كەشە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, ونى پالاتا سپيكەرى باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى.
جالپى وتىرىستىڭ جۇمىسى ءماجىلىستىڭ قۇزىرەتىنە ەنەتىن كادرلىق تاعايىنداۋلار ماسەلەسىنەن باستالدى. الدىمەن كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ءىلياس باقتىباەۆتىڭ ءوز ەركىمەن وكىلەتتىگىن توقتاتۋدى سۇراعان ءوتىنىشى وقىلدى. ءماجىلىستىڭ ءبىراۋىزدان قابىلدانعان قاۋلىسىمەن ونىڭ ءوتىنىشى قاناعاتتاندىرىلدى.
ودان كەيىن ءماجىلىس توراعاسى ب.ىزمۇحامبەتوۆ كۇنى كەشەگە دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋرورى لاۋازىمىن اتقارىپ كەلگەن اسحات داۋىلباەۆتىڭ كانديداتۋراسىن كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەلىگىنە ۇسىندى. بۇل ۇسىنىس تا ءماجىلىستىڭ ءتيىستى قاۋلىسىمەن ءبىراۋىزدان ماقۇلدانىپ, ا.داۋىلباەۆ كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ مۇشەلىگىنە بەكىتىلدى.
بەكىتىلگەن كۇن تارتىبىندەگى ءماسەلەلەردىڭ العاشقى ەكەۋى ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا تۇسكەن زاڭ جوبالارى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمىن بەلگىلەۋگە ارنالىپتى. سونىڭ ىشىندە ءبىرىنشىسى – قازاقستان مەن ساۋد ارابياسى اراسىنداعى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى جانە وعان جاسالعان حاتتامانى, ەكىنشىسى – قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان زىمىران ۇشىرعىشتاردى ۇشىرۋ كەزىندە قۇلايتىن بولىكتەرگە قۇلاۋ اۋدانى رەتىندە قازاقستاننان جەر ۋچاسكەسىن بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى بولدى. ەكەۋى تۋرالى دا حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ بايانداپ, زاڭ جوبالارى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋگە ءتيىستى مەرزىم بەلگىلەندى.
ءۇشىنشى ماسەلە, قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا 2006 جىلدىڭ 15 تامىزىندا قازاقستاننىڭ رەسەي فەدەراتسياسى اۋماعىندا, رەسەيدىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا ورنالاسقان تەمىرجول ۋچاسكەلەرى بويىنشا تاسىمالداۋ تولەمدەرىن تولەۋ جانە جۇك تاسىمالدارىن رەسىمدەۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى بولدى. بۇل – حالىق اراسىندا وسى ۋاقىتقا دەيىن تۇسىنبەستىك تۋدىرىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى. كەي-كەيدە ەلدەگى بارلىق وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتاردان حابارى بار دەگەن ادامداردىڭ ءوزى پەتروپاۆل قالاسىنا بارا قالسا, ونىڭ «ستانتسيا پەتروپاۆلوۆسك» دەپ اتالاتىن تەمىرجول ۆوكزالىنىڭ رەسەيگە قارايتىندىعىن كورىپ, تاڭ-تاماشا قالادى. ۋاقىتى دا ماسكەۋ ۋاقىتىمەن ولشەنەدى.
