ەلوردادان شۋ قالاسىنا ارنايى ات باسىن بۇرىپ «ەركە سىلقىمنىڭ» اۆتورى ءابدىمومىن جەلدىباي ۇلىمەن اڭگىمەلەسكەنىمىزدە, كۇيشى وسى كۇيىن تۇڭعىش تىڭداعان تاڭىردەن تالانتتى تۋعان تىلەندىنىڭ ۇلى نۇرعيسا اتامىزدىڭ: «مەن مىقتى ديريجەر, داۋلەسكەر دومبىراشى شىعارمىن. بىراق ناعىز كۇيشى – مەن ەمەس, سەنسىڭ», دەپ باعا بەرگەنىن ايتىپ ەدى.
«ەركە سىلقىمدى» بالا كەزدەن بويعا ءسىڭىرىپ وستىك, سەبەبى اكەمىز ءجيى تارتادى. سولاي بولىپ تۇرسا دا كەرىم كۇيدى تولقي تىڭداعان ءار جۇرەكتىڭ تۇپكىرىندەگى قىلىن شەرتەتىن قۇپياسىنىڭ نەدە ەكەنىن الىگە دەيىن تولىق اشا الماي كەلە جاتقاندايمىز.
كۇيدىڭ كىرىسپەسىن دومبىرامەن قوسىلا ىڭىلداپ ايتىپ كورىڭىزشى, اۆتور اڭگىمەسىن: ء«بىر كەزدەرى بارىنەن بەيقام جۇرگەن بوزبالا ەدىم», دەپ باستايتىنداي. ءوزىڭىز ويلاڭىز, 20 جىلدان سوڭ سول سەزىمدى ءساتىن سۋرەتتەسە, «ەدىم» دەپ وتكەننىڭ ولشەمىمەن ءسوز باستاۋى زاڭدىلىق. قالاي بولعاندا دا بوزبالانىڭ بالاڭدىعى عانا ەمەس, كۇيدىڭ ودان ءارى ەكپىندەي تۇسكەن تۇسىندا ايداي ارۋدىڭ جىگىت جۇرەگىنە شوق سالعانى باپپەن باياندالاتىنداي. بىراق دومبىرانىڭ ساعاسىنا بىردەن بارماي, اۋەلگى اۋەنگە قايتا كەلۋى بارلىق بوزبالا مەن بويجەتكەندە بولاتىن «سەزىمدى مويىنداماۋ» سەزىمى مەن اقىلىنىڭ ءۇنسىز ايتىسىن, ارپالىسىن اڭعارتادى-اق. ساعاسىنداعى ء«سوز» اقىلعا دا, ءتىپتى جۇرەككە دە باعىنبايتىن, بۋىرقانعان تەڭىزدىڭ تولقىنىنداي تۋلاعان كەزىڭدى كوز الدىڭا كەلتىرەتىندەي كورىنەدى. مۇنداي كۇي ماحابباتتىڭ ءدامىن تاتقان بارلىق ادامنىڭ باسىنان وتەدى. اۋەنى كوڭىلدە, تەرەڭگە بويلاي الاتىندار تۇسىنەتىن كۇيدىڭ ايتارى جادىڭدا تەز جاتتالادى. ال ساعاسىنان ويناقشىعان ءتاتتى اۋەزبەن جوعارىعا كوتەرىپ اكەتۋى, جاي ەمەس, ءاربىر دىبىستى شەرتىپ شىعارۋى – كورىكتى قىزدىڭ كوڭىلدى قىتىقتايتىن قىلىعى ىسپەتتى. «قىز قىلىعىمەن كورىكتى», دەگەن الايدا جۇرەگىندە تۇگى بار بويداق جىگىتتىڭ سۇلۋعا ءسۇيسىنۋى دە – سۇيكىمدى. ال ول قالاعا ونەر قۋىپ كەلگەن اۋىلدىڭ اڭعال بالاسى, كونسەرۆاتوريانىڭ قابىرعاسىندا ءجۇرىپ, تۋعان جەرىندەگى عاشىعىن اڭساپ جۇرگەن بوزبالا بولسا شە؟ ءتىپتى تارتىمدى. دەسە دە تالايدىڭ ارمانى بولعان بريتاندىق اكتريسا ودري حەپبەرن ايتقانداي, «سەزىم سىيلاۋ – سونى سەزىنۋدەن قۇندىراق». مىنە, سوندىقتان دا سەزىم سىيلاعان سۇلۋعا سۇيسىنبەۋ, تامسانباۋ مۇمكىن ەمەس. سول سەكىلدى جىگىتتىڭ كوز الدىندا ارۋدىڭ مىڭ قۇبىلىپ, ءاربىر قىلىعى قيالىنان كەتپەيتىن, وزىنە جاراسىپ تۇراتىن ەرەكشە ەركەلىگى وسى ءبىر قوس ىشەكتىڭ قوڭىر ۇنىنە ۇيلەسىممەن تۇسكەن.
وسىدان سوڭ قايتالاپ ايتقىڭ كەلە بەرەتىن, قوسىلا كەتكىڭ كەلەتىن ادەمى ءاننىڭ كەرەمەت قايىرماسىنداي, باستاپقى نوتالارعا ورالادى. بۇل ءماجنۇننىڭ ءلايلىنى اڭساعانىنداي اسەر قالدىرادى ءارى جۇرەكتىڭ اقىلدى جەڭگەنىن جەتكىزەتىندەي. بىراق سول باستاپقى اۋەزدەن اۋەلگىدەي ەمەس, تەزىرەك تومەنگى پەرنەلەرگە ءتۇسۋى قىزدى قيالىندا عانا قۇشىپ جۇرگەن جىگىتتىڭ شۇعىل شەشىمگە كەلگەنىن كورسەتەتىن سياقتى. ياكي بار باتىلدىعىن جيىپ, ىشتەگىسىن سىرتقا شىعارۋعا بەل بۋعان بوزبالانى بويجەتكەننىڭ بەتىن قايتارعانداعى بەينەسىن بايقاۋعا بولاتىنداي. تومەنگى پەرنەلەرگە تۇسكەن سايىن دىبىس قوسىپ, كۇشەيتۋىن عاشىعىنان بەتى قايتقان بوزبالانىڭ تۇلا بويىنداعى الاۋلاعان جالىنىن, بۇلقىنعان جۇرەكتى, جانارىنداعى سويلەپ تۇرعان ءمولدىر مۇڭدى كورۋ ءۇشىن كوكىرەك-كوز كەرەك-اۋ. ەكىنشى رەت تومەنگى دىبىستان پەرنەلەردى الماستىرا وتىرىپ جوعارى ورلەۋى – ءسوزسىز نازدانۋدىڭ پاكتىگىنە كوركى كەلىسكەن قىزعا جاراسىپ, ءتىپتى ونى ودان ءارى اجارلاندىرا تۇسەتىنىنە تامسانا ءبىلۋ. ۇستىڭگى پەرنەدەگى نوتاعا بۇرىنعىسىنان بولەكتەۋ توقتاۋى – ءارى ەركە, ءارى سىلقىم سۇلۋدىڭ سىزىلۋى, سوعان ءسۇيسىنۋى سەكىلدى. كۇيدىڭ جۇرەك قىلىن شەرتىپ وتەتىن ءتاتتى تۇسى دا وسى. ءبارىن ونەرمەن ءورىپ, سىرلى بوياۋمەن ارلەي كەلىپ, اياعىندا قولتاڭباسىن قالدىرۋ ءۇشىن سۋرەتشىنىڭ سۇيكەي سالسا دا, كارتيناعا كورىك كىرگىزە كەتەتىن دەتالى سياقتى سالماقتى سازبەن, كەتكەن كۇننىڭ كورىنىسىمەن باستاعان باستاپقى قالپىندا ءتامامداۋ بار. كۇيشى كۇيدى كوسىلە اياقتاۋىمەن ماڭگىلىك ماحابباتىنداي ولمەيتىن شىعارمانى ومىرگە اكەلۋىنە سەبەپكەر بولعان كەيىپكەرىنە العىس ايتاتىنىن اڭعارتاتىن سەكىلدى.
سەبەبى ءابدىمومىن اتامىزدىڭ ءوز اۋزىنان ەستىگەنىمىزدەي, كۇيدىڭ كەيىپكەرى – ومىردە بار ادام, قازىر اجارى تايماعان ارداقتى اجە. سوڭعى رەت كەزدەسكەندە: «ساعان دەگەن ماحابباتىمدى ءبارىبىر ەشكىم وشىرە المايدى», دەگەن ەكەن. سودان وسىنداي ىڭكار سەزىم, ءتاتتى ساعىنىش سىيلايتىن قازاق قىزدارىنا كۇيدەن ەسكەرتكىش قۇيعىسى كەلىپتى. ونىسى ورىندالدى دا. ال ءدال وسى «ەركە سىلقىمعا» 2012 جىلى سول كەزدەگى شۋ اۋدانىنىڭ اكىمى, قازىرگى ماجىلىسمەن قوجاحان جاباعيەۆتىڭ باستاماسىمەن ەسكەرتكىش ورناتىلدى. كۇيگە ەسكەرتكىش قويۋ دەگەن بۇرىن-سوڭدى تاريحىمىزدا بولعان جوق.
