ءى وزگە بيزنەس تۇرىنە با­­عىت­تالعان. باسقارما توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى نۇرسۇلتان ىسكەنوۆتىڭ اي­تۋىن­شا, قازىر 10 ءوتىنىش ماقۇلدانىپ, 37,7 ملن تەڭگەگە نەسيەلەندىرىلگەن. سو­­نى­مەن قاتار 57 جوبا باعدارلاما شارتىنا ساي دەپ تانىلعان. بىراق ءازىر قار­جى­لان­دىرىلماپتى. قۇنى 1 ملرد 299 ملن تەڭگەنىڭ 202 جوباسىنا كەمشىن تۇستارىن تۇزەتۋ ۇسىنىلعان.

«قازىر الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى جانىنداعى نەسيەلىك كو­مي­تەتتىڭ قاراۋىنا اپتاسىنا 25 جوبا ۇسى­نىلادى. بۇل جوبالاردىڭ ءبارى تالاپقا ساي دەپ ايتا المايمىز. كەمشىن تۇس­تا­رىن قال­پىنا كەلتىرۋ, تۇزەتۋ ەنگىزۋ قاجەت­تىگىن ايتىپ, قايتارامىز. بۇل جوبالار نە­سيە­لەندىرىلمەيدى دەگەن ءسوز ەمەس. وسى ۋا­قىتقا دەيىن نەسيە­لەندىرىلمەگەن 3-اق جوبا بار. ولاردىڭ ءوزى جۇمىسسىز ادام باسقا كوزدەردەن جاقىندا عانا نەسيە الىپ, بىزگە دە جوبا ۇسىنادى. «اۋىل اماناتى» قايتا­رىم­سىز قارجىعا نەگىزدەلمەگەن. بۇل – از پايىزدىق نەسيە. مۇنداي تۇلعالار ۋاقىتى كەلگەندە قارىزىن قايتارا الماۋى مۇمكىن. ال «جەتىسۋ» اكك بەرىلەتىن نەسيەسىنىڭ قاي­تارۋىن دا جوسپارلاۋى كەرەك. سونى­مەن قاتار تۇرعىندار اراسىندا قارجىلىق ساۋات­تىلىقتىڭ دا تومەندىگى بىزگە ءبىر­شاما كەدەرگىسىن تۋدىرىپ وتىر», دەيدى نۇرسۇلتان ىسكەنوۆ.

پىكىر – ەكىجاقتى. اۋىل تۇرعىن­دا­رىنىڭ ءبارى ەكونوميست ەمەس, ءبىرى-بى­رىنەن ەستىپ, ءبىرى-بىرىنە ىلەسىپ كەلەدى. قار­جىلىق سا­ۋات­تى باسا نازاردا ۇستا­عا­نىمەن, كەيدە مەكەمە ماماندارى الىستان كەلگەن جولاۋ­شىنىڭ جايى­نا, تۇرمىستىق دەڭ­گەيىنە ۇڭىلۋگە قۇ­لىق­سىزدىق تانىتادى. جوبا ءساتتى ىسكە اسۋ ءۇشىن, ءالى دە تۇ­سىن­دىر­مە جۇمىستارى قا­جەت. مىنە, قان­شاما اي ءوتتى جوسپار ءالى جۇزەگە اسپاي وتىر.

جەتىسۋ وبلىسى