كۇدىكتىلەر ءبىر قاراعاندا ورتاشا اۋىر قىلمىسقا باردى. ءوزىنىڭ مۇلكىن قورعاۋعا بەكىنگەن جابىرلەنۋشى قاسكويلەردىڭ ارەكەتىنە جول بەرمەۋگە تىرىستى. ۇرلىققا ابدەن ماشىقتانعان, دانىككەن ۇرىلار كۇتپەگەن قارسىلىققا قارۋمەن جاۋاپ قايتارىپ, اسا اۋىر قىلمىس جاساپ, قولدارىن قانعا مالدى. تاياۋدا عانا پوليتسەيلەر اۋىر, ورتاشا جانە اۋىر ەمەس قىلمىس سانى, سونداي-اق بۇزاقىلىق, زورلاۋ, توناۋ جانە ۇرلاۋ قىلمىستارى قىسقارعاندىعىن بايانداعان بولاتىن.
سويتە تۇرا قاساقانا كىسى ءولتىرۋ, قاراقشىلىق شابۋىل جانە وزگە دە اۋىر قىلمىستاردى اشۋ جانە تەرگەۋ بويىنشا قىلمىستىق-پروتسەستىك جانە جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتىنىڭ, سونىمەن بىرگە پروباتسيا ەسەبىندە تۇرعان ادامداردىڭ قايتالاپ قىلمىس جاساۋىنىڭ الدىن الۋدى جانداندىرۋ قاجەت ەكەندىگىن مويىنداعان بولاتىن.
مىنە, ىشكى ىستەر ورگاندارى سوزدەن ىسكە كوشىپ ۇلگەرگەنشە, ەلىمىزدى ءدۇر سىلكىندىرگەن وقيعا ورىن الىپ, قالىڭ قازاقتىڭ قابىرعاسىن قايىستىرىپ كەتتى. تيىسىنشە الەۋمەتتىك جەلىدە پىكىر قالدىرعان وقىرماندار ىشكى ىستەر ورگاندارىن جاعىمسىز پىكىرلەرمەن اياۋسىز توپەلەپ, پوليتسيانىڭ بەدەلىن تەڭسەلتىپ-اق تۇر. ولاردىڭ مازمۇنى توعىسقان تۇس مىناداي: ەل ازاماتتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى قورعالمايدى, قىلمىسكەرلەر ەركىن سايرانداپ اشىق ارەكەتتەرگە كوشكەن. دەمەك, الدىن الۋ شارالارىنىڭ ماردىمسىزدىعىن ايتپاعاندا, حالىققا اقپارات جەتكىزۋ سالاسى, قۇلاقتاندىرۋ قاعيدالارى اقساپ تۇر.
وسى وقيعاعا بايلانىستى اقپاراتتىق تەپكىنى كوتەرە الماعان الماتى پوليتسەيلەرى دەنيس تەننىڭ ولىمىنەن سوڭ اۆتوكولىككە قاتىستى قىلمىستارعا بايلانىستى ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزۋگە ءماجبۇر بولدى. ولاردىڭ ايتۋلارىنا قاراعاندا, الماتىدا بيىل اۆتوكولىك توناعان 165 ادام ۇستالعان. الماتى قالالىق ءىىد بوتەننىڭ مۇلكىن ۇرلاۋدى اشكەرەلەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى الەكسەي سترەلتسوۆ ۇستالعانداردىڭ 99 پايىزى جۇمىسسىزدار ەكەندىگىن ايتىپ قالدى.
– 165 ادامنىڭ ىشىنەن 73 ادام –الماتىعا سىرتتان كەلگەندەر. بۇل جالپى العاندا قىلمىسكەرلەردىڭ 44 پايىزى. قالعان ادامدار دا الماتىعا سىرتتان كەلىپ, ۋاقىتشا تىركەلگەن ادامدار بولۋى مۇمكىن. نەگىزىنەن مۇنداي قىلمىستى سىرتتان كەلگەندەر جاسايدى, – دەدى
ا.سترەلتسوۆ.
تەننىڭ ولىمىنە كۇدىكتى ەكى ادامنىڭ ءبىرى – جامبىل, ءبىرى – قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تۋماسى. بۇل دايەكپەن قىلمىستىڭ الدىن الۋدىڭ جۇگىن وزگە وڭىرلەردەگى ارىپتەستەرىنە ىسىرا سالۋدان وڭايى جوق. ال وسىدان از ۋاقىت بۇرىن تۇرعىلىقتى جەرىندە ۋاقىتشا تىركەلمەگەن ازاماتتاردى اشكەرەلەپ, ايىپپۇلدارمەن توپەپ, تۋعان ولكەسىنە جەر اۋدارۋعا دايىن تۇرعان پوليتسيانىڭ بۇرىنعى ايبىنى قايدا كەتتى؟
سترەلتسوۆتىڭ ايتۋىنشا, الماتىداعى اۆتوكولىككە قاتىستى قىلمىستاردىڭ كوبى المالى, اۋەزوۆ, بوستاندىق اۋداندارىندا كەشقۇرىم ۋاقىتتا جاسالادى ەكەن. تەك بيىل عانا الماتىدا 1688 كولىك توناۋ دەرەگى تىركەلگەن. بىلتىرعى تىركەلگەن وسى تەكتەس قىلمىس – 2310. وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قىلمىستىڭ اشىلۋىندا دا ءسال-ءپال ءوسىم بار.
بىراق پوليتسەيلەر قىلمىس قۇربانى بولعان ءاربىر ازاماتتىڭ قۇقىقتارى, قاۋىپسىزدىگى جوعارى زاڭدارمەن قورعالاتىندىعىن قاپەرگە الا بەرمەيتىن سياقتى. ويتكەنى وسى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا پوليتسيا باسشىلىعى ۇرلانعان قوسالقى بولشەكتەر ساۋدالاناتىن بازارلار مەن ساۋدا ورتالىقتارىن دا اتاپ ءوتتى.
ا.سترەلتسوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, «كارسيتي» مەن «تۇلپار» بازارلارىنىڭ ساتۋشىلارى ۇرلانعان كولىك بولشەكتەرىنىڭ ساۋداسىن جۇرگىزۋگە بەيىم كەلەدى ەكەن. پوليتسەيلەر اۆتو بولشەكتەۋ ورىندارىنىڭ دا ءتىزىمى بار ەكەندىگىن جاسىرمادى. قاسكويلەر, سونداي-اق «لەكسۋس», «تويوتا» جانە «لەند كرۋزەر» اۆتوكولىكتەرىن ءجيى نىساناعا الاتىندىعى دا ايتىلدى. قىمبات كولىكتىڭ قوسال-
قى بولشەگى دە ارزان ەمەستىگى جانە ۇنەمى سۇرانىس جوعارى بولاتىندىعى تۇسىنىكتى.
دەنيستىڭ ولىمىنەن سوڭ جۋرناليستىك زەرتتەۋ جۇرگىزگەن بىرقاتار ارىپتەستەرىمىز جوعارىدا اتالعان ساۋدا ورىندارىندا بۇرىن قولدانىلعان اينالاردىڭ باعاسى 40-60 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىندا ساتىلاتىندىعىنا كوز جەتكىزگەن. اينالىپ كەلگەندە اتپالداي ازاماتتىڭ قۇنى دا وسى بولشەكتىڭ باعاسىمەن ولشەنىپ جاتقاندىعىن ەرىكسىز مويىنداۋعا تۋرا كەلەدى.
وسى بولماشى دەرەكتەردىڭ وزىنە قاراپ وتىرىپ, الماتىدا كولىك توناۋ, ۇرلانعان قوسالقى بولشەكتەردى وتكىزۋ, ساتۋ جۇيەسى جولعا قويىلعانداي سەزىلەدى. ويتكەنى سوڭعى كۇندەرى عانا الەۋمەتتىك جەلىلەردە كولىكتەرى تونالعان ەسترادا وكىلدەرىنەن باستاپ, قوعامعا بەلگىلى ازاماتتاردىڭ زارى بۇنداي قىلمىستاردىڭ اشىلماي قالاتىندىعى, قالتالىلار ءۇشىن ارىزدانىپ, ۋاقىت جوعالتۋدان گورى باسقا بولشەك – اينا ساتىپ الۋدىڭ ءتيىمدى بولعاندىعىن اڭعارامىز. مىنە, اككى ۇرىلار ىزدەۋشىسى جوق مۇلىككە قىرعيداي تيەدى, ال جابىرلەنۋشىلەر كوپ جاعدايدا ءوزىنىڭ نەمەسە تاعدىرلاستارىنىڭ مۇلكىن قايتا ساتىپ الۋدا. وسى ارادا پوليتسيانىڭ وسىنداي قىلمىستى تەك سىرتتاي باقىلاۋشىلىق ءرولى ەلدى اشىندىرۋدا. ويتكەنى, وسى وقيعادان ەكى تاۋلىك وتكەن سوڭ دەنيس قانعا مالىنعان ورىننان 150 مەتردە تاعى ءبىر ازاماتتىڭ كولىگى زاقىمدانعان. توناۋشىلاردىڭ ابدەن داندايسىپ, بەتىمەن كەتكەندىگىن قوعام كورىپ وتىر.
ءبىر وكىنىشتىسى, مۇنداي وقيعالار بيۋدجەتتىڭ ميلليونداعان قارجىسىنا ساتىپ الىنىپ, جول بويىنا ىلىنگەن بەينە باقىلاۋ كامەرالارىنا ىلىگە بەرمەيدى. قىلمىستىڭ الدىن الۋعا, ءىزىن سۋىتپاي اشۋعا باعىتتالعان مۇنداي قۇرىلعىلاردىڭ تيىمدىلىگىن دە قۇزىرلى ورىندار تەكسەرە جاتار. ايتپاقشى, وتكەن جىلدارى اقتوبەلىك پروكۋرورلار كوشەدەگى 80 كامەرانىڭ ىستەن شىققاندىعىن مالىمدەۋى مۇڭ ەدى, اكىمدىك پەن ىشكى ىستەر ورگاندارى ورە تۇرەگەلىپ, اقتالىپ الەك بولدى. مۇنداي تەكەتىرەس ۇساق قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا, كىنالىلەردىڭ كوپتەپ جازالانۋىنا كەدەرگىسىن تيگىزەتىنى انىق جانە بايتاق ەلىمىزگە ورتاق ماسەلە ەكەندىگى داۋسىز.
ۇساق, بولماشى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى تۇبەگەيلى جويۋ ارقىلى اۋىر قىلمىستىڭ الدىن الۋدا الەمدە وزىق تاجىريبەلەر جەتكىلىكتى. دەنيس تەننىڭ قازاسىنا قايعىرعان جۇرت ەس جيىپ ۇلگەرمەي جاتىپ اقتاۋ قالاسىندا 32 جاستاعى جىگىتتىڭ قىلمىسكەرلەر قولىنان قازا تاپقاندىعى جانە بۇل جەردە دە قارۋدىڭ پىشاق بولعاندىعى ايتىلۋدا. ورىمدەي جاستاردىڭ ولىمىنە قىلمىستىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردىڭ تيىمسىزدىگىنىڭ ولشەمى تەرگەۋ بارىسىندا انىقتالۋى ءتيىس. كىنالىلەر دە جازاسىز قالمايدى دەپ سەنەمىز.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
