شەكارا شەبىندە
كىشى سەرجانت رادجان باتىرحانوۆتىڭ ەرلىگى ەل جادىندا. باتىر-شەكاراشى تۇرعان, ءبىلىم العان اۋىلداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, كاتون-قاراعايداعى كوشە جانە شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى شەكارا زاستاۆاسى بۇگىندە ونىڭ ەسىمىمەن اتالادى.
رادجان ءور التاي وڭىرىندەگى تابيعاتى تاڭداي قاقتىراتىن, تازا اۋاسى تىنىسىڭدى اشاتىن شاعىن كاتون-قاراعاي اۋىلىندا تۋىپ, كامەلەت جاسىنا جەتكەنشە تۇردى. بۇل ءوڭىردىڭ تۇمسا تابيعاتى مەن وسىمدىك الەمى, تابيعي باقتارى مەن قاراعاي, بالقاراعايعا تولى القاپتارى كوز سۇيسىندىرەدى. بارقىت بەل, جاسىل جەلەگى تەڭدەسى جوق سۇلۋلىعىن پاش ەتىپ تۇرعانداي. قۇم باسقان كونە قازىنالارىمەن قۇندى مەكەننىڭ قاي توبەسىن قازساڭ دا مادەنيەتتىڭ وشاعىنا اينالعانىن انىق اڭعارار ەدىڭىز. وسىنىڭ ءبارى قازاق جىگىتىنىڭ جىگەرىن قايراپ, قاناتىن قومدادى. مىنەزىنەن دە, سالعان سۋرەتتەرىنەن دە (ول كىشكەنتاي كەزىنەن سۋرەت سالۋعا قۇمار بولدى) تازالىق پەن اسقاقتىقتى بايقايسىز.
رادجان بالا كۇنىنەن ادىلدىككە ۇمتىلىپ, جۇرتتىڭ بارىنە اركەز قولداۋ كورسەتۋگە ءازىر تۇردى. قاتارلاستارىنىڭ بارىمەن بىردەي دوس ەدى. توبەلەسكە جولاماسا دا ءوزىن ەشكىمگە باسىندىرعان ەمەس. جەرلەستەرى ونىڭ ۇستامدى ءارى تاربيەلى بولعانىن ايتادى. كوپ وقىدى. اعالارى كەيدە اۋىلدان شارق ۇرىپ ىزدەپ تاپپاعاندا كىتاپحاناعا بارادى ەكەن. كىتاپتىڭ قىزىعىنا تۇسكەن رادجان سوندا ۋاقىتتىڭ قالاي وتكەنىن سەزبەي قالاتىن كورىنەدى.
مەكتەپتە وقىپ جۇرگەندە-اق ول شەكاراشى وفيتسەر بولۋعا بەكىنگەن. بۇل ونىڭ ۇلكەن ارمانى ەدى. ەرجۇرەكتىگى مەن ادالدىعىن وسى قىزمەتتە كورسەتكىسى كەلدى. جاتسا دا, تۇرسا دا ويىندا شەكارا تۇردى. جولاق قورشاۋ, قىراعى نازارداعى تىنىشتىق, شەكاراشىلاردىڭ ايبارلى ءجۇزى, مۇزداي قارۋلانعان ارام پيعىلدىلار, تۇنگى قاربالاس, اتىس... اركەز كوز الدىنا وسى كارتينا كەلەتىن. ويشا مىندەتتى تۇردە جاۋىن قۋىپ جەتەدى. باسقاشا مۇمكىن ەمەس. ويتكەنى شەكارا شەبى سەنىمدى جىگىتتەردىڭ قولىندا ەمەس پە؟! ولاردىڭ اراسىندا, ارينە, رادجان دا بار. ءيا, بالا قيالى نەتكەن جۇيرىك دەسەڭىزشى؟!
