... ريزاشىلىعىن جەتكىزەدى
جولدىڭ وبلىستىق ماڭىزعا يە بولۋىن قۇپتايمىز
ەلباسىمىزدىڭ جىل سايىنعى حالىققا جولداۋىندا ۇلكەن ەلدىك ماسەلەلەرمەن قاتار, اۋىلداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە ارنايى توقتالىپ, ءاردايىم كوڭىل ءبولىپ وتىراتىنى ءبىزدى قۋانتادى. وسى رەتتە ماڭىزدى قۇجات اياسىندا ءوزىم دەپۋتات بولىپ سايلانعان ابىرالى وڭىرىندەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ قالاي شەشىم تاۋىپ جاتقانىنا از-كەم توقتالىپ وتسەم دەيمىن. بۇل ايماقتاعى ەڭ وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – «سەمەي-قاينار» جولىنىڭ جاعدايى. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى رەتىندە وسى جولدىڭ ماسەلەسىن جىل سايىن كوتەرىپ, ءتيىستى ورىندارعا ايتىپ كەلەمىن. بۇل جول رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە, سوندىقتان قارجى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنەدى. بىلتىر وسى جولعا 570 ملن تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, زنامەنكا اۋىلىنان ءارى قاراي 12 شاقىرىم اۋماعى جوندەلدى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى نۇرتاي سابيليانوۆقا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تاعى دا قارجى ءبولۋ جونىندە ۇسىنىس جاساپ, كومەك كورسەتۋىن سۇراعانبىز. ماسەلە وڭ شەشىمىن تاۋىپ, بيىل جولدىڭ «قاينار-سارجال» ارالىعىنداعى 38 شاقىرىمىن جوندەۋگە 900 ملن تەڭگە ءبولىندى. وبلىس اكىمى «سەمەي-قاينار» جولىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزدان وبلىستىق ماڭىزعا اۋىستىرۋ جونىندە ورتالىق ۆەدومستۆولارعا ۇسىنىس ەنگىزدى. بۇل ماسەلە وڭ شەشىمىن تاپسا, ايماق باسشىسى وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىپ, 26 جىل جوندەۋ كورمەگەن جولدىڭ قالعان بولىگىن اياقتاماقشى. وسىنىڭ ءبارى ەلگە, جەرگە دەگەن مەملەكەتتىڭ قامقورلىعى دەپ ەسەپتەيمىن.
مارات قۇرمانباي,
وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى
سەمەي
...ءسۇيسىنىس بىلدىرەدى
داستۇرلەرىمىزدى جاڭعىرتا بىلەيىك
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان “ات تەرگەۋدىڭ استارىندا ۇيات بار” دەگەن ماقالانى وقىپ قۋاندىم. وسىدان ون جىل بۇرىن ءبىراز وتباسى وزبەكستاننىڭ تاشكەنت وبلىسىنان پاۆلودار وبلىسى, پاۆلودار اۋدانىنىڭ ەفرەموۆكا اۋىلىنا كوشىپ كەلدىك.
جالپى, وزبەكستان قازاقتارىندا داستۇرلەر جاقسى ساقتالعان. كەلىندەرىمىز قاي ۇيگە بارسىن ۇلكەن كىسىلەر وتىراتىن بولمەنىڭ ءتورىن باسپايدى. ۇلكەندەرگە سالەم سالىپ, تەك كۇيەۋىنىڭ تۋىستارىن عانا ەمەس, سول اۋىلداعى ۇلكەندەردىڭ, قايىن سىڭلىلەرىنىڭ اتتارىن اتامايدى. كورەيلەردىڭ كينولارىن كورگەندە كەلىندەرىنىڭ قايىن ءسىڭلى, قايىن اعاسىنىڭ اتتارىن اتاماي, داستۇرلەرىن ساقتاپ كەلە جاتقانى سۇيسىندىرەدى.
ال ءبىزدىڭ كينولاردا كەرىسىنشە ءداستۇردى اتتاپ ءوتىپ, جاستارعا كەرى تاربيە كورسەتۋدە. قازاق كەلىنى اتا-ەنەسىنىڭ اتتارىن اتاپ, قازاق قىزىنىڭ جىگىتتى ۇيىنە ىزدەپ بارىپ, كەلىن بولا سالۋى, وڭ جاقتا وتىرىپ اياعى اۋىرلاپ قالعان قىزعا ەشبىر سوگەتتىگى جوق, قالىپتى جاعدايداي قاراۋى بۇل قازاققا جات قىلىقتار. قازىرگىدەي جاھاندانۋ زامانىندا جاستاردىڭ ۇلتتىق تاربيەدەن الشاقتاپ بارا جاتقانى وكىنىشتى.
«قازاقستان» تەلەارناسىندا سالەم سالۋدى ءبىراز دارىپتەگەندە ريزا بولدىق. كەلىننىڭ ۇلكەن كىسىگە «سالەمەتسىز بە؟» دەپ باقىرايماي, ءيىلىپ سالەم سالىپ ىزەت كورسەتۋى, قايىنسىڭلى, قايىندارىن «ەركەم», «تورەم» دەپ ەركەلەتە اتاۋى جۇرەككە جىلىلىق قۇيماي ما؟ قازاقتىڭ ءاربىر ءداستۇرى قۇندى. ولاردا ادەپتىلىككە, يماندىلىققا باستايتىن تاربيە جاتىر. قۇندى داستۇرلەرىمىزدى تەك جاڭعىرتا بىلەيىك.
