قازىرگى كۇردەلى جاھاندىق گەوساياسي وزگەرىستەر مەملەكەتىمىزدىڭ قۇرىلىمدىق ىرگەتاسى ساياسي باسقارۋ سالاسىن جاڭعىرتۋ, ەكونوميكالىق قايتا قۇرۋدى تالاپ ەتۋدە. بۇل – جۇرتشىلىققا ورتاق مۇددە. حالىقتىڭ جۇدىرىقتاي جۇمىلۋىنا تاۋەلدى. وتكەن ونجىلدىقتاردا تەحنولوگيانى جەتىلدىرۋ, ءبىلىم مەن عىلىم, باسقارۋ سالالارىنداعى كاسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ باعىتىنداعى ستراتەگيالىق شارالار مالىمدەلدى. الايدا «وسى شارالاردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن ءمانىن حالىققا ۇعىندىرا الدىق پا, ورتاق ءىس ءۇشىن باۋىرىمىزعا تارتا الدىق پا؟» دەگەن سۇراق تۇرادى كوكەيدە.
راس, قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. جاڭا ءداۋىردىڭ جاس بۋىنى ءوسىپ جەتىلدى. مۇنى تەرىسكە شىعارا المايمىز. وسىعان سايكەس عالام دا ءبىر ورنىندا تۇرعان جوق, ونىمەن قوسا جاس ۇرپاقتىڭ ماقسات-مۇراتى جەتىلدى. ء«سوز قادىرىن بىلمەسە, بايدان بايلىق كەتەدى» دەگەن اتالى ءسوز بار. ءبىز بار دۇنيەمىزدى قادىرلەي الدىق پا؟ قادىرىنە جەتتىك پە؟ ونى يگەرۋدە نەمەسە جەتىلدىرۋدە ءبىرتۇتاس جۇرت بولا الدىق پا؟ ەلىمىزدە جىلدار بويى حالىق پەن بيلىك, ازاماتتار مەن قوعام اراسىنداعى قالىپتى قاتىناستى جۇيەسىزدەندىرۋگە ادامي فاكتورلار دا اسەرىن تيگىزگەنى قازىر قۇپيا ەمەس. بۇگىنگى ماسەلە: ايماقتىق, حالىقارالىق نارىققا ناقتى قابىلەتتى سالالارعا قولداۋ جاسالدى ما, باسەكەلەستىك ورتانى قالىپتاستىرۋدا ءادىل باسەكە ەرەجەلەرى, قۇقىقتىق تەتىكتەر قانشالىقتى ءتيىمدى جۇمىس اتقارۋدا؟ سوندىقتان دا بولار, مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىن كەلەشەكتەگى ءىس-ارەكەتتەر ستراتەگياسىن پرەزيدەنت جانىنان ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل ينستيتۋتىنىڭ قۇرىلاتىندىعى جونىندەگى مالىمدەمەسىنەن باستادى. بۇل – قابىلدانعان ءتۇرلى سالاداعى زاڭ نورمالارىنىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋ جاساۋ جانە ءاربىر ازاماتتىڭ قۇقىعى مەن ەركىن قورعاۋ قاجەتتىلىگى كۇن تارتىبىندە تۇر دەگەن ءسوز. مەملەكەت قوعام يگىلىگىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن قانشالىقتى كەپىلدەندىرگەنىمەن, اينالىپ كەلگەندە حالىقتىڭ سەنىمى مەن كوڭىل كۇيىنە كەلىپ تىرەلەدى. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى قولعا الۋدان بۇرىن, شەندىلەردىڭ تۇرعىندارمەن قارىم-قاتىناسىنىڭ شىنايىلىعى ماڭىزدى, ەل-جۇرتتىڭ تاعدىرى مەن جاي-كۇيىن دە ۇنەمى ەسەپكە الۋ, تابيعي تۇردە حالىقتى ىنتالاندىرۋ تاسىلدەرى قاجەت دەگەن ءسوز. سوندىقتان دا جولداۋدا سالىق ءتارتىبىن ەنگىزۋ, جۇيەسىز نارىققا جۇتىلىپ كەتپەيتىندەي شاعىن بيزنەستى قورعاۋ باعىتىندا اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋدىڭ ناقتى تسيفرلاندىرۋ شارالارى اتالىپ وتىر. ياعني قوعامدا ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەرگە قارسى ناقتى ۇيعارىم جاساۋ قۇپتارلىق. ەگەر جاۋاپكەرشىلىك العان ازاماتتار باستى مۇرات ءۇشىن ءادىل دە ادال جۇمىس اتقاراتىن بولسا, ەلدىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوسادى دەپ پايىمداۋعا بولادى.
وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, اسىرەسە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىن, ەكولوگيالىق, دەموگرافيالىق دامۋى مەن ايماقتىق ەرەكشەلىكتەرىنە وراي قابىلداناتىن ناقتى شەشىمدەر جەدەل قولعا الىنعاندا عانا ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە بولاتىندىعى ايقىن. مۇراتقا جەتۋدىڭ كىلتى – حالىقتىڭ ينتەللەكتۋالدىق قارىمدى الەۋەتى, ورتاق ىسكە ۇمتىلىسى, ەڭبەك جانە ماتەريالدىق رەسۋرستار جۇيەسى بار. باعالاي الساق – باعىمىز. الەمدىك دەڭگەيدەگى ەلدىك مۇددە, ازاماتتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتى مەن قامقورلىعىنان باستاۋ الاتىنىن جادىمىزدا ۇستاساق يگى.
قۇندىزاي ەرىمبەتوۆا,
مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى
