عىلىم • 29 ناۋرىز، 2023

ونەركاسىپتىڭ قوزعاۋشى كۇشى – عىلىم

287 رەت كورسەتىلدى

دامىعان ەلدەردىڭ نەگىزگى كورسەتكىشىنىڭ ءبىرى – عىلىم مەن تەحنولوگيا. بۇگىندە عىلىمى مەن ونەركاسىبى ۇيلەسكەن ەل وزىق ەلدەر قاتارىنا شىعادى. ءال-فارابي بابامىزدىڭ «عىلىمى جوق ەلدىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭ­عىر» دەگەن قاناتتى ءسوزى ءالى دە وزەكتى. پرەزيدەنت ەلىمىزدەگى ونەر­كا­سىپتى العا جىلجىتۋ فاكتورىنىڭ ءبىرى عىلىم دەپ اتادى. وسى ماقساتتا جاڭا قۇرىلعان مينيسترلىككە ارنايى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋدى ۇسىنىپ وتىر.

كەيىنگى جىلدارى جاس عالىمدار گرانتتىق قارجىلاندىرۋ اياسىندا كوپتەگەن جوبانى ىسكە اسىرىپ كەلەدى. ولاردىڭ ىشىندە وندىرىسكە لايىقتى، ونەركاسىپتىك الەۋەتى بار جوبالار كوپ. سونداي-اق عىلىمعا قىزىعۋشى جاستاردىڭ ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرادا ءوز ءبىلىمىن شىڭداۋى ءۇشىن جانە شەت مەملەكەتتەردە تاعىلىمدامادان ءوتۋى ءۇشىن ارنايى گرانتتار دا ءبولىنىپ كەلەدى. گرانتتار سانىنىڭ وسۋىمەن قاتار، ولارعا بەرىلەتىن ستيپەنديانىڭ كولەمى دە ايتارلىقتاي ۇلعايىپ وتىر. مىسالى، عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە، 2021-2022 وقۋ جىلىندا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا ماگيستراتۋراعا – 13 263، دوكتورانتۋراعا 1 890 گرانت بولىنگەن. ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋراعا گرانتتار ءبولۋدىڭ ناتيجەسىندە جاس عالىمداردىڭ سانى ارتتى. بۇل عىلىمداعى بۋىندار اراسىنداعى بايلانىستىڭ نىعايۋىن قامتاماسىز ەتىپ، عىلىم سالاسىنىڭ بولاشاعىنا سالىنعان ينۆەستيتسياعا اينالدى دەۋگە بولادى. الايدا ولاردى كوممەرتسيالاندىرۋعا كەلگەندە كوپتەگەن ماسەلە تۋىندايدى. بۇل ماسەلە عىلىم مەن ونەركاسىپ اراسىنداعى بايلانىستىڭ بولماۋىنان ورىن الىپ وتىر. ءبىر عانا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىن الساق، قازاقستان نارىعىندا كوپتەگەن شەتەلدىك كومپانيا ونىمدەرى ميللياردتاعان تابىسقا يە بولىپ وتىر. بىراق لوگيستيكا، بانك، ءبىلىم، تاعى دا باسقا سالاداعى تسيفرلى پلاتفورمالاردى دامىتۋعا، وندىرىسكە ەنگىزۋگە ءوز عالىمدارىمىزدىڭ مۇمكىنشىلىگى مول ەكەنىنە كوڭىل بولمەي وتىرمىز. وتاندىق عالىم­دار­دىڭ جەتىستىگىن وندىرىسكە ەنگىزە الماۋىمىزعا نە سەبەپ؟ تىپتەن ءوز ەلىمىزدە قولداۋ تاپپاعان بىلىكتى IT-مامانداردىڭ ستارتاپتارى ۇلكەن تابىسقا يە بولىپ وتىر.

قازىرگى تاڭدا ءتيىستى مينيسترلىك عىلىم مەن ونەركاسىپتى بايلانىستىرۋ ءۇشىن ۇلكەن جۇمىستار جۇرگىزىپ وتىر. سونداي جۇمىستاردىڭ ءبىرى – عىلىم تۋرالى زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ، وتاندىق وندىرىستەرمەن بايلانىستى نىعايتۋ، عىلىمي ناتيجەنى وندىرىسكە ەنگىزۋ. جاڭا تەحنولوگيالارمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەپ وتىرعان اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋىش تەحنولوگيالار ينس­تيتۋتى اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋىش تەحنولوگيالار، اقپارات سالاسىندا تەورەتيكالىق مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن ماتەماتيكالىق ادىستەردىڭ قولدانۋعا نەگىزدەلگەن قولدانبالى جانە ىرگەلى عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن اينالىسىپ كەلەدى. جاساندى ينتەللەكتىنىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى نەگىزىندە بيوينفورماتيكا بويىنشا كەڭ كولەمدەگى زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋدا. جاسان­دى يممۋندىق جۇيەلەردىڭ جاڭا موديفيكاتسيالانعان الگوريتمدەرى نەگىزىندە Smart-تەحنولوگيالار جانە ولاردى ونەركاسىپتىك اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەلەرىندەگى، مۇناي-گاز سالاسىنىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەرىندەگى، ءبىلىم بەرۋدەگى جانە فارماكولوگياداعى تەحنيكالىق، تەحنولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كۇردەلى باسقارۋ وبەكتىلەرى ءۇشىن پراكتيكالىق قوسىمشالار ازىرلەۋدە. اقپاراتتىق رەسۋرستاردىڭ، اقپاراتتاردى ساقتاۋ­دىڭ قاۋىپسىزدىگىنە سۇرانىس ارتىپ وتىرعاندىقتان، دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعىن قۇرۋ قاجەتتىلىگى تۋدى. ينستيتۋت عالىمدارى العاش رەت اقپا­رات­تى شيفرلاۋدىڭ وتاندىق الگو­ريتمىن ازىرلەدى.

اقپاراتتىق تەحنولوگيالار قا­رىش­تاپ دامىعان كەزەڭدە ينستيتۋت عا­لىم­دارىنىڭ ىزدەنىستەرى وتاندىق ءوندىرىستى دامىتۋعا جول اشا وتىرىپ، ەكسپورتتىق الەۋەتىنە دە ىقپال ەتەتىنى ءسوزسىز.

 

وركەن مامىرباەۆ،

اقپاراتتىق جانە ەسەپتەۋىش تەحنولوگيالار ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ  ورىنباسارى، PhD، پروفەسسور

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار