كەشە استانا قالاسىندا اقتوبە وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن «اقتوبە: ينۆەستيتسيالار – دامۋ» تاقىرىبىندا «ديپلوماتيالىق بيزنەس كلۋبىنىڭ» وتىرىسى ءوتتى. وندا ەلشىلەر مەن ديپلوماتيالىق ميسسيا باسشىلارىنا اتالعان وبلىستىڭ ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى مەن مۇمكىندىكتەرى تانىستىرىلدى.
ايماقتار مەن مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساۋدا, ەكونوميكالىق جانە ىسكەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋ, سونداي-اق, شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان شاراعا 43 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جيىن بارىسىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ اتالعان بيزنەس-كلۋبتىڭ تارتىمدى جوبالاردى تانىستىرۋ ءۇشىن ءتيىمدى الاڭعا اينالعانىن ايتىپ, ونىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەردى.
ءوز كەزەگىندە اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ بۇل باسقوسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ: «ەلباسىنىڭ نەگىزگى ساياساتى ەكونوميكالىق دامۋدى قامتاماسىز ەتىپ, حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋ ەكەنى بارشامىزعا بەلگىلى. وسى رەتتە, بۇگىنگى كەزدەسۋ ەلىمىزدەگى, ونىڭ ىشىندە اقتوبە وڭىرىندەگى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا جانە ينۆەستيتسيا تارتۋعا ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىز», – دەدى.
وبلىس باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا وڭىردە قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋال قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ايرىقشا شارالار قولعا الىنۋدا. بۇل رەتتە كولىك الەۋەتى, مينەرالدى شيكىزاتتىڭ مول قورى, ەنەرگەتيكالىق جانە ەڭبەك رەسۋرستارى ەرەكشە ءرول اتقارماق. اسىرەسە, اتالعان تەتىكتەر ايماقتاعى تاۋ-كەن ءوندىرىسىن, حيميا ونەركاسىبىن, مەتاللۋرگيا جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا مول مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار, بەردىبەك ءماشبەك ۇلى سوڭعى 5 جىلدا اقتوبە وبلىسىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا 12,6 ملرد. اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلعانىن ايتىپ: «بۇل سومانىڭ 4,7 ملرد.-ى تىكەلەي شەتەل ينۆەستيتسيالارىنىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. وسى رەتتە رەسەي, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, نيدەرلاند, گەرمانيا سىندى ەلدەردى ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. بيىل دا شەتەل ينۆەستيتسياسىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار جوبانى ءجۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردىڭ ىشىندە تسەمەنت, نيكەل زاۋىتتارى مەن تۇرمىستىق قاتتى قالدىقتاردى وڭدەۋ كاسىپورنى بار», – دەدى.
ودان بولەك, وبلىس اكىمى جىل باسىنان بەرى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ىقپال ەتۋىمەن اقتوبەلىك دەلەگاتسيا بىرقاتار ەلگە ارنايى ساپار جاساپ, وزىق ءىسكەرلىك ورتا وكىلدەرىمەن كەزدەسكەنىن جەتكىزدى. سونداي-اق, ول ءۇندىستان, يندونەزيا, چەحيا, گەرمانيا, فينليانديا, نورۆەگيا جانە شۆەتسيا مەملەكەتتەرى ديپلوماتيالىق ميسسيالارىنىڭ باسشىلارى اقتوبەگە كەلىپ, تاجىريبە الماسىپ قايتقانىنا دا نازار اۋداردى.
وبلىستىڭ حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىمەن دە بىرلەسىپ ناتيجەلى جۇمىس جاساپ وتىرعانى ءجونىندە ب.ساپارباەۆ: «بيىل اقتوبە – اتىراۋ – استراحان باعىتىنداعى جولدىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل جۇمىستى ازيا دامۋ بانكى قارجىلاندىرادى. سونداي-اق, بۇگىندە استانا – ارقالىق – اقتوبە وبلىسى – اقتاۋ باعىتىنداعى جولدىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلۋدا. اتالعان جوبا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلماق. ال قازىرگى تاڭدا قۇنى شامامەن 7 ملرد. تەڭگە بولاتىن سۋمەن جانە جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا قولعا الىنعان جوبالاردى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى قارجىلاندىرىپ وتىر», – دەدى.
اقتوبە وبلىسىنىڭ تەرريتورياسى بويىنشا ەلىمىزدە 2-ورىن الاتىنىنا نازار اۋدارعان ءوڭىر باسشىسى جەر كولەمىنىڭ ءوزى ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتاتىنىن ايتتى. سونداي-اق, ءوڭىردىڭ ازيا مەن ەۋروپانىڭ اراسىن جالعاپ جاتقانىن, ەلدەگى اۆتوموبيل, اۋە جانە تەمىرجولداردىڭ باسىم بولىگى وبلىس ارقىلى وتۋىنە بايلانىستى ترانزيتتىك ايماق بولىپ سانالاتىنىنا توقتالىپ, ينۆەستيتسيا سالۋعا مۇمكىندىك مول ەكەنىنە ەرەكشە ءمان بەردى.
جالپى, جيىن بارىسىندا قاتىسۋشىلار نازارىنا وبلىستاعى ازىق-ت ۇلىك, تاۋ-كەن ءوندىرۋ, حيميا ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا جانە قوناق ءۇي بيزنەسى بويىنشا قۇنى 1,2 ملرد. اقش دوللارى بولاتىن 11 جوبا ۇسىنىلدى. بۇدان بولەك, بيىل وبلىستا 104,7 ملرد. تەڭگەنىڭ 6 جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىرعانى ايتىلدى.
شارا سوڭىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن اي سايىن قاداعالاپ وتىراتىن ەلشىلىكتەر مەن اكىمدىكتىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرىنەن تۇراقتى جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. سونداي-اق, ب.ساپارباەۆ قىزىعۋشىلىق تانىتقان ەلدەرگە بىرلەسكەن بيزنەستى كۇشەيتۋ ءۇشىن اقتوبەلىك كاسىپكەرلەردەن قۇرمەتتى كونسۋلدار تاعايىنداۋدى ۇسىندى جانە وسى باعىتتا تولىققاندى كومەك كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.
ەلامان قوڭىر,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.