قازاقتىڭ تاكەن الىمقۇلوۆى: «مارحابات – تۇڭعىش اڭگىمەلەر جيناعىمەن-اق تانىلىپ ۇلگەرگەن جازۋشى... «وڭتۇستىك قازاقستان» گازەتىندە ىستەي ءجۇرىپ, نەعۇرلىم ناقتىلىققا, قىسقالىققا ماشىقتانعان. كوركەم تۋىندىلارى ءوز تابيعاتىنان باستاۋ الادى. تارجىماشىلدىعى دا ءتانتى ەتەدى», دەپتى. وسى ءبىر پىكىرگە «اقتولعاي» كىتابىن وقىپ بولىپ كەلىسەسىز, باس يزەيسىز. ءتىپتى ءبىرشاما ۋاقىتقا دەيىن مارحاباتشا ويلانىپ, مارحاباتشا قىسقا دا نۇسقا, ءازىل شىنى ارالاس سويلەپ جۇرەسىز. جازۋشىنىڭ اۋىل مادەنيەتىن سەزىنۋى, اۋىل ادامدارىنىڭ ءتۇرى مەن ءتۇسىن ورنەكتەۋى تىپتەن بولەك. كۇلدىرە وتىرىپ جىلاتۋ, جىلاتا وتىرىپ جۇباتۋ قالامگەردىڭ دەگدار تالانتىنىڭ ءبىر كورىنىسى. جيناقتىڭ «قاراگەرلەر» بولىمىنەن مىسال كەلتىرەلىك: «جۋالى اسىپ, كوسەگەنىڭ كوك جونىن كەزىپ, كوكپار ىزدەگەن. بيلىكولدەگى بولەلەرىن قايراپتى. بالىقتىسۋ بويىنداعى قىستاۋلارىنا ءبىرجولاتا قونىستانىپ قالعان قاراشەكپەندىلەرگە ءتىسىن قايراپتى. قايران قايدا؟! بيلىكولىڭىز بۇك تۇسكەن. باس كوتەرەر ءبىر جان جوق. جەر شۇقىلايدى ءبارى». وسى ءبىر سويلەمدەردەن ەلىكتىرمە شەبەرلىك, كۇردەلى ءسوز قولدانىس بايقالادى. بەينەبىر اسقار سۇلەيمەنوۆ, تاكەن الىمقۇلوۆتاي كوسىپ-كوسىپ, توتياىن تىلىمەن دىتتەگەن ويىن وقىرمان ساناسىنىڭ تۇعىرىنا قوندىرادى. مادەنيەتى بولەك, مىنەزى وزگە. دۋلات يسابەكوۆ: «مارحاباتتىڭ باسقالاردان ارتىقشىلىعى – ول ءوز كەيىپكەرلەرىنىڭ قالىڭ ورتاسىنان الىستاعان ەمەس», دەيدى. راسىندا, كەيىپكەرلەرمەن بىرگە ءومىر ءسۇرۋ, قايناعان ءومىر «دومناسىنىڭ» ىشىندە ءار ادامنىڭ جانىنا ءۇڭىلۋ, سىرى مەن سىنىنا ءسات سايىن كەزىگىپ وتىرۋ – جازۋشى شىعارمالارىنىڭ شىنايىلىعىن ارتتىرىپ, تالانتىن شىنىقتىرا تۇسكەن.
«اقتولعاي» جيناعىندا «قۇرىلىسباتتاعى قورلىقتار» اتتى ءبولىم ۇشىراسادى. جازۋشى اسكەري جىلدارىندا كورگەن قيىنشىلىقتارى مەن ادام جانىنىڭ كۇيزەلگەن, كۇڭىرەنگەن كەيپىن سونداعى ءتۇرلى ويلار مەن سەزىمدەر ارقىلى جەتكىزگەن. سىبىردە ءجۇرىپ شىنىعىپ, كاتورگادا بولعان دوستوەۆسكي سەكىلدى تۇرمىس تاۋقىمەتىن تارتقان. ءسىرا, شىن جازۋشى ءۇشىن ءومىر قويناۋىنا ەنۋ, مەحناتى مەن جارىعىن قاتار كورۋ ۇلكەن مازمۇن قالىپتاستىرۋعا سەپ بولماق. «جازۋشى بولۋ ءۇشىن باقىتسىز بالالىق شاق كەرەك» دەگەن ءسوزدىڭ ءتۇبىرى تەرەڭ. كىتاپتا جازۋشى ءوزى تۋعان پىستەلى اۋىلىنىڭ ايشىقتى كەلبەتىن تانىتادى. «سۇراساڭ ءبىزدىڭ اۋىل پىستەلىدە» دەگەن قالامگەر پىستەلىسايدا وسەتىن تاۋپىستەسىن (جاڭعاق تۇقىمداس جەمىس اعاشى), اققۇزار جاقتاعى دولانالى بەتكەيىن, بوكەيتاۋداعى كوكەمارال مەن كيىكوتىن تەبىرەنە سۋرەتتەيدى. ءسىرا ءار جازۋشىنىڭ ءبىر جۇماق مەكەنى بار. تولستويدا ياسنايا پوليانادا بولسا, بالزاكتا حان سارايىنا بەرگىسىز جالدامالى جۇپىنى پاتەرى, چەحوۆتىڭ ەڭ اتاقتى تۋىندىلارىن جازعان مەليحوۆاسى بار.
مارحابات بايعۇت بولمىسى – كوپشىلىك ورتادا جانى ازاپتالاتىن, جالعىزدىق باعىندا جاڭا بۇرلەگەن ويىن سان رەت قايتالاپ, ءوز الەمىندە عانا تىنىشتىق تاباتىن پاراساتتى, ايقايدان الىس ابزال بولمىس. «اقتولعاي» جيناعىندا «دات قازاقتار» دەپ ۇلتقا دات ايتىپ, قوعامنىڭ كەلەڭسىزدىكتەرىنە اشىنادى. كەتەۋى كەتكەن ماسەلەلەردى قىرناپ, ەل بولاشاعىن باعامدايدى. قورىتا ايتقاندا, «اقتولعاي» جيناعى ءوزىن ىزدەگەن ءار وقىرمان ءۇشىن جولبەلگى بولۋعا دايار باعالى دۇنيە.