سوندىقتان, ونىڭ سوناۋ 1992 جىلدارداعى كسرو مۇلكىن ءبولىسۋ كەزىندە ەكىجاقتى كەلىسىم بويىنشا قابىلدانعان شەشىم ەكەنىن ەسكە سالىپ وتكەندى ارتىق ەمەس دەپ سانادىق. رەسەي جاعى سول كەزدەگى «وڭتۇستىك ورال» تەمىرجولىنا قارايتىن قازاقستاننىڭ پەتروپاۆل قالاسىنداعى «پەتروپاۆلوۆسك» ستانساسىن وزىنە الدى. ونىڭ اۋماعىنداعى (كىرۋ جانە شىعۋداعى) 50 شاقىرىمدىق جول دا رەسەيگە قاراتىلدى. ەسەسىنە قازاقستان جاعى رەسەي اۋماعىنىڭ ورىنبور وبلىسىنداعى يلەتسك پەن التاي رەسپۋبليكاسىنداعى لوكوت ستانسالارىن وزىنە الدى. بۇلار ءبىزدىڭ باتىس جانە شىعىس ايماقتارىمىزعا شىعۋعا ىڭعايلىلىق تۋدىرادى. سونىمەن قوسا, وسى ەكى ستانساعا كىرىپ-شىعاتىن رەسەي اۋماعىنداعى 200 شاقىرىمدىق تەمىرجول دا قازاقستانعا قاراتىلدى.
جالپى, وتىرىستاعى ءۇشىنشى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترى اسەت يسەكەشەۆكە ءسولتۇستىكقازاقستاندىق دەپۋتات سەرگەي زۆولسكي ناق وسى ماسەلەگە بايلانىستى سۇراق قويىپ, «پەتروپاۆلوۆسك» ستانساسىنداعى جۇك تاريفتەرىنىڭ حالىقارالىق قىمبات تاريفتەرگە دەيىن كوتەرىلىپ كەتەتىنى قازاقستان بيزنەسىنە ىڭعايسىزدىق تۋدىراتىنىن ايتتى. وعان مينيستر ءبىز دە وزىمىزگە قارايتىن رەسەي اۋماعىنداعى ەكى ستانساداعى جۇك تاريفتەرىن سونداي دەڭگەيگە كوتەرگەنبىز دەپ جاۋاپ بەردى.
ال ەگەر ءبىز اتالعان ەكى ستانسادان باس تارتىپ, وزىمىزگە «پەتروپاۆلوۆسك» ستانساسىن قايتاراتىن بولساق, رەسەي جاعى جۇكتەرىن ءوز اۋماعىنداعى اينالما جولدارىمەن «ءترانسسىبىر» بويىندا تاسي بەرۋ ءمۇمكىنشىلىگى بار. قينالاتىن ءبىز, ءويتكەنى, باتىستاعى قالالارىمىزعا جەتۋ ءۇشىن 600 شاقىرىمدىق جاڭا تەمىرجول تارتۋعا ءماجبۇر بولامىز. سوندىقتان, ازىرشە قولدانىستاعى كەلىسىممەن جۇرگەن ءتيىمدى, دەدى ول.
نەگىزگى كەلىسىمگە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر تۋرالى جالپى وتىرىسقا ۇسىنىلعان 2012 جىلدىڭ 19 قىركۇيەگىندە جاسالعان حاتتاماعا سايكەس كەلىسىمنەن رەسەيلىك تەمىرجولدىڭ «وزينكي», «اقساراي-ءىى», «ق ۇلىندى» جانە «زولوتايا سوپكا» ءتۇيىسۋ پۋنكتتەرىنەن جۇكتەردى تاسىمالداۋ كەزىندە قازاقستاندا جانە تيىسىنشە قازاقستاندىق تەمىرجولدىڭ «نيكەلتاۋ», «توبىل», «پرەسنوگوركوۆ», «قىزىل تۋ» ءتۇيىسۋ پۋنكتتەرىنەن جۇكتەردى تاسىمالداۋ كەزىندە رەسەيدە تاسىمالداۋ تولەمدەرىن تولەۋ ءتارتىبىن رەگلامەنتتەيتىن 12 ءجانە 14-باپتار الىنىپ تاستالعان.
زاڭ جوباسى ءبىرشاما تالقىلاۋدان كەيىن ماقۇلداندى. وسىمەن كۇن ءتارتىبىندەگى ماسەلەلەر تولىق قارالىپ, جالپى وتىرىس ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا ارنالعان دەپۋتاتتاردىڭ ساۋالدارىن جاريالاۋعا كوشتى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»