ۋاقىت ءوتتى. التىن ۇيامەن قوشتاسار ءسات تە جەتتى. جاس تۇلەك بارلىق ەمتيحاننان سۇرىنبەي ءوتىپ, شەكارا ۋچيليششەسىنە وقۋعا تۇسۋگە دايىندالىپ ءجۇر. ماڭدايىنا جازىلعانى شىعار, ۋچيليششە كۋرسانتى بولۋ بۇيىرعان جوق. رادجان مەكتەپتە وزات وقۋشى بولعانىنىڭ ارقاسىندا وقۋعا ءتۇسۋ ەمتيحاندارىن ءساتتى تاپسىرار ەدى. دەنە شىمىرلىعى جونىنەن دە ەشكىمنەن قالىسپادى. بوكسپەن اينالىستى, ۆولەيبول ويناۋدى وتە جاقسى كوردى. گىر تاسى, شتانگاسى مەن گانتەلى دە گاراجدا شاڭ باسىپ جاتپايتىن. الايدا الماتىعا كەلىپ جەتكەنى سول ەكەن, اياق استىنان ارا شاعىپ, اللەرگياسى قوزىپ, اۋىرىپ قالدى. دەرتىنىڭ بەتى قايتقاندا ءبارى كەش ەدى. ءسويتىپ, رادجاننىڭ جولى بولماي, اۋىلىنا ورالعان.
1993 جىلى مامىردا بوزبالا شۇعىل تۇردە اسكەرگە شاقىرتۋ الدى. وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن كۇرشىم شەكارا وتريادىندا وتەدى. ارمانىنا وسىلاي قول جەتكىزدى. رادجان اۆتوروتادا كولىك جۇرگىزۋشىسى بولىپ, تىنىشتىققا ىرىتكى سالعانداردى يت جەتەكتەپ قۋماسا دا, ونىڭ كامۋفلياجىنا دا جاۋىنگەر تەرى ءسىڭدى.
اسكەري قىزمەتتەگى ءبىر جىلدان كەيىن بولىمدە تاجىكستانداعى تمد-نىڭ سىرتقى شەكاراسىن كۇزەتەتىن كوماندا ىرىكتەلدى. رادجان تىزىمگە ءوز ەركىمەن جازىلدى. ەشتەڭەدەن قايمىققان جوق. كەرىسىنشە, سونداعى كۇردەلى جاعدايدا ءوزىن سىناعىسى كەلدى. ونىڭ ۇستىنە, وتانىمىز ول كەزدە ەلجاندى ۇلدارعا ءزارۋ ەدى. رادجان وسىلايشا وتقا ورانعان ولكەگە بارۋدى مىندەت سانادى.
تاجىكستانداعى جاۋىنگەرلىك ءىس-قيمىلدارعا دايىندىقتان ءوز بولىمىندە ءوتتى. «ەستە ساقتاڭدار. بۇل سەندەرگە پياندجداعى شەكارادا قاجەت بولادى», دەپ ەسكەرتتى تاجىريبەلى تالىمگەر-وفيتسەرلەر. ولاردىڭ كوبى اۋعانستانداعى سوعىستى باستارىنان وتكەرگەندىكتەن, وزدەرىنىڭ ايتقان سوزدەرىنىڭ پارقىن جاقسى ءبىلدى.
ۇزدىكسىز جاتتىعۋ, تالاي شاقىرىمعا سوزىلعان جۇگىرۋ, اتىس الاڭىنداعى شەبەرلىك, ساياسي ساباق ءبارى ارتتا قالدى. دۋشانبە اۋەجايىنىڭ قايناعان ىستىقتان قىزىپ تۇرعان ۇشىپ-قونۋ الاڭى كەزەكتى كۇرشىم روتاسىنىڭ شەكاراشىلارىن قابىلدادى.
رادجان باتىرحانوۆ ەڭ اۋەلى دۋشانبەنىڭ ماۋسىمداعى ساعىم ويناعان اپتابىمەن جانە جان-جاقتان تونگەن جارتىلاي اسكەري كيىمدەگى قارۋلانعان ادامدارمەن بەتپە-بەت كەلدى. سودان كەيىن «كەۆرون» كومەنداتۋراسى مەن شەكارا زاستاۆاسى ورنالاسقان كالاي-حۋمبكە اپارار ۇزاق جول كۇتىپ تۇردى. شىعىس قازاقستاننان شىققان جيىرما جاستاعى اۋىل بالاسى سول جەردە شەكارا شەبىن قورعاۋعا ءتيىس ەدى.
جاڭا ءومىر, وزگەشە قىزمەت باستالدى. بارىنەن بۇرىن جاعدايعا قاراي اۋىسىپ وتىراتىن ەرەجەلەردى ەسكەرۋ قاجەت. ونىڭ ءبىرىنشىسى – قارۋلانباعان بوپ كورىنسە دە ەشقاشان قارسىلاسقا ارقاڭمەن بۇرىلماۋ. البەتتە, جەرگىلىكتى تاجىكتەر جاۋ بولعان جوق. بىراق ەلدەن مازا كەتكەن كەزدە ءوزىمىز نەمەسە وزگە دەپ ءبولىپ-جارۋ مۇمكىن ەمەس-ءتى. مۇندا قۇرامىندا ءارتۇرلى ۇلت وكىلدەرى بارىنا قاراماستان, «قازبات» اتالعان بىتىمگەرلەر وڭەشتە تۇرعان سۇيەكتەي بولدى.
قازاقستاندىق بىتىمگەرلەرگە وزدەرىنە بەكىتىلگەن شەپتى جاي كۇزەتۋ عانا ەمەس, قولدارىنا قارۋ الىپ قورعاۋعا تۋرا كەلدى. ولاردىڭ تىلىندا تاجىك كلاندارى بيلىككە تالاسىپ جاتتى. ال الدا مودجاحەدتەرى كەز كەلگەن مينۋتتا شەكارانى كەسىپ وتۋگە دايىن اۋعانستان جاتتى. سودىرلار شەكارانىڭ قانشالىقتى بەرىكتىگىن ۇدايى سىناپ كورىپ وتىردى. پياندج وزەنىنىڭ اۋعان جاعىنداعى جاعاسىندا تالىبتەردىڭ ۇلكەن كۇشى شوعىرلاندى. شەكارانىڭ كوپتەگەن ۋچاسكەسىندە اسكەري قاقتىعىستار بولۋى ۇيرەنشىكتى وقيعاعا اينالعان.
بىراق سودىرلاردىڭ تۇتقيىلدان تاپ بەرۋى عانا قاۋىپ تۋدىرعان جوق. «قازباتتىڭ» اسكەري قىزمەتشىلەرى ناركوترافيك قىسىمىنا دا قارسى تۇردى. ال ەسىرتكى بيزنەسىندە قاتال دا اياۋسىز «ويىن» ءجۇردى. ونىڭ ىشىندە شەكارا ايماعىندا تىرشىلىك ەتەتىن تاجىكتەردى عانا ەمەس, بىتىمگەرلەردى دە تۇتقىنعا الۋ, ولاردى اۋعانستان تەرريتورياسىنا الىپ كەتۋ جانە تۋعان-تۋىستارىنا ءوز تالاپتارىن قويۋ دا بار.
رادجان مەن اسكەري قىزمەتتەستەرى ءۇشىن تاجىكستانمەن شەكارانى كەسىپ وتىسىمەن-اق قىزمەت ادەتتەگىدەي بولۋدان قالدى. مۇندا ولاردى قاتال ءومىر مەكتەبى كۇتىپ تۇردى. ءسال بوساڭسىساڭ نەمەسە شالىس قادام جاساساڭ, شارۋاڭ ءبىتتى دەي بەر.
كۇركىرەپ اققان پياندج وزەنىندەگى تىرشىلىك جاعدايى قولايسىز-تۇعىن. جەكە قۇرام بلينداجدا تۇردى. اۋا تەمپەراتۋراسى ەلۋ گرادۋستىڭ ماڭىندا. تاۋلى ايماقتا ءومىر سۇرگەن رادجاننىڭ وزىنە دە العاشقى كەزدە اۋا جەتپەي, تىنىستاۋ قيىنعا سوقتى. بىراق بەرتىن وتە كەلە جاس اعزا وعان دا ۇيرەندى.
ۋاقىت مۇندا باياۋ ءوتىپ جاتتى. تاجىك-اۋعان شەكاراسىنا تەك «دەمبەل» دارەجەسىنە جەتۋگە شاق قالعاندار عانا جىبەرىلەتىن. الايدا ساربازدار تاجىكستاندا كەلىسىمشارتتا كورسەتىلگەندەي ءۇش اي ەمەس, التى اي بولدى. سوندىقتان شەكارا ساقشىلارىنىڭ قاي-قايسىسى دا وتباسىن قاتتى ساعىندى. رادجان اناسىن ءجيى ويىنا الاتىن. ول ۇلىنىڭ قايدا ەكەنىنەن بەيحابار بولاتىن. قايدا كەتىپ بارا جاتقانىن تەك اپكەسىنە عانا ايتقان ەدى. ء«ۇنسىز كەتكەنىم, ءسىزدى سارىۋايىمعا سالعانىم ءۇشىن كەشىر مەنى, اناشىم! – دەپ, رادجان ەڭ جاقىن ادامىمەن ويشا سويلەسۋشى ەدى. – كوپ ۇزاماي ورالامىن. شامالى عانا قالدى...».
سول ءبىر زۇلماتتى كۇنى زاستاۆا جاۋىنگەرلەرى قازاقستاندا وزدەرىن اۋىستىراتىن روتا دايىندالىپ جاتقانىن ءبىلدى. ەندەشە, «دەمبەلدەر» ۇيگە قايتاتىن كۇن جاقىن. رادجاننىڭ دا, وزگە قىزمەتتەستەرىنىڭ دە كوڭىل كۇيلەرى كوتەرىڭكى. ساربازدار ۇلكەن قازان مەن ەت تاۋىپ, جاقسى جاڭالىقتى كەشكە پالاۋ باسىپ اتاپ وتپەكشى بولدى.
الايدا تاعدىر جولى باسقاشا ءورىلدى.
تەك سەن عانا ۇرىستان ورالمادىڭ...
سول كۇنى حاكيم بانداسىنىڭ قارۋلانعان 200 سودىرى ۆيسحارۆ شاتقالىنداعى 5 جانە 6-شى شەكارا زاستاۆالارىنىڭ تۇيىسكەن اۋماعىنا باسىپ كىرمەك بولدى. ولاردىڭ جولىندا 38 قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك شەكاراشى كەسە-كولدەنەڭ تۇردى.
توعىز جۇك كولىگىنە مىنگەن سودىرلار كالاي-حۋمب اۋدانىنىڭ ورتالىعى ارقىلى مەملەكەتتىك شەكارا بويىنداعى حوروگ باعىتىنا قاراي ءجۇردى. ماقساتتارى – اۋعانستان يسلام مەملەكەتىنە ءوتۋ. سودىرلار كالاي-حۋمب قىستاعىنان شىعا سالىسىمەن قالاي بولسا سولاي وق جاۋدىردى.
شەكارالىق كومەنداتۋرا گارنيزونى «شايقاسقا!» دەگەن كوماندامەن ورە كوتەرىلدى. كومەندانت 5-ءشى شەكارا زاستاۆاسىنىڭ باستىعىنا كولوننانى رەزەرۆپەن توقتاتۋدى بۇيىردى. شەكارا زاستاۆاسىنىڭ باستىعى لەيتەنانت بەزۆەسەلنىح كولوننانى توقتاتىپ, ءوزىنىڭ ورىنباسارى لەيتەنانت سەليۋكتى سودىرلارمەن كەلىسسوز جۇرگىزۋگە جىبەردى. الايدا ولار وفيتسەردىڭ وزىنە تاپ بەرىپ, ونى كەپىلدىككە العاندارىن جاريالادى. سودىرلار كولوننانىڭ ودان ءارى كەدەرگىسىز ءجۇرۋىن تالاپ ەتتى.
شەكارا زاستاۆاسىنىڭ باستىعى وفيتسەرىن قۇتقارىپ, قىستاقتاعى (شەكارا زاستاۆاسى قىستاقتىڭ شەت جاعىندا ورنالاسقان) كىناسىز ادامداردىڭ ولىمىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن قارسى تاراپتىڭ تالابىنا كەلىستى. كولوننانىڭ جۇرۋىنە رۇقسات بەردى. بىراق لەيتەنانت بوساتىلعاننان كەيىن كومەندانتتىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدى جالعاستىردى.
سودىرلاردى قۋعىنداۋ شاراسىن لەيتەنانت سەليۋك باستاعان شەكاراشىلار توبى جۇرگىزدى. ونىڭ قۇرامىندا كۇرشىم شەكارا وتريادىنىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى بولدى. ۇرىس باستالعان سوڭ حوروگ شەكارا وتريادىنداعى «كەۆرون» شەكارا زاستاۆاسىنىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى كومەككە كەلىپ جەتتى.
سودىرلار «ۆيسحارۆ» بەكەتىنەن ۇزاپ كەتە العان جوق. ۆيسحارۆ شاتقالىنا جەتكەن سوڭ ولاردىڭ دجۋما بانديتتەرىمەن الدەنە تۋرالى كەلىسسوز جۇرگىزگەنى بەلگىلى بولدى. ءارى قاراي ولاردىڭ الدارىندا ەنى وتە تار كوپىر بار ەدى. ودان اسا ساقتىقپەن وتپەسە بولمايتىن. سودىرلاردىڭ العا جىلجي بەرگەندەرى سول ەدى, شەكاراشىلار دا قۋىپ جەتتى.
ءىڭىر بايلانىپ, جاعدايدى كۇردەلەندىرىپ جىبەردى, بىراق شەكارا ساقشىلارىندا تاڭداۋ جوق ەدى.
سودىرلاردىڭ ەكىگە ءبولىنۋ نيەتى بولعان. الايدا شەكاراشىلار ولاردىڭ ويلارىن ىسكە اسىرمادى. لەيتەنانت ۆ.سەليۋك كىشى سەرجانت ر.باتىرحانوۆپەن بىرگە سودىرلارعا قاراي جاقىنداپ, ولاردىڭ ماشينالاردان كەتىپ, قارۋلارىن تاستاۋلارى قاجەتتىگىن حابارلادى.
ال جەكە قۇرام ەكى توپقا ءبولىنىپ, شايقاسقا دايىندىقتى باستاپ كەتتى. سەليۋك پەن ءدميتريشيننىڭ باسقارۋىنداعى توپ تۋرا جولدىڭ ۇستىندە قالىپ, جەكە قۇرامنىڭ تەڭ جارتىسى اعا لەيتەنانتتار فەدوروۆ پەن نەجدانوۆتىڭ باسقارۋىمەن جوعارى جاققا, جاقىن ماڭداعى شوقىعا شىعۋعا تالپىندى. تاۋداعى سوعىس كەزىندە «كىم جوعارىدا –
سونىكى دۇرىس» ءپرينتسيپى ءاردايىم سەنىمدى. جاۋىنگەرلەر ول شوقىدا دجۋما بانداسىنىڭ پوزيتسياسى بارىن بىلگەن دە جوق.
سودىرلار اراسىنان كولوننانىڭ سوڭىنا شىققان «قارا اراب»:
– توقتاڭدار, كەلىسەيىك! – دەدى ايعايلاپ.
– كەلىسىم اياقتالدى! – دەدى سەليۋك.
– ەندەشە, سوعىسامىز با؟ – دەپ سۇرادى جالدامالى.
– سوعىس! – دەدى لەيتەنانت.
جاۋاپ رەتىندە سودىرلار قولدارىندا بار بارلىق قارۋدان وق جاۋدىردى.
شوقىعا اتويلاعان جاۋىنگەرلەر دجۋما سودىرلارى كۇتپەگەن جەردەن ولاردىڭ پوزيتسيالارىنا سەكىردى. «ساقالدىلارمەن» ءبىرىنشى بولىپ بەتپە-بەت كەلگەندەر – قاتارداعى جاۋىنگەر بولشاكوۆ پەن سەرجانت احمەتوۆ.
جاراتىلىسىنان مىقتى بولشاكوۆ قويان-قولتىق ۇرىسقا كوشتى. قارسى كەلگەن سودىردىڭ ەسىن جيدىرماستان, پۋلەمەتىن تارتىپ الدى. ول قاشا جونەلدى. ارىق بولسا دا شىمىر ءارى ەپتى احمەتوۆ ءبىر سودىردى تاقاپ اتىپ, ونىڭ پوزيتسياسىن يەلەندى. ىلە شوقىعا فەدوروۆ توبىنىڭ قالعان جاۋىنگەرلەرى دە جۇگىردى. ال دجۋمانىڭ بانديتتەرى پوزيتسيالارىن تاستاي قاشتى. الەكسەي فەدوروۆ سودىرلارعا تيەسىلى كولىكتەردىڭ ءبىرى (وندا حاكيم وتىرعان ەكەن) كوپىردەن ءوتىپ, جوعارى جىلدامدىقپەن بوي تاسالاعان. ونىڭ ءىزىن الا تاعى ءبىر كولىك كوپىرگە شىققان.
– ولجاباەۆ, ات! – دەپ بۇيىردى فەدوروۆ گراناتااتقىش ۇستاعان ساربازعا. «كوڭىلدى» دەگەن لاقاپ ەسىمى بار, «الەكسەەۆكا» شەكارا كومەنداتۋراسىنىڭ وكىلى, قاتارداعى جاۋىنگەر ولجاباەۆ بۇيرىقتى بۇلجىتپاي ورىندادى. الايدا گراناتا جوعارى قاراي جاڭساق كەتتى. جاۋىنگەر كەلەسى جولى دۇرىس كوزدەپ, اتقاندا «زيل» وتقا وراندى.
كىشى سەرجانت باتىرحانوۆ تومەنگى جاقتا بەتون جول قورشاۋىن تاسالاپ, قارسى تاراپقا قاراي كوزدەپ وق جاۋدىرىپ تۇرعان. ول سودىرلار توبىنىڭ جوتانىڭ تاساسىمەن ءبىزدىڭ شەكاراشىلاردىڭ الدىن وراعىتىپ, تۋ سىرتىنان پىشاق ۇرۋعا ىڭعايلانعانىن بايقاپ قالدى. رادجان دەرەۋ اۆتوماتتان مەرگەندىكپەن وق اتىپ, ولاردىڭ جولىن كەستى. ناتيجەسىندە, 5 سودىردى جايراتىپ سالدى.
ونىڭ سەنىمدى قورعانىسقا ىعىسىپ, كەيىن شەگىنۋىنە دە, وق جەتپەيتىن وزەنگە سىرعىپ تۇسۋىنە دە بولاتىن ەدى. بىراق رادجان ولاي ىستەگەن جوق. سودىرلاردىڭ نەگىزگى سوققىسىن وزىنە الىپ, باتىرلىق ۇلگىسىن كورسەتكەن كىشى سەرجانت اياعىنان جارالاندى.
بۇل ساتتە جولداستارى جارالى قارۋلاستارىنا كومەك قولىن سوزا المادى. تەك لەيتەنانت ۆلاديمير سەليۋك رەتىن تاۋىپ, باتىرحانوۆقا جەتىپ, قارشا بوراعان وق استىنان الىپ شىقتى. الايدا ول كوپ قان جوعالتقاندىعىنىڭ سالدارىنان ەسىن جيا الماي, كوز جۇمدى.
مىنە, وسىلاي رادجان باتىرحانوۆ وشپەس ەرلىك جاسادى. قارۋلاس جولداستارىنىڭ اماندىعى ءۇشىن ءوزىن قۇربان ەتتى.
كۋاگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ناق وسى كىشى سەرجانت باتىرحانوۆ شايقاستىڭ ءساتتى وتۋىنە ىقپال ەتتى. ول بولماسا, ءبىزدىڭ تاراپتىڭ جەڭىسكە جەتۋى نەعايبىل ەدى. لەيتەنانت سەليۋكتىڭ توبى گراناتامەن قارۋلانعان سودىرلاردىڭ كۇتپەگەن جەردەن, تاپ بۇيىردەن شىعىپ جاسايتىن شابۋىلىنا تويتارىس بەرە الماس ەدى. 20-25 مينۋتتان كەيىن جەتكەن رەزەرۆتىڭ ءوزى دە قۇرىلعان تۇزاققا تۇسەر ەدى.
رادجان اسكەري تاپسىرمانى ورىنداۋ جولىندا ايانىپ قالعان جوق. كومەنداتۋرا رەزەرۆتەرىنىڭ العا جىلجۋى مەن وڭتايلى ورىن تاۋىپ, حاكيم سودىرلارىنىڭ قيمىلىنا نۇكتە قويىپ, ۆيسحارۆ شاتقالىنان شىعار جولدى يەلەنۋىن قامتاماسىز ەتتى. ول باتىرعا, قازاقستان شەكارا قىزمەتىندەگى ەرجۇرەكتىك پەن ەرلىكتىڭ سيمۆولىنا اينالدى.
بۇل شايقاسقا كۇرشىم شەكارا وتريادىنان ۆزۆود كومانديرى لەيتەنانت دميتريشين جانە باتالوننىڭ مەديتسينالىق كومەك پۋنكتىنىڭ باستىعى اعا لەيتەنانت حاكيموۆ باستاعان 29 شەكاراشى قاتىستى. ەكەۋى دە جاراقات الدى. ءبىرىنشىسى كونتۋزيا السا, ەكىنشىسىنە وق تيگەن. قازاقستاندىقتار قۋعىنداۋ توبىنىڭ باستاۋشى كولىگىندە وتىرعان. شايقاسقا ءبىرىنشى بولىپ كىرگەن دە سولار.
شەكاراشى قازاقستاندىقتار وتە ساۋاتتى, ۇتىمدى ءارى بايسالدى قيمىلدادى. ءبارى دە ەرلىگىمەن ەرەكشەلەندى. مىسالى, قاتارداعى ولجاباەۆ وق قورى تاۋسىلعاندا جاۋدان الىنعان سناريادتارمەن قول گراناتااتقىشتان وق جاۋدىردى. قاتارداعى كۋلەمين سودىرلار پوزيتسياسىنا ءبىرىنشى بولىپ باسىپ كىرىپ, ولارعا وق جاۋدىردى. شايقاس كەزىندە جاۋدىڭ كوپتەگەن قارۋ-جاراعىن ولجالادى. قاتارداعى جاپاروۆ جارالانعان سەرجانتتى مەرگەندىكپەن وق اتىپ, قورعادى. قاتارداعى كادىرباەۆ العاشقىلاردىڭ قاتارىندا كىشى سەرجانت باتىرحانوۆ اتقان وق اتۋ نۇكتەسىنە كوتەرىلدى. مۇندا جاۋدان قالعان پۋلەمەت لەنتاسىن پايدالانىپ, دۇشپانعا ءوز پۋلەمەتىنەن وق بوراتۋدى جالعاستىردى.
