بالالار • 28 مامىر, 2023

جان جادىراتار جازعى دەمالىس

580 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

انە-مىنە دەگەنشە جاز دا كەلدى. وقۋ جىلىنىڭ اياقتالۋىنا ساناۋلى كۇن قالدى. ەندى بالالار ساباقتان ارقا-باسى بوساپ, كانيكۋلعا شىعادى. بۇل رەتتە جەت­كىنشەكتەردىڭ جازعى دەمالىسى مەن بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى ۇيىمداستىرۋ ماڭىزدى.

جان جادىراتار جازعى دەمالىس

وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى عاني بەيسەم­باەۆتىڭ ايتۋىنشا, ۆەدومستۆونىڭ الدىندا تۇرعان ماڭىزدى مىندەتتىڭ ءبىرى – بالالاردىڭ جازعى ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن ساپالى ۇيىمداستىرىپ, قاۋىپسىزدىگىن تولىق قامتاماسىز ەتۋ.

– بيىل جازعى ساۋىقتىرۋ دەمالىسىمەن 1-10 سىنىپ ارالىعىنداعى بالالاردىڭ 85,3 پايىزى قامتىلادى. بۇل دەگەنىمىز – 2 ملن 800 بالا. ونىڭ ىشىندە 500 مىڭ جەكەلەگەن ساناتتاعى وتباسى بالالارى بار. بۇل جەتكىنشەكتەر الدىڭعى كەزەكتە جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن ساۋىقتىرۋ دەمالىسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ءوڭىر اكىم­دىكتەرىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس, وسى جىلى اتالعان ماقساتقا 5,8 ملرد تەڭگە قارىس­تىرىلعان, – دەدى مينيستر.

ع.بەيسەمباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 218 قالا سىرتىنداعى جانە 10 مىڭنان اسا مەكتەپ جانىنداعى, پروفيلدىك جانە شاتىرلى لاگەر قىزمەت كورسەتەدى. لاگەر سانى جاعىنان باتىس قا­زاق­ستان, شىعىس قازاقستان وبلىس­تارى مەن الماتى قالاسى الدا تۇر. ال ەلوردادا قالا سىرتىنداعى لاگەر ەكەۋ عانا. قازىر دەمالىس ورىندارىندا بالالاردى قابىلداۋعا دايىندىق جۇمىس­تارى اياقتالۋعا جاقىن. بيىل وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ ۇسىنىسىمەن «قازاقستان حالقىنا» قورى ەسەبىنەن وقۋدا وزات, تالانتتى دەگەن 20 مىڭ اۋىل بالاسى ەلىمىزدەگى ۇزدىك ساۋىقتىرۋ ورتا­لىقتارىندا دەمالادى.

مەملەكەت باسشىسى جەتكىنشەكتەردىڭ قالا سىرتىنداعى ورتالىقتا دەمالۋىن قولجەتىمدى ەتۋ ماقساتىندا ۇكى­مەت پەن ءوڭىر اكىمدەرىنە 50 بالالار سا­ۋىقتىرۋ ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن ەدى. بۇگىندە وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى وسى 50 ورتالىقتىڭ 20-سىن وقۋ-ساۋىقتىرۋ ۇدەرىسىمەن قامتيتىن جىل بويى قىزمەت كورسەتەتىن ورتالىق ەتىپ, ال 30-ىن ماۋ­سىمدىق ساۋىقتىرۋ ورتالىعى رەتىندە قۇرۋ­دى كوزدەيتىن جول كارتاسىن ازىرلەدى. بۇل جوبا 2026 جىلعا دەيىن ىسكە اسادى.

جازعى كانيكۋلدى بالالاردىڭ ءبارى اسىعا كۇتىپ جۇرگەنى انىق. ولار دەمالىس قىزىققا تولى, كوڭىلدى بولسا دەپ تىلەيدى. بۇل جاعىنان تانىمدىق دۇنيەلەر كوبىرەك ويلاستىرىلعان. بيىل جازعى لاگەرلەر ارنايى تاقىرىپتارمەن جۇمىس ىستەيدى. ماسەلەن, ءبىلىم ۇيىم­دارىنداعى جازعى ساۋىقتىرۋ مەن مەكتەپ جانىنداعى لاگەرلەردە ء«تۇرلى كوز­قاراس, بىراق ءبىرتۇتاس ۇلت», «بىرلىگىمىز ارالۋاندىقتا» اتتى تاقىرىپتىق سمەنالاردى ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانعان. اسىرەسە بالالار شىعارماشىلىعىن دامىتۋعا ايرىق­شا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. سونداي-اق وقۋشىلارعا ۇلتتىق قۇن­دىلىقتار مەن سالت-ءداستۇرىمىزدى دارىپتەيتىن «ەتنو­اۋىل» جوباسى اياسىندا سۇلەيمەن دەميرەل ۋنيۆەرسيتەتى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, ش.ەسەنوۆ اتىن­داعى ۋنيۆەرسيتەت جانىندا جازعى مەكتەپ قىزمەت اتقارادى. وسى باعىتتا «جازدىق جولداما» جوباسىن ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن.

– كانيكۋلدا بالالار دەمالىسىن كوڭىلدى وتكىزۋ وتە ماڭىزدى. ءبىز­دىڭ مىن­دەتىمىز – جازعى دەمالىستا جەتكىن­شەك­تەردىڭ بويى عانا ەمەس, ويى دا وسە­تىندەي ەتىپ ۇيىمداستىرۋ. ما­سەلەن, «بالداۋرەن» وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتا­لى­عىندا «سانالى ۇرپاق» اتتى رەسپۋب­لي­كالىق دەبات ءتۋرنيرىن وتكىزەمىز. ءىس-شارانىڭ ماقساتى – ءبىلىم الۋشىلاردىڭ بويىنا رۋحاني-ادامگەرشىلىك مادەنيەتىن دامىتىپ, ەستەتيكالىق, پاتريوتتىق تاربيە بەرىپ, ەلدىڭ مادەني مۇراسى مەن وتباسىلىق ءداستۇرىن ساقتاۋدى دارىپتەۋ. ءبىلىم ۇيىمدارىندا 700 مىڭ بالانى قامتيتىن ارنايى عىلىمي-تەحنيكالىق, مۋزىكالىق, كوركەمدىك, ەكولوگيالىق, تۋريستىك جانە باسقا دا باعىتتاعى 11 مىڭ ۇيىرمە مەن سەكتسيا جۇمىس ىستەيدى, – دەدى وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى.

سونىمەن قاتار دەمالىس ورىندارىنان باسقا جەتكىنشەكتەردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋدىڭ وزگە جولدارى قولعا الىنعان. ايتالىق, 352 مىڭ جوعارعى سىنىپ وقۋشىسى «جاسىل ەل» باعدارلاماسى اياسىندا كوگالداندىرۋمەن شۇعىلدانسا, 188 مىڭنان اسا بالا ەلىمىزدىڭ كيەلى جەرلەرىنە ساياحاتتايدى. ال 25 مىڭ جەت­كىنشەك سپورتتىق جاتتىقتىرۋ جيىن­دارىنا قاتىسىپ, 211 مىڭ وقۋشى تىلدىك كۋرستارمەن قامتىلادى. وسى ءىس-شارا­لاردىڭ ورىندالۋىنا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن جالپى سوماسى 94 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان.

بۇل مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 2020 جىلى 14 قاڭتاردا ءۇش جىلعا ارنالعان ۇكىمەت باسشىسىنىڭ «كانيكۋل كەزەڭىندە بالالاردى ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن, ولاردىڭ بوس ۋاقىتىن جانە جۇمىسپەن اينالىسۋىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى» ارنايى وكىمى قابىلداندى. وسى وكىمدە بالالاردىڭ تۇلعالىق, الەۋمەتتىك, شىعارماشىلىق دامۋى جانە كانيكۋل كەزەڭىندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وڭىرلەردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ايقىندالعان.

سونداي-اق قالا سىرتىنداعى بالا­لاردى ساۋىقتىرۋ ۇيىمدارىنىڭ قىز­­مەتىن ۇيىمداستىرىپ, ونى بىلىكتى كادرلار­مەن قامتاماسىز ەتىپ, جەلىسىن كەڭەيتۋ جانە شىعىنى از دەمالىس ۇيىم­دارىنىڭ (شاتىرلى, كيىز ءۇي, وتباسى­لىق لاگەرلەر, كۇندىزگى ورتالىقتار, تۋريس­تىك جورىقتار, ارحەولوگيالىق جانە ولكەتانۋ ەكسپەديتسيالارى) ۇلەسىن كوبەي­تۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ ءوڭىر اكىمدىكتەرىنە مىندەتتەلگەن. بۇل جۇمىس­تارعا وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىمەن بىرگە, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ىشكى ىستەر, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىكتەرى مەن بارلىق اكىمدىك جۇمىلدىرىلعان. اسىرەسە جەتكىنشەكتەردىڭ جازعى دەمالىسىن ساپالى جانە قاۋىپسىز جاعدايدا وتكىزۋ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ ەرەكشە نازارىندا ەكەنىن ايتا كەتەيىك. «جازعى دەمالىس كەزىندەگى بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە پەداگوگتەر, قۇزىرلى سالا ماماندارىمەن بىرگە اتا-انالاردىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى بولۋ كەرەك. بارشا اتا-انانى ءاردايىم بالالار قاۋىپسىزدىگىنە مۇقيات بولۋعا شا­قىرامىن», دەدى ع.بەيسەمباەۆ.

سونىمەن بىرگە مينيستر بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ساۋىقتىرۋ ورتالىق­تارىنا ولاردى جەتكىزۋ جانە قايتارۋعا جاۋاپتى ادامداردىڭ بەلگىلەنەتىنىن ايتتى. وقۋشىلاردىڭ دەمالىسى ءتيىستى ورگاندارمەن تەكسەرۋدەن ءوتىپ, سول ءىس-شارانى ۇيىمداستىرۋعا قۇقىلى مەكەمەلەردە عانا بولعاندىقتان قاۋىپسىزدىك قاتاڭ باقىلانادى. ۇكىمەت وتىرىسىندا دا وسى ماسەلە تالقىلانىپ, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدەرگە ءتيىستى تاپسىرما بەرىلدى.

سوڭعى جاڭالىقتار