الەم • 23 قىركۇيەك, 2019

يزرايلدەگى ساياسي ەليتا داعدارىسقا تىرەلدى

664 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

يزرايلدەگى ساياسي داعدارىس اياقتالار ەمەس. 17 قىركۇيەكتەگى پارلامەنتتىك سايلاۋدان كەيىن دە پارتيالاردىڭ ەشقايسىسى انىق باسىمدىققا يە بولا العان جوق. ونىڭ ۇستىنە, ەڭ كوپ داۋىس جيناعان ەكى پارتيا ءوزارا كواليتسيا قۇرۋ جونىندە مامىلەگە كەلە المادى.

يزرايلدەگى ساياسي ەليتا داعدارىسقا تىرەلدى

نەگىزى كەزەكتى سايلاۋ قاراشا ايىنا جوسپارلانعان ەدى. الايدا پارلامەنت مۇشەلەرى ءدىني ساۋات اشىپ جۇرگەندەردى اسكەرگە بارۋدان بوساتۋ جونىندەگى زاڭ جوباسىن تالقىلاۋدا ورتاق شەشىمگە كەلە العان جوق. اسىرەسە قورعانىس ءمينيسترى اۆيگدور ليبەرمان بۇعان تۇبەگەيلى قارسىلىق تانىتتى. ونىڭ ۇستىنە پرەمەر-مينيستر بينيامين نەتانياحۋدىڭ سوڭىنان ءسوز ەرىپ, ونىڭ جاقتاستارى دا ۇكىمەت باسشىسىنىڭ بىرقاتار باس­تاماسىنا قارسى شىققان-دى. بيىلعى 1 ساۋىردە يزرايلدە كەزەكتەن تىس سايلاۋ ءوتتى.

ساۋىردەگى داۋىس بەرۋ ناتيجەسى بويىنشا بينيامين نەتانياحۋ باسشىلىق ەتەتىن «ليكۋد» پارتياسى «كاحول-لاۆان» پارتياسىمەن تەڭ ءتۇسىپ, پارلامەنتتەن 35 ورىننان بۇيىردى. ايتسە دە «ليكۋد» پارتياسى دەر كەزىندە باسقا پارتيامەن كواليتسيا قۇرىپ ۇلگەرمەگەندىكتەن, پارلامەنت تاراتىلىپ, تاعى ءبىر كەزەكتەن تىس سايلاۋ بەلگىلەنگەن ەدى.

قىركۇيەكتەگى داۋىس بەرۋ ناتيجەسى دە ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشتى دەپ ايتۋ قيىن. بىرىنشىدەن, جوعارىدا اتاپ وتكەن ەكى پارتيا تاعى دا مارەگە تايتالاسىپ كەلدى. ازىرگە بەنني گانتس باسقاراتىن «كاحول-لاۆان» پارتياسى كنەس­سەت­تەن (يزرايل پارلامەنتى) 33 ورىن يەلەنسە, «ليكۋدقا» 31 ماندات بۇيىرىپ تۇر. قازىرگە دەيىن بيۋل­لەتەندەردىڭ 97 پايىزى سانالدى. ناتيجە تولىق انىقتال­عاندا دا تۇبەگەيلى وزگەرىستىڭ بولمايتىنى قازىردەن-اق بەلگىلى.

ەكىنشىدەن, ب.نەتانياحۋ ءۇشىن بۇل سايلاۋ وڭايعا سوقپايىن دەپ تۇر. ويتكەنى بەنني گانتس «ليكۋدپەن» كواليتسيا قۇرۋدان مۇلدەم باس تارتىپ وتىر. ونىڭ سەبەبى مىنادا. الدا-جالدا ەكى پارتيا مامىلەگە كەلسە, ب.نەتا­نياحۋ پرەمەر كرەسلوسىن ساق­تاپ قالۋدى كوزدەيدى. The Guardian گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ب.نەتانياحۋ ۇكىمەتتى كەزەكتەسىپ باسقارۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇعان دەيىن يزرايل تاريحىندا مۇنداي وقيعا كەزدەسكەن-ءدى. 80-جىلدارى يتسحاك شامير مەن شيمون پەرەس پرەمەر-مينيستر لاۋازىمىن كەزەكتەسىپ اتقاردى.

الايدا مۇنداي ۇسىنىسقا ب.گانتس كەلىسپەيتىنىن انىق اڭعارتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, «كا­حول-لاۆان» پارتياسى كوپ ماندات يەلەنگەندىكتەن, پرەمەر-مينيستر لاۋازىمى وزىنە بۇيىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.

«حالقىمىز بىرلىكتى تاڭدادى. اۋەلى يزرايل ۇستانىمىن دۇرىس كوردى. مەن باستاعان «كوك پەن اق تۇستەستەر» («كاحول-لاۆان» پارتيا­سى – ا.ا) سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتى... ءوز كوشباسشىلىعىممەن بىرلەسكەن ليبەرال ۇكىمەت قۇرۋدى كوزدەيمىن. ۇكىمەت حالىقتىڭ قالاۋىن ورىنداۋى ءتيىس. ال جەم­قورلىق جايلاعان جەردە تۇرعىن­دارعا جاقسىلىق جوق», دەپ مالىمدەدى ب.گانتس.

The BBC ارناسىنا سۇيەنسەك, «كاحول-لاۆان» پارتياسىنىڭ بەلدى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى – موشە ياالون تىلشىلەرگە بەرگەن سۇحبا­تىندا «نەتانياحۋ باستاعان پارتيامەن كواليتسياعا تۇسپەيمىز» دەپ كەسىپ ايتقان.

ءوز كەزەگىندە ب.نەتانياحۋ ۇسى­نىسىنىڭ قابىلدانباعانىنا تاڭعالعانىن ءارى ىرزا ەمەستىگىن جەتكىزدى. دەگەنمەن ونىڭ الاڭدا­ۋىنا نەگىز بار. جۇرگىزىلگەن ساۋالدامالاردىڭ ناتيجەلەرىنە سۇيەنسەك, ب.نەتانياحۋ مەن ونىڭ جاق­تاستارىن قولدايتىندار سانى ازايعان. سونداي-اق ەكى اپتادان كەيىن وعان قاتىستى سوت وتى­رىسىنىڭ العاشقى تىڭدالىمى وتەدى. بۇعان دەيىن جەمقورلىققا قاتىسى بار دەپ ب.نەتانياحۋعا قارسى ءىس اشىلعان-تۇعىن. ايتسە دە كانىگى ساياساتكەر قولى تازا ەكەنىن العا تارتادى.

ەندى بۇل پارتيالارعا وزگە ساياسي ۇيىمدارمەن جاڭا كواليتسيا قۇرىپ, ۇكىمەتتى جاساقتاۋعا بىرنەشە اپتا ۋاقىت بەرىلەدى. ەگەر وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەشقان­داي تاراپ 61 ماندات يەلەنىپ ۇلگەر­مەسە, پارلامەنتتىك سايلاۋ ءۇشىنشى رەت وتكىزىلەدى.

ەل پرەزيدەنتى رەۋۆەن ريۆلين وتكەن بەيسەنبىدە مۇنداي جاعدايعا جول بەرمەۋ ءۇشىن قولىنان كەلە­تىنىنىڭ ءبارىن جاسايتىنىن مالىمدەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار