اسحات ماەميروۆ, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى:
– ەلباسىنىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» تاريحي ماقالاسىنىڭ نەگىزىندە ناقتى قانداي جۇمىستار اتقارىلاتىنىن جانە بولاشاق جوسپارىمىزدى ايقىنداپ, تالقىلاۋ ماقساتىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويعالى وتىرمىز. « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا كەلتىرىلگەن دەرەكتەر مەن دايەكتەر, قۇندىلىقتار مەن مادەني مۇرالار ۇلتىمىزدىڭ الەم وركەنيەتىندەگى ورنىن ايشىقتاۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى قادام بولدى. ماقالادا تۇركى الەمىنىڭ گەنەزيسى تۋرالى كەڭىنەن قوزعالعان. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قايتا دۇنيەگە كەلگەن «ماڭگىلىك ەل» مۇراتىنىڭ دا نەگىزگى وزەگى – ۇلى دالا ەلىن تۇركى حالىقتارىنىڭ اتا جۇرتى رەتىندە قابىلداۋعا نەگىزدەۋ, تامىرى تەرەڭ ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ ساقتالۋىن جانە دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قازاقستاندا ءداستۇرلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق تۇركى الەمى زەرتتەۋلەرى – تۇركى الەمىنىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا, داۋىرلەر جالعاستىعىنا التىن ارقاۋ بولىپ كەلدى. بۇعان تۇلەكتەرى الەمدىك جانە ۇلتتىق مادەنيەت پەن ونەردىڭ التىن قورىن قۇرايتىن شىعارماشىلىق زيالى قاۋىمىن دايىندايتىن, ءوزىن مويىنداتقان - قارا شاڭىراق, قازاقستانداعى جانە ورتالىق ازياداعى ىرگەلى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن ت.ق.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسى ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ءبىز, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ ۇجىمى, ەلباسى كورسەتىپ بەرگەن سارا جولمەن ءتول مادەنيەتىمىزدى الەمنىڭ بارلىق قۇرلىقتارىنا تانىستىرۋ ىسىنە بەلسەنە ارالاساتىنىمىزدى مالىمدەيمىز. ونەر سالاسى بويىنشا الدىڭعى قاتارلى ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتا وتىرىپ, الەمدىك دەڭگەيدەگى باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار شىعارۋ ءىسىن بۇدان ءارى كۇشەيتە بەرەتىنىمىز ءسوزسىز.
ايمان مۇساقوجاەۆا, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى:
– ءبىز, بارلىق قازاقستاندىقتار, ەلىم دەيتىن وتانسۇيگىش ۇل-قىزدار ءبىر كەزەڭدەردە العا ۇمتىلدىراتىن سەنىمىمىزدىڭ اق جەلكەن, التىن قازىعى – ۇلتتىق يدەيانىڭ ومىرىمىزدە پايدا بولعانىن قالاعان ەدىك. ءبىز تاۋەلسىزدىك كەزەڭىنە اياق باسقاندا «قازاق حالقىنىڭ رۋحىن قالاي كوتەرەمىز؟» دەگەن ساۋال جۇرەگىمىزدىڭ تۇكپىرىندە, سانامىزدا سايراپ تۇردى. مىنە, بۇگىنگى ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىنىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتەس « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى سول ساۋالدى قايتا جاڭعىرتىپ وتىر. شىنىندا دا, بۇكىل سانامىزدى ۇلتتىق مادەنيەتىمىز بەن تاريحىمىزعا باعىتتاپ كەلەمىز. سوناۋ زاماندارداعى ۇلى دالا توسىندە پايدا بولعان بابالاردان كەلە جاتقان ۇلتتىق مۇرالارىمىزدى, مادەنيەتىمىزدى تەرەڭ تانۋعا, جاڭا قىرىنان ۇلىقتاۋعا جانە تۇركى بىرلىگىن بۇرىنعىدان دا كۇشەيتۋگە جاڭا سەرپىن, جىگەر بەردى. سوندىقتان « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» قازاق ەلى ۇرپاقتارىنىڭ رۋحاني ساناسىنا اسەر ەتەتىن ماڭىزدى تاريحي قۇجات بولىپ قالاتىنى ءسوزسىز. جاسامپاز يدەيامەن استاسىپ جاتقان ءمانى بار ماقالا اسىرەسە, ونەر قاۋىمىنىڭ شابىتىنا قانات بىتىرەدى دەپ ويلايمىن. وسى جىلدار ىشىندە ەلىمىزدە مادەنيەتتىڭ قاي سالاسى بولسا دا ءورىسى كەڭەيىپ, دامىپ كەلە جاتقانى كوڭىلگە قۋانىش ۇيالاتادى. ءبىز ءومىر ءسۇرىپ وتىرعان جاڭا عاسىردى جاڭا يننوۆاتسيالار ارقىلى دامىتۋىمىز قاجەت. ەلباسى ماقالاسىندا اتاپ ايتقانداي, دالا فولكلورى مەن مۋزىكاسىنىڭ مىڭ جىلى اياسىندا مادەنيەتىمىزدىڭ سارىندارىندا شەكارا بولمايدى, سول سەبەپتى ونى جۇيەلى زەرتتەپ, بۇكىل ورتالىق ەۋرازيا كەڭىستىگى مەن بارشا الەمدە دارىپتەۋگە ءتيىسپىز. ارينە, مۇنداي ماڭىزدى مىندەتتەر تەك بۇگىن, ءبىر كۇن ىشىندە عانا اتقارىلمايدى, الداعى ۋاقىتتا رۋحى بيىك جاستارىمىز ۇزدىكسىز جالعاستىرىپ وتىرۋى كەرەك. مىنە, سول سەبەپتى قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتوريانىڭ رەكتورى ارمان جۇدەباەۆ جانە ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى اسحات ماەميروۆپەن ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويا وتىرىپ, ەلباسى ماقالاسىندا مىندەتتەلگەن ۇلى دالا جوبالارىنىڭ نەگىزىندە شىعارماشىلىق بايلانىستار ورناتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرامىز دەگەن نيەتتەمىن.
ارمان جۇدەباەۆ, قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ رەكتورى:
– وزدەرىڭىزگە ءمالىم, وسىدان ءبىر جارىم جىل بۇرىن جاريالاعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى قازاق قوعامىنىڭ رۋحانياتى مەن مادەنيەتىنىڭ كوكجيەگىن اشقان ماقالا بولدى. ال, بۇگىنگى جاريالانىپ وتىرعان « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسى ۇلتتىق مۇرالارىمىزدى تەرەڭ تانۋعا سەرپىن بەرەتىن ۇلكەن تاريحي مانگە يە قۇجات بولىپ تابىلادى. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا «ۇلتتىق سالت-داستۇرلەرىمىز, ۇلتتىق رۋحىمىز بويىمىزدا ماڭگى قالۋعا ءتيىس. اسىرەسە, ۇلى دالانىڭ عاسىرلار قويناۋىنان جەتكەن بابالار ءۇنى – بۇلار ءبىزدىڭ رۋحاني مادەنيەتىمىزدىڭ قاينار بۇلاعى», – دەپ اتاپ ايتقان جولدارى رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ نەگىزى, ەلىمىزدىڭ ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ قاينار كوزى – ۇلتتىق كۇيلەرىمىز بەن ءان-جىرلارىمىز كۇن سايىن سانامىزدا جاڭعىرىپ تۇرۋى ءتيىس. ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى اكادەميامەن جانە قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ەلباسى ماقالاسىنىڭ پاراساتتى قاعيداتتارىنىڭ نەگىزىندە تالاي-تالاي شىعاراماشىلىق جۇمىستاردى بىرلەسە وتىرىپ جانداندىرامىز دەگەن ويدامىن.
ەلباسى ماقالاسىن تالقىلاۋعا قاتىسقان جيىندا كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگىۇل تولەگەنوۆا, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى ءسابيت ورازباەۆ, بەلگىلى اقىن, «الاش» حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا جانە باسقا دا ونەر قايراتكەرلەرى وسىناۋ يگى باستاماعا اتسالىسۋ – بارشانىڭ قاستەرلى مىندەتى ەكەنىن جانە بۇل باستاماعا قولداۋ بىلدىرەتىندەرىن جەتكىزدى.
ايگۇل احانبايقىزى,
الماتى
