جاسىل جەلەگى جايقالعان عاجايىپ ولكەگە شارتاراپتان جينالعان بالالاردىڭ شاتتىق ءۇنى قوزىكوش جەردەن ەستىلەدى. تاياپ كەلىپ تىلدەستىك. ورتا بويلى اقسارى بالا نۇربەرگەن ەركىن بايان-ولگي ايماعىنان كەلىپتى. ارىپتەستەرىمىزدىڭ ءبىرى سويلەسىپ جاتىر.
– ەلىڭە بارعان سوڭ بۋراباي باۋرايىندا كورگەن قىزىقتارىڭدى, تانىسقان دوستارىڭ تۋرالى ايتاتىن بولارسىڭ؟!
– ەلىم وسى جەر ەمەس پە؟! بايان-ولگيگە بارعان سوڭ ارينە ايتامىن, – دەدى الگى بالا تابان اۋزىندا ج ۇلىپ العانداي.
انشەيىندە اۋزىنان ءسوز ساۋلاپ تۇراتىن ارىپتەسىمنىڭ اۋزىنا قۇم قۇيىلدى. شىنىندا دا, دۇنيەنىڭ تورتكۇل بۇرىشىنان جينالعان بالالاردىڭ اتاجۇرتى, التىن قازىعى قازاق ەلى ەمەس پە؟!
الدىمەن اسەم بەزەندىرىلگەن ساحنا تورىندە سالتاناتتى ءراۋىش باستالدى. بي. قازاقتىڭ ۇلتتىق ءبيى. بولات تۇياقتى تۇلپاردىڭ ءدۇبىرى, قىران قاناتىنىڭ سۋىلى, قىزعالداعى جاۋدىرەگەن قىزىلدى-جاسىلدى دالا توسىندەگى بەيمارال ءومىر, شادىمان شاتتىق. بار بالانىڭ جانارى جاۋدىرەپ الگى كورىنىسكە نازار اۋدارعان. سالدەن سوڭ شاڭىراق بەينەسى. ءبىرتۇتاس, مىزعىماس شاڭىراق. ماڭگىلىك ەلدىڭ شاڭىراعى. اشىق دالا توسىندەگى ساحنا ماڭىندا جايعاسقان ءتامام بالا دا سول شاڭىراقتىڭ ەرتەڭگى ءبىر ۋىعى ىسپەتتى.
اۋىسىمنىڭ اشىلۋ راسىمىندە الدىمەن ءسوز سويلەگەن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ بالا جانىن باۋراعان كوڭىلدى دە كوركەم تىلمەن ءبىراز دەرەكتى جايىپ سالدى.
– وسى شارا ون جىل قاتارىنان وتكىزىلىپ كەلەدى. قازاق بالاسى قاي مەملەكەتتە جۇرسە دە, ونىڭ جالعىز-اق وتانى بار, ول – قازاق ەلى. بۇل جايىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تا اتالى ءسوزىن ايتقان بولاتىن. شارانىڭ نەگىزگى مىندەتى – الەمنىڭ ءار قيىرىندا جۇرگەن بالالارعا اتا جۇرتتىڭ تاريحىن, تاماشا داستۇرلەرىن, ادەمى ادەت-عۇرپىن, اۋەزدى ءتىلىن, ءماندى مادەنيەتىن تانىتۋ. مىنە, سوندا عانا بالالاردىڭ بويىنا حالقىمىزدىڭ وزىمەن بىرگە سان عاسىر بويى جاساسىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق قادىر-قاسيەتىن سىڭىرە الامىز. سىزدەردىڭ التىن قازىقتارىڭىز – قازاق ەلىنىڭ قاسيەتتى توپىراعى.
اعالارىنىڭ ايتقان اق تىلەگىن بالا بىتكەن تولقىپ وتىرىپ تىڭدادى. ال جۇرگىزۋشىلەر بولسا ءۇش تىلدە سويلەپ تۇردى. شەت جايلاپ, شالعايدا ءوسىپ كەلە جاتقان بالالار انا ءتىلىن بىلمەيتىن شىعار دەپ ويلاعانبىز. سويتسەك, ولاي ەمەس ەكەن. رەسەيدەن كەلگەن قارشاداي قىز ءامينا جاقسىلىقوۆا انا تىلىندە وتە جاتىق سويلەيدى.
– ماسكەۋ قالاسىنان 300 شاقىرىم جەردە يۆانوۆا دەپ اتالاتىن قالا بار. سونداعى ءبىلىم وشاعىنىڭ 7 سىنىبىندا ورىس تىلىندە ءبىلىم الۋدامىن. ۇيدە تەك قانا قازاق تىلىندە سويلەيمىز. ويتكەنى اتا-انام مەنىڭ انا ءتىلىمدى بىلۋىمە ەرەكشە ءمان بەرەدى, – دەيدى ءامينا.
گەرمانيادان كەلگەن ايشا قۇلعارينا 4 سىنىپتىڭ وقۋشىسى. بىرنەشە ءتىل بىلەدى. قازىردىڭ وزىندە وڭ-سولىن تانىعانى كورىنىپ-اق تۇر. وسكەن سوڭ قازاقستانعا ورالامىن دەپ قويادى. «تىلەگىڭنەن اينالدىق!» دەدىك ءبىز. سالتاناتتى جيىندا ءسوز سويلەگەن دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ارعىن وسپانوۆ قازاقستاندا جاستاردىڭ الدىنان جارقىن جول اشىلعانىن ايتقان بولاتىن. بەرىك ءبىلىم الۋعا بارلىق جاعداي تۋعان. ەل جاستارى قازىر باسەكەگە قابىلەتتى.
«وتانداستار» قورىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ماعاۋيا سارباسوۆ پەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىك كەڭەسشىسى كيريلل تيلليابەۆ حالىقارالىق بالالار قۇرىلتايىنىڭ ءتيىمدى تۇستارىنا توقتالدى.
– رەسەي فەدەراتسياسىندا رەسمي ەسەپ بويىنشا ءبىر جارىم ميلليونعا جۋىق قازاق جەرگىلىكتى جۇرتپەن تاتۋ-ءتاتتى تىرشىلىك ەتۋدە. ولاردىڭ تۋىپ-وسكەن جەرى رەسەي توپىراعى بولعانىمەن, تاريحي وتانى قازاقستان, – دەدى كيريلل گەننادەۆيچ, – مەنىڭ ويىمشا, بالكىم ودان دا كوپ بولۋى مۇمكىن. اۋمالى-توكپەلى تالاي زامان ءوتتى عوي. ءبىز ەجەلدەن دوستىق قارىم-قاتىناستاعى ەلمىز. وسى بالالار – مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اراسىنداعى شىنايى دوستىقتى ودان دا بەكىتە تۇسەتىن ۇرپاق.
قىزىققا تولى قىزۋلى كۇندەر تەككە وتپەيدى ەكەن. «بالداۋرەن» بالالار وقۋ-ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى اينۇر ەردەنوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, شەتەلدەن كەلگەن بالالار قازاقتىڭ ءان-جىرىن جاتتايدى. ماسەلەن, انا, تۋعان جەر جايلى ەستىگەن جاننىڭ ەسىنەن كەتپەس جاۋھار ءان-جىرلار وزدەرىمەن بىرگە اتا جۇرتتان الا كەتەتىن تابارىك ىسپەتتى.
اقمولا وبلىسى,
بۋراباي اۋدانى
