اتالعان جوسپار ەلباسىنىڭ 2018 جىلى 5 ناۋرىزداعى «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى حالىققا جولداۋىنان شىعىپ وتىر. ن.نازارباەۆ ۇندەۋىندە: «قازىر جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرىن جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى وتە وزەكتى. بۇل مىندەتتى شەشۋ ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارى, كوللەدجدەر مەن دەۆەلوپەرلىك كومپانيالار مەملەكەت-جەكەمەنشىك ارىپتەستىگى قاعيداسىمەن جاتاقحانا سالۋدى باستاۋى كەرەك. مەملەكەت ءوز تاراپىنان ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ارقىلى جاتاقحانا قۇرىلىسىنا جۇمسالعان ينۆەستيتسيالاردىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى بىرتىندەپ قايتارىلۋىنا كەپىلدىك بەرەدى. 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ستۋدەنتتەرگە ارناپ كەمىندە 75 مىڭ ورىندىق جاڭا جاتاقحانا سالۋدى تاپسىرامىن. بۇل الداعى جىلداردا وسە تۇسەتىن سۇرانىستى ەسكەرگەننىڭ وزىندە جاتاقحانا تاپشىلىعىن ءبىرجولا شەشەدى», دەدى.
ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بەرگەن ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدەگى 100-دەن اسا جوعارى وقۋ ورنىندا 500 مىڭنان اسا ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. بىلتىر 82 مىڭنان اسا ستۋدەنت تۇراتىن 251 جاتاقحانا جۇمىس ىستەسە, بيىل بۇل كورسەتكىش 361-گە كوبەيگەن. ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى وسىنشا جاتاقحانادا 105 079 توسەكتىك ورىن بار. دەگەنمەن ءالى 42 756 ستۋدەنتكە جاتاقحانادان ورىن كەرەك. مىنە, وسى تاپشىلىقتى جويۋ ءۇشىن 2022 جىلعا دەيىنگى ءۇشىنشى الەۋمەتتىك باستامانى ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 75 مىڭ جاڭا ورىنعا لايىقتاپ كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاتاقحانالار سالۋ جوسپارىن ورىنداۋ قاجەت.
وتكەن اپتادا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 2 361 توسەكتىك ورىنعا ارنالعان ستۋدەنتتىك تۇرعىن ءۇي كەشەنى قۇرىلىسىنىڭ ىرگەتاسى قالاندى. بۇل ەلىمىزدەگى ستۋدەنتتەرگە ارنالعان جاتاقحانالاردىڭ ىشىندەگى ەڭ اۋقىمدى نىساننىڭ ءبىرى بولعالى تۇر. جالپى اۋدانى 45 مىڭ شارشى مەتردى الاتىن جاڭا جاتاقحانا بەس قاباتتى ءۇش بلوكتان تۇرادى جانە ا.بايتۇرسىن ۇلى مەن ك.ازىرباەۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسادى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ اتالعان جوبا جونىندە:
– ستۋدەنتتەر قالاشىعىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ – ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى ءۇشىن تاريحي وقيعا. بۇل – ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ بەس الەۋمەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ءۇشىنشى باستاماسى: «جوعارى ءبىلىم الۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرىپ, ستۋدەنت جاستاردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ» تاپسىرماسىنا وراي اتقارىلىپ وتىرعان ىستەر. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بۇل تاپسىرمانى ويداعىداي ورىنداپ كەلەدى. ويتكەنى ەلىمىزدەگى جوو-نىڭ الدى وزدەرىنىڭ جاتاقحانا قۇرىلىسىن باستاپ تا كەتتى, كەيبىرى ونى پايدالانۋعا بەرىپ تە ۇلگەردى. ەۇۋ ستۋدەنتتەر قالاشىعىنىڭ ەرەكشەلىگى, ينۆەستورلار ءوز قاراجاتىنا سالىپ بەرەدى, قالاشىقتا جاستارعا نە كەرەك, ءبارى قامتىلعان. سوندىقتان «مەگاسترويسەرۆيس» جشس ۇجىمىنا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوزىنىڭ حالىققا ارناعان جولداۋىندا الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە, اسىرەسە ەلدىڭ جاعدايىن قامتاماسىز ەتۋگە, ونىڭ ىشىندە جاستارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. بۇل جۇمىس سول جولداۋدا بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋى دەپ بىلەمىن, – دەدى.
جەكە سەكتورمەن بىرگە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قوردالانعان تۇيتكىلدەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋ تاجىريبەسى بىزدە بار. «بالاپان» باعدارلاماسىمەن 3-6 جاسقا دەيىنگى بالالاردى 100 پايىز بالاباقشامەن قامتۋ جوسپارى جۇزەگە اسىرىلدى. سوندىقتان وسى باعىت بۇگىندە ستۋدەنتتەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋدا قولدانىلىپ كەلەدى. بىراق وسى ىسكە جەكە كاسىپكەرلەر شىنىمەن دە مۇددەلى مە؟
جاقىندا ىرگەتاسى قالانعان ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جاتاقحاناسىنىڭ قۇرىلىسىن قولعا العان «مەگاسترويسەرۆيس» جشس يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى بالشەكەر مۇحامەدقىزى:
– العا باسۋعا نيەتتەنگەن كەز كەلگەن قوعامنىڭ, ادامزات تاريحىنداعى كەز كەلگەن وركەنيەتتىڭ ىرگەتاسى ءبىلىم مەن عىلىمنان تۇراتىنى بەلگىلى. ءبىز دە جاتاقحانانىڭ عانا ەمەس, ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ىرگەتاسىن قالادىق. اباي اتامىز «ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل, عىلىم, ار, مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزادى» دەيدى. ستۋدەنتتەرگە سالعالى جاتقان جاتاقحانامىزدان حاكىم اباي ايتقان اقىل, عىلىم, ار, مىنەزبەن وزاتىن جاستار ءوسىپ شىعاتىنىنا سەنەمىز. 5 قاباتتى عيماراتتىڭ جوبالىق قۇنى 7 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. «مەگاسترويسەرۆيس» جشس 2005 جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسى اقتاۋ قالاسىندا تىركەلگەن. بۇل كومپانيانىڭ ينفراقۇرىلىم جانە تۇرعىن ءۇي سالۋداعى تاجىريبەسى مول. ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاتاقحانا قۇرىلىسى بويىنشا جاريالاعان كونكۋرسقا قاتىسىپ, جەڭىپ الدى. قۇرىلىس جۇمىسى نەگىزى 2020 جىلى كوكتەم ايىندا باستالۋى كەرەك ەدى, بىراق الەمدى جايلاعان ىندەتتىڭ سالدارىنان جۇمىسىمىز جارتى جىلعا كەشىكتى. ءساتىن سالسا, ستۋدەنتتىك تۇرعىن ءۇي كەشەنىن 2022 جىلى 30 تامىزعا دەيىن تولىقتاي ءبىتىرىپ, كونستيتۋتسيا كۇنى پايدالانۋعا بەرەمىز, – دەيدى.
ءيا, جوعارىدا ايتىلعانداي, ەلىمىزدە اتالعان باستاما بويىنشا پايدالانۋعا بەرىلگەن جاتاقحانالار دا بار. سەبەبى بۇل جوسپارلى جۇمىس 2019 جىلدان باستالدى. بىلتىر 5 مىڭنان اسا توسەكتىك ورنى بار جاتاقحانا سالىنۋى كەرەك-ءتىن, جوسپار جوعارى ناتيجەدە ورىندالىپ, 9 166 ورىندىق 34 وبەكتى پايدالانۋعا بەرىلدى. ال بيىل قىركۇيەكتە 2020 جىلعا ارنالعان جوسپار 55 پايىزعا ورىندالىپ, 11 035 ورىنعا ارنالعان 42 نىساننىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. الەمدىك احۋالعا, قازاقستاندا ورشىگەن پاندەمياعا بايلانىستى كوپتەگەن نىساننىڭ قۇرىلىسى باسەڭدەدى. سونىڭ سالدارىنان ءىىى توقسانعا جوسپارلانعان ءبىراز نىساننىڭ كىلتىن تاپسىرۋ جۇمىسى جىل اياعىنا, ياعني سوڭعى توقسانعا شەگەرىلدى.
تاعى ءبىر ەسكەرە كەتەتىن جايت, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىمەن» كوللەدجدەرگە دە جاتاقحانالار سالىنعان, ءالى دە قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتىر, كەلەسى جىلعا جوسپارلانعانى دا بار. مينيسترلىكتىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىندە ەلىمىزدە 700-دەن اسا كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورنى بار. ونداعى 77 كوللەدجگە 17 873 ورىندىق جاتاقحانا قاجەت. وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا 5 931 توسەكتىك ورىن 21 جوبا بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان 2153 ورىندىق 10 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 2387 توسەكتىك 5 نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
قىزىلوردا مەديتسينالىق جوعارى كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەر ءۇيى 5 الەۋمەتتىك باستاما بويىنشا بىلتىر پايدالانۋعا بەرىلگەن. بۇگىندە ستۋدەنتتەر جاتاقحانانىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. اتالعان وقۋ ورنىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتى, بولاشاق مەيىرگەر كەلبەت جەڭىسبەكقىزى:
– جاڭادان سالىنعان 5 قاباتتى جاتاقحانادا 2-كۋرستان بەرى تۇرامىن. وعان دەيىن ەسكى جاتاقحانادا جاتتىم. بۇرىنعى تۇرعىنجايىمىزبەن سالىستىرعاندا جاڭا جاتاقحانا الدەقايدا جاقسى. ماسەلەن, بۇرىن ءار قاباتتا 1 اس بولمە, 1-2 اجەتحانا, 1 جۋىناتىن بولمە بولاتىن. قازىر ءار بولمەدە ءوزىنىڭ اس بولمەسى, اجەتحانا مەن جۋىناتىن جەرى, ءتىپتى ءار بولمەگە 1 توڭازىتقىش بار. سونىمەن قاتار بۇرىنعى جاتاقحانادا 4 ادامنان تۇرساق, قازىر 3 ادامعا لايىقتالعان. بۇل دا ءوز كەزەگىندە وقۋدىڭ ساپاسىنا سەپتىگىن تيگىزەدى. بۇگىندە ساباق قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كوشىرىلدى. مەنىڭ اۋىلىمدا بايلانىس جوق. سوندىقتان جاتاقحانادا وقۋىمدى جالعاستىرىپ جاتىرمىن. مۇندا ينتەرنەت جاقسى ۇستايدى, – دەيدى.
ستۋدەنتتىڭ ايتۋىنشا, كوللەدجدەگى جاتاقحانادا ستۋدەنتتەردىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا دا جاعداي جاسالعان. ستۋدەنتتەر ءۇيىنىڭ تۇرعىندارى ساباقتان بوس ۋاقىتىندا فۋتبول, باسكەتبول الاڭدارىندا ويناپ, جاتتىعۋ جاساۋعا ارنالعان اۋلاداعى سپورتتىق قۇرىلعىلار ارقىلى دەنەسىن شىنىقتىرا الادى.
قىزىلوردا مەديتسينالىق جوعارى كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى سالتانات سەيىتقاليقىزى جالپى اۋدانى 3382 شارشى مەتردى قۇرايتىن جاتاقحانادا 94 تۇرعىن بولمە بار ەكەنىن ايتادى.
– نىساندى «ديلماش» جشس سالدى. ستۋدەنتتەردىڭ جايلى جاعدايدا ءبىلىم الۋىنا بارلىق مۇمكىندىكتەر قاراستىرىلعان. جوعارىداعى ستۋدەنتىمىزدىڭ ءسوزىن تولىقتىرا كەتسەم, جاتاقحانادا وقۋ زالى, دەمالىس بولمەسى, بۋفەت, كىر جۋاتىن بولمە جانە اشىق اسپان استىنداعى سپورت الاڭى بار. سونداي-اق نىسان ورتكە قارسى دابىلمەن, بەينەباقىلاۋ, وتكىزۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان. ستۋدەنتتەر ءۇيىنىڭ تۇرعىندارى وركەسترلىك ۇيىرمەگە قاتىسادى, ۇستەل تەننيسى, باسكەتبول, ۆولەيبول, شاحمات, توعىزقۇمالاق ويناي الادى. جەكە سەكتورلار مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر. پاندەميا بارلىق سالاعا ءوزىنىڭ زيانىن تيگىزدى. سونىڭ ىشىندە ءبىز دە ستۋدەنتتەرىمىزدى قاشىقتان وقىتىپ جاتقاندىقتان, جاتاقحانامىزدا بۇرىنعىداي تۇرعىندار كوپ ەمەس. سونىڭ سالدارىنان ينۆەستورىمىزعا قيىن ءتيىپ تۇر. ويتكەنى ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحاناعا تولەيتىن قاراجاتى سول ينۆەستورلارعا بەرىلەدى. وسىنداي قيىندىقتارعا قاراماستان, قولداۋ كورسەتىپ وتىرعانىنا ريزامىز. بارىنەن بۇرىن ادامنىڭ اماندىعىن ويلاپ وسىنداي شەشىمنىڭ شىعارىلعانىن تۇسىنەدى, – دەيدى س.سەيىتقاليقىزى.
ەندىگى 2021-2022 جىلدارعا ارنالعان جوسپار مەن جوبا بويىنشا بارلىعى 12 مىڭ ورىنعا ارنالعان 12 نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك. كەلەر جىلى 7 927 ستۋدەنت جاتاقحانامەن قامتىلسا, 2022 جىلى 3921 ورىندىق 7 نىسان سالىنىپ ءبىتۋى ءتيىس. جوسپارداعى نىسانداردىڭ ىشىندە ەڭ ءىرىسى تۇركىستان وبلىسىندا 2021 جىلى سالىناتىن 2460 ورىندىق ستۋدەنتتەر ءۇيى بولماق.