ماريا تاڭگىرباەۆا,
زەينەتكەر
پاۆلودار وبلىسى
...دابىل قاعادى
قاۋىپ-قاتەر سەيىلمەي تۇر
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وسى جىلعى 31 قاڭتار كۇنگى سانىندا جاريالانعان «ەلوردا اينالاسىنداعى اۋىلدار ارتتا قالمايدى» دەگەن ماقالانى وقىپ, كوپتەن بەرى اكىمدەرگە وتكىزە الماي جۇرگەن ءبىر تىلەگىمىزدى گازەت ارقىلى تاعى كوتەرگىمىز كەلدى. قوسشى اۋىلى اۋماعىنان نۇرا وزەنى كەسىپ وتەدى. وزەنگە كوپىر سالىنعاندا ونىڭ ەكى جاق ەرنەۋى اشىق قالدىرىلعان, قاۋىپسىزدىك شارالارى ەسكەرىلمەگەن. سونىڭ سالدارىنان تالاي كولىك سۋعا قۇلاپ, تالاي ادام اجال قۇشتى. بالالارىمىز جۇمىسقا كەتكەندە كوپىردەن امان وتسە ەكەن دەپ الاڭداپ وتىرامىز. قىس مەزگىلىندە جول تايعاق, وتە قاۋىپتى. سونداي ۇلكەن وزەندە كوپىردىڭ ەكى جاعالاۋىنىڭ قورعالماۋى ادامدارعا قولدان اپات اكەلۋدە.
قوسشى اۋىلىندا بىرقاتار جاقسى ىستەر اتقارىلادى دەپ جازىپتى. حالىققا ءبىرىنشى كەرەگى قاۋىپسىزدىك. سوندىقتان تسەلينوگراد اۋدانىنىڭ اكىمىنە كوشە-جولدار جوندەلمەسە دە, وسى كوپىردىڭ ەكى ەرنەۋىن قاۋىپسىز ەتىپ بەكىتىپ بەرسە ەكەن دەيمىز. ولاي بولماسا ءالى تالاي كولىك وزەنگە قۇلاپ, قاۋىپ-قاتەر سەيىلمەك ەمەس.
قوسشى اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى اتىنان
م.شامەنقىزى
اقمولا وبلىسى
...ۇلگى ەتەدى
ونەگەلى ءبىلىم سايىسى
ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ وندى اۋىلىندا زامانىمىزدىڭ زاڭعار تۇلعاسى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ شىعارمالارىن ناسيحاتتاۋعا ارنالعان ءداستۇرلى اۋداندىق ء«ابىش وقۋلارى» ءبىلىم سايىسى وتكەن بولاتىن. شاراعا اۋداننىڭ ءار تۇكپىرىنەن كوپتەگەن وقۋشىلار قاتىستى. ءابىش كەكىلباەۆتىڭ ءبىلىم العان شاڭىراعىندا العاش رەت وتكەن سايىستا اۋىل اكىمى ب.بالاپانوۆ: «اۋىلىمىزدا تۇڭعىش رەت ءوتىپ وتىرعان شارانىڭ ماڭىزدىلىعى ءبىز ءۇشىن جوعارى. ءابىش كوزى ءتىرى كەزىندە وسى مەكتەپكە تالاي رەت كەلىپ, جاستارعا اق باتاسىن بەرگەن ەدى. رۋحاني جاڭعىرۋ ارقىلى جازۋشى شىعارمالارىن ناسيحاتتاۋ بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن ۇلىقتى ءىس دەگىم كەلەدى», دەدى.
بايقاۋ بەس بولىمنەن تۇردى. ولار: ء«ۇي تاپسىرماسى», «مانەرلەپ وقۋ», «ساحنالىق قويىلىم», «ولەڭدەرىنە شولۋ», «جاس دارىندار ءبولىمى», «بەينەلەۋ ونەرى». اتالمىش شارادا قىزان, وندى, ۇشتاعان, وتەس, جارمىش اۋىلدارىنىڭ جالىندى جاستارى بەلسەندىلىك تانىتىپ, جوعارى دايىندىقپەن كەلگەندەرى ايقىن كورىندى.
اللابەرگەن قونارباەۆ
ماڭعىستاۋ وبلىسى
...ماقتان تۇتادى
ايىنا 100 جينالمالى بەسىك جاساپ ءجۇر
اقتوبە قالاسىندا تۇراتىن ءى توپ مۇگەدەگى تەلمان مۇقاشەۆ قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىنەن تاپسىرىس الىپ وتىر. شەبەرحانا ايىنا 100 بەسىك جاسايدى. ەكى جىل بۇرىن شەبەرحانا اشقان ول اعاشتان جينالمالى بەسىك, ۇستەل, ورىندىق جاسايدى. قىز جاساۋىنا قاجەتتى ساندىق تا بار. سوڭعى جىلدارى سانگە اينالعان ەت تاباقتى دا قايىڭ اعاشىنان ويىپ جاسايدى. قاجەتتى اعاشتىڭ ءبارى ارنايى تاپسىرىسپەن باشقۇرتستاننان اكەلىنىپ جاتىر. وزگە وڭىرلەردىڭ تاپسىرىستارى پوشتا ارقىلى جونەلتىلەدى.
سۇيىكتى ءىسىن كاسىپكە اينالدىرعان تەلمان مۇقاشەۆ جانىنا بىرنەشە ادامدى جۇمىسقا العان. بار جاۋاپكەرشىلىك ۇلى ابىلاي مۇقاشەۆقا جۇكتەلگەن. اكەدەن كورگەنىن ويعا ءتۇيىپ, اعاش ويۋدى مەڭگەرگەن ۇلى بيزنەستى دامىتىپ وتىر. قازىر جينالمالى بەسىككە سۇرانىس كوپ.
امان بولسىن
اقتوبە
