بۇل كومەك ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرىنە تەڭەستىرىلگەن ارداگەرلەرگە كورسەتىلەدى. ولارعا يادرولىق سىناقتارعا تىكەلەي قاتىسقان اسكەري قىزمەتشىلەر, سونداي-اق يادرولىق قارۋدى سىناۋ سالدارىنان مۇگەدەك بولعان ادامدار جانە اتا-اناسىنىڭ ءبىرىنىڭ رادياتسيالىق ساۋلە الۋى سەبەبىنەن گەنەتيكالىق جاعىنان ولاردىڭ مۇگەدەك بولىپ قالعان بالالارى جاتادى.
الەۋمەتتىك كومەكتىڭ مولشەرى ءار وڭىردە جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ ء(ماسليحاتتاردىڭ) شەشىمى بويىنشا بيۋدجەتتىڭ مۇمكىندىكتەرىنە قاراي جەكە-جەكە بەلگىلەنەتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
جوعارىدا اتالعان ساناتتاعى ازاماتتار اي سايىن ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى الادى. ياعني يادرولىق سىناقتار مەن وقۋ-جاتتىعۋلارعا تىكەلەي قاتىسقان ادامدارعا – 6,19 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (19 685 تەڭگە); ەگەر اۋرۋدىڭ, مۇگەدەكتىكتىڭ يادرولىق قارۋدى سىناۋمەن سەبەپتى-سالدارلىق بايلانىسى بولسا 7,55 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (24 009 تەڭگە).
توتەنشە ەكولوگيالىق جاعدايلار سالدارىنان, ونىڭ ىشىندە يادرولىق جارىلىستار مەن سىناقتار جۇرگىزۋ كەزىندەگى رادياتسيالىق اسەردەن, ولاردىڭ سالدارىنان العان مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا سەبەپ-سالدارلىق بايلانىسى انىقتالعان جاعدايدا مۇگەدەكتىگى بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى تاعايىندالادى:
– I توپ – 2,81 ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى نەمەسە 105 064 تەڭگە;
– II توپ – 2,40 ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى نەمەسە 89 734 تەڭگە;
– III توپ – 2,01 ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيى نەمەسە 75 152 تەڭگە.
بۇرىنعى سەمەي وبلىسىنىڭ اۋماعىندا جانە پاۆلودار, شىعىس قازاقستان جانە قاراعاندى وبلىستارىنىڭ پوليگونعا ىرگەلەس اۋداندارىندا تۇراتىن جانە تۇرعان ازاماتتار ءۇشىن يادرولىق سىناقتاردان كەلتىرىلگەن زالال ءۇشىن بىرجولعى اقشالاي وتەماقى كوزدەلگەن.
وتەماقى مولشەرى تۇراتىن ايماعىنا, كەزەڭىنە جانە وتەماقى بەرىلگەن كۇنى قولدانىلاتىن ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتىڭ شاماسىنا قاراي جەكە ايقىندالادى.
1996 جىلدان 2021 جىلعا دەيىن اتالعان وتەماقىنى 16,5 ملرد تەڭگە سوماسىندا 1,1 ملن-نان استام ادام الدى. سونىمەن قاتار 2022 جىلى وتەماقى الۋعا تاعى 265 ادام جۇگىندى.
سونداي-اق رادياتسيالىق قاتەر اۋماقتارىندا تۇراتىن قازاقستاندىقتاردىڭ رادياتسيالىق اسەردەن زارداپ شەككەن ادام مارتەبەسى بولعان كەزدە قوسىمشا ەڭبەكاقى جانە جىل سايىنعى اقى تولەنەتىن قوسىمشا دەمالىس الۋعا قۇقىعى بار. بۇدان باسقا, توتەنشە جانە ەڭ جوعارى رادياتسيالىق قاتەر ايماقتارىندا 1949 جىلعى 29 تامىز بەن 1963 جىلعى 5 شىلدە ارالىعىنداعى كەزەڭدە كەمىندە 5 جىل تۇرعان ادامداردىڭ جاسىنا بايلانىستى زەينەتاقى تولەمدەرىن جەڭىلدىكپەن تاعايىنداۋعا قۇقىعى بار (ەرلەر – 50 جاس, ايەلدەر – 45 جاس).