البەتتە بۇل – ءبىزدىڭ تىڭدارماندىق تۇسىنىگىمىزبەن تۇيگەنىمىز, سۋبەكتيۆتى ءسوزىمىز عانا. ءبىر روماندى 1000 وقىرماننىڭ 1000 ءتۇرلى قابىلدايتىنى سەكىلدى, كۇيگە قۇلاق قويعان جاننىڭ قيالى مەن ويىن تار شەڭبەرگە تىعىپ قويۋعا كەلمەيدى. ءبىر ورىنداۋشى وسى كۇيدى تارتقاندا 2-3 جاسار بالدىرعاننىڭ بۇرتيعانى, قاراساڭ كوز تويمايتىن ءتاتتى ءتىلى, ايتقانىنا كونبەي قويعانى ءۇشىن تابان استى ەركەلەپ جىلاي سالاتىنى, سونان سوڭ وبەكتەگەنگە ەرنىن ءشۇرتيتىپ جۇبانا كەتەتىنى ەلەستەيتىنىن ايتىپ ەدى. كەلەسى ءبىر تىڭداۋشى مۇلدە باسقا سەزىمدى باستان كەشۋى مۇمكىن. سەبەبى ءار ادامنىڭ ءوز قالاۋىن كورىپ, سەزىنۋى ءۇشىن «ەركە سىلقىمنىڭ» اۋەنىن تابۋعا 20 جىلىن جۇمساعانىندا جاتقان شىعار. اۆتوردىڭ: «بۇل كۇي – بارشا قازاق قىزدارىنداعى قايتالانباس بولمىستىڭ, وبرازداردىڭ جيىنتىعى», دەۋى سودان.
ماقالانى جازۋ ماقساتىندا اتاسىنىڭ شىعارماشىلىعىنان ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيا قورعاعان مەرۋەرت جەلدىباەۆامەن جۇزدەستىك. مەرۋەرتتىڭ اڭگىمەلەۋىنە قاراعاندا, اتاسىنا بۇل تۋىندىنى ومىرگە اكەلۋ وڭاي بولماعان. ءبىر اۋەن ۇنەمى قۇلاعىنا كەلەدى, ءتىپتى تۇسىنە دە كىرەدى. تۇندە تۇرىپ, نوتاعا ءتۇسىرىپ الا قويايىن دەسە, قاشىپ كەتەدى. نەمەرەسى كۇيدىڭ كوپ ويدان, تەرەڭ تولعانىستان تۋىپ, قاعازعا ءبولىم-ءبولىم بولىپ تۇسكەنىن ايتادى. ويتكەنى مۇندا جاستىقتىڭ جالىنى عانا ەمەس, 20 جىل بويى جيعان ءبىلىمى مەن وردا بۇزار جاستاعى كومپوزيتوردىڭ ءومىر تاجىريبەسى دە كورىنەدى. «ەركە سىلقىمنىڭ» ەرەكشەلىگى – ءبىر كۇيدىڭ بىردە شەرتىپ, بىردە توگىپ تارتىلاتىنىندا. ال ومىرشەڭ بولىپ كەلە جاتقانىن جەكە ورىنداۋعا دا, انسامبلدا تارتۋعا نەمەسە وركەسترگە سالۋعا دا قولايلىلىعىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى. ونەرتانۋشى ءارى دومبىراشى مەرۋەرت تاعى ءبىر سوزىندە:
– تاڭەرتەڭ اتام تارتقان تەمەكىنىڭ يىسىمەن وياناتىنبىز. ءبىر قولىندا شىلىم, ءبىر قولىندا ۇقىپتى ۇشتالعان قارىنداش بولادى. ەسىكتىڭ الدىندا تۇراتىن ساكىدەگى دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا ءبىر جاعىنا گازەت پەن «جۇلدىز» جۋرنالىن, ءبىر جاعىنا نوتا پاراقتارىن شاشىپ, ويلانىپ وتىرادى. بۇل – اتامنىڭ شابىتتى شاعى. ول كىسى شاي قويۋعا كۇنمەن تالاسىپ تۇرعان كەلىنىنە (مەنىڭ اناما): «ساۋلە, اناۋ شولپان جۇلدىزىنا قاراشى. نە دەگەن عاجاپ قۇبىلىس!», دەپ بالاشا تامسانادى ەكەن. «مەنىڭشە, اتامنىڭ شابىت شاقىراتىن مۋزاسى – سول شولپان جۇلدىز سەكىلدى», – دەدى. بالكىم بىردە بۋىرقانىپ تولقىسا, بىردە سىڭعىرلاپ ك ۇلىپ اربايتىن, بىردە بوتاسىن بالە-جالەدەن قورعاۋ ءۇشىن بارىنە باراتىن ادۋىندى ارۋاناعا اينالسا, بىردە شوبەرەسىن يىسكەپ ەمىرەنەتىن مەيىرىمدى اجەنىڭ كەيپىندەي, مىڭ بوياۋلى ايەل الەمىنىڭ تابيعاتىن ءبىر شىعارماعا سىيعىزعان «ەركە سىلقىمىن» ناق سونداي شولپان جۇلدىزعا تامسانىپ تۇرىپ تۋدىرعان شىعار-اۋ...