بۇل زۇلماتتى شايقاس اياقتالعانمەن, جانعان اۆتوكولىكتەر كوپكە دەيىن جان-جاقتى سامالاداي جارىق قىپ تۇردى. زاستاۆا جاۋىنگەرلەرى مەن قازاقستاندىق ۆزۆود بۇيرىققا سايكەس پوزيتسيانى اۋىسىمشىلارعا وتكىزىپ, وزدەرى تومەندە جينالدى. كومەندانت قازاقستاندىق باتالوننان ءبىر اتقىشتار ۆزۆودىن, مانەۆرلىك توپتىڭ جەكە قۇرامىن تارتىپ, شاتقال كۇزەتىن ۇيىمداستىردى. كومەندانت كوپ ۇزاماي زاستاۆانىڭ جەكە قۇرامى مەن كۇرشىم ۆزۆودىن «كەۆرونعا» جونەلتتى. ولار قازا تاپقان جاۋىنگەر مەن تۇتقىندا بولعانداردى بىرگە الىپ باردى. تۇتقىنعا تۇسكەندەر تاجىكستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى بولىپ شىقتى. ولار شىلدە ايىنىڭ باسىندا پامير تۇسىندا سودىرلار قولىنا تۇسكەن ەكەن. ارالارىندا جارالىلار دا بار بولىپ شىعىپ, بىرەۋى ىلە كوز جۇمدى.
رادجاننىڭ زۇلماتتى شايقاسى وسىلاي اياقتالىپ, ون توعىز جاستاعى قازاق جىگىتى ماڭگى وشپەس داڭققا بولەنىپ, باقيعا اتتاندى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى كاتون-قاراعاي اۋدانىنىڭ تۋماسى, شەكاراشى كىشى سەرجانت ر.باتىرحانوۆ «حالىق قاھارمانى» اتاعىنا ۇسىنىلعانىمەن, ول بەلگىسىز سەبەپپەن بەرىلمەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن تمد-نىڭ سىرتقى شەكاراسىن قورعاۋداعى ەرجۇرەكتىگى مەن ەرلىگى ءۇشىن مارقۇم ءىى دارەجەلى «ايبىن» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. ناگرادا شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاتون-قاراعاي اۋىلدىق كلۋبىندا باتىردىڭ اناسىنا تابىس ەتىلدى. رادجاننىڭ ونىمەن اماندىقتا قاۋىشا الماعانى وكىنىشتى-اق...
شايقاس ناتيجەسى: حاكيم سودىرلارىنىڭ توبى تالقاندالدى: 32-ءسى ءولىم قۇشتى, 4-ەۋى حابار-وشارسىز كەتتى, 1-ەۋى تۇتقىندالدى, 50-گە جۋىعى جارالاندى, 9 جۇك كولىگىنىڭ 7-ەۋى جويىلدى.
تاجىكستان قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري قىزمەتشىلەرى قۇرامىنان 1994 جىلعى شىلدەنىڭ سوڭىندا سودىرلار قولىنا تۇسكەن 12 تۇتقىن (ولاردىڭ قاتارىندا موتواتقىشتار باتالونى شتابىنىڭ باستىعى, پودپولكوۆنيك كارپۋحين بار) بوساتىلدى. سودىرلار قاتارىندا تۇتقىنداعى اسكەري قىزمەتشىلەر بارىن بىزدىكىلەر بىلگەن جوق. ال ولاردىڭ سانى 40-تان استام ەدى. قالعاندارىنىڭ تاعدىرى بەلگىسىز. وكىنىشكە قاراي, كىناسىز ءتورت ازاماتتىق جۇرگىزۋشى مەن قىستاقتىڭ ەكى تۇرعىنى قۇربان بولدى.
بەكزات مولداحمەتوۆا,
اعا لەيتەنانت
