قاڭتاردىڭ 25-ىنە قاراعان ءتۇنى قىتايداعى قازاق ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلى, اقىن, ءسوز زەرگەرى, قادىرمەندى اقساقال زاداقان مىڭباي 78 جاسىندا قايتىس بولدى.
زاداقان مىڭباي 1939 جىلى قىتايدىڭ شىڭجاڭ ولكەسىنە قاراستى تارباعاتاي ايماعى ءداربىلجىن اۋدانىنىڭ قاراكەمەل اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول قىتايداعى قازاق ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ءىرى تۇلعالاردىڭ ءبىرى. 1960 جىلى شىڭجاڭ ينستيتۋتىن بىتىرگەن. 1960-1980 جىلدارى قىتايدا جۇرگىزىلگەن سولشىل ساياسات كەسىرىنەن 20 جىلداي جازىقسىز ايداۋدا بولعان. اقتالعاننان كەيىن 1980-1997 جىلدارى اۋداندىق سوتتا ادۆوكات بولىپ قىزمەت ىستەپ, 1997 جىلى دەمالىسقا شىققان. باسپاسوزدەردە شىعارمالارىن جاريالاۋ قۇقىعىن دا سول كەزدە ارەڭ قالپىنا كەلتىرگەن.
زاداقان قىتاي جازۋشىلار قوعامىنىڭ, قىتاي از ساندى ۇلتتار قوعامىنىڭ مۇشەسى, شىڭجاڭ جازۋشىلار قوعامىنىڭ مۇشەسى جانە تۇراقتى وكىلى, ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. ونىڭ «كوكەيتەستى» «بەتپە-بەت» اتتى ولەڭدەر, «دالا زاڭى» اتتى داستاندار جيناعى جانە وزگە دە كىتاپتارى جارىق كورگەن. «بەتپە-بەت» جاڭا ءداۋىر ادەبيەتى ۇزدىك شىعارما سىيلىعىنا, «دالا زاڭى» قىتاي از ۇلتتار ادەبيەتى ۇزدىك شىعارماسى سىيلىعىنا يە بولعان. ونىڭ «ەي, وتىنشى!» دەيتىن ولەڭى سول كەزدەگى سولاقاي ساياساتتىڭ سويىل سوعارلارىنا ارنالعان ەدى. «ەي وتىنشى, قىرشىن تالدى قيماشى, جۇپ تورعايدى ۇركىتپەشى, قۋماشى. جاستى قيساڭ قۋارىپ جەر قۇشادى, جۇپتى قۋساڭ ەكى ايىرىل ۇشادى. ازا بويىم قازا بولىپ وسىعان, بالتاڭ ماعان تيەردەي-اق شوشىنام. نەگە دەسەڭ, مەن دە ايىرىلعام جۇبىمنان, جاس ءۇمىتىم قىرشىنىنان قيىلعان», -دەپ ءوزىنىڭ وكسىپ وتكەن جاستىق شاعىن, قياناتشىل سولشىلدارعا دەگەن اشۋ, ىزاسىن ايتادى اقىن. بۇل باللادا قىتايداعى قازاق وقۋشىلارىنا ارنالعان وقۋلىققا ەنىپ, كەڭىنەن تانىمال بولعان.«زاداقاننىڭ اقىن جۇرەگى اتالارىنان كەلە جاتقان ادامشىلىق قاسيەت, اسىل مۇرا, ارلى ءسوز... ءبارىن-ءبارىن ايالاپ ءوتتى» دەيدى قالامداس, زامانداستارى. وعان ونىڭ شىعارمالارى جاۋاپ بەرىپ تۇرعانداي. ءوزىنىڭ اتا-قونىس, تۋعان دالاسىن, ايقىش-ۇيقىش ايعىزداعان ماشينانىڭ ىزىنەن دە قىزعاناتىن قىزعىش اقىن بىلاي تولعايدى:
شوفەر بالام, راحمەت, كەتە بەر, ماشيناڭا وتىرمايمىن, كەشە گور! قىستاۋلىققا جاياۋ جەتەم ءوزىم-اق, ساي-سالانىڭ ءبارى ماعان توتە جول! انە قىستاۋ, ارامىزدا ءبىر كەزەڭ, سەن زىرلايتىن تاس جول ەمەس بۇل دەگەن! قىر اينالىپ, شىر اينالىپ جەتەسىڭ, جىلعا قۋىپ, ىلعي جايداق جۇلگەمەن... ماي كۇرەڭسە, اق بەتەگە شىركىندى, دوڭگەلەگىڭ تۇتەلەيدى-اۋ, قىرشيدى. ءبىر جۇرگەندە-اق قوس ايىلدىڭ تابىنداي, قالادى ارتتا سۇرقىل تاڭبا ءبىر ءتۇرلى... راحمەت!.. ماشيناڭدى تاياتپا, وتىرمايمىن تايانسام دا تاياققا!.. ءبۇيتىپ مەنى جاياۋلىقتان قۇتقارىپ, باتامدى الىپ, باتام دەمە ساۋاپقا. سۇركەيلى ەدى تىڭعا تۇسكەن ءىز قانداي, قۋ جانىما سول باتادى ىزعارداي! قينالامىن ماشيناڭدا وتىرىپ, جۇرەگىمدى قوس قانداۋىر سىزعانداي.«پوەزيا ءتىلىنىڭ قۇدىرەتى دە سول عوي, انىعىندا بۇل دالانى ايعىزداپ جاتقان قانداي كولىك, نە تەحنيكا؟ ارينە, ول دالاعا ءىز قالدىرىپ ءجۇرىپ وتكەن ماشينانى عانا ايتىپ وتىر ما؟ الدە ورىسىنە وزگەلەر يەلىك ەتىپ, نە ءبىر الىپ تەحنيكالارمەن استىن قازىپ التىنىن العانىن ايتىپ وتىر ما؟.. مىنە, ولەڭ وسىلاي مازمۇنىن بايىتا تۇسەدى» دەپ تارقاتادى ادەبيەت سىنشىلارى.
«جالپى, زاداقاننىڭ نازىك ليريكاعا تولى ولەڭدەرى وقىرماندارىن ەش ۋاقىتتا بەي-جاي قالدىرعان ەمەس, ونىڭ ولەڭدەرى نەشەلەگەن قاباتتاردان تۇرادى. قىزىعى, ءار وقىرمان ءوزىنىڭ ورەسىنە قاراي الارىن الىپ, ارى قاراي تەرەڭىنە سۇڭگي العاندار «ءمىنسىز تازا اسىل تاستاي» مارجاندارىن ءسۇزىپ الادى» دەپ جازادى ادەبيەتتانۋشى, جۋرناليست ب. سۇلتان ۇلى. ولە-ولگەنشە قازاق رۋحانياتىنا قىزمەت ەتىپ وتكەن قارىمدى قالامگەردىڭ جاقىن تۋىستارىنا قايعىرىپ كوڭىل ايتامىز. الدى پەيىش بولعاي!
