كەشەلى-بۇگىن ارقا وڭىرىندە كۇن كۇرت جىلىندى. «اۋزى كۇيگەن ۇرلەپ ىشەدى» دەگەن, بىلتىرعى كوكتەمدەگى سۋ تاسقىنىنان ابدەن زارەزاپ بولعان قاراعاندىلىقتاردا زارە جوق. تۇرعىندار ۇرەي قۇشاعىندا جۇرسە, اكىم-قارالار اۋرە-سارساڭعا تۇسكەن.
تاياۋدا وبلىستىق اكىمدىكتە وتكەن اپپارات جيىنىندا كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا قارسى دايارلىقتىڭ جاي-جاپسارى تالقىلاندى. جاعداي شىنىندا دا قول قۋسىرىپ وتىرعاندى كوتەرمەيدى ءھام كەشىرمەيدى. ءتىپتى, ءوڭىر باسشىسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ وبلىستاعى قالالار مەن اۋىلدارداعى سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-ارەكەت دايىندىعىنىڭ قانشالىقتى دەڭگەيدە ەكەنىن ءوزى ارنايى بارىپ تەكسەرەتىنىن ايتتى. «ءاربىر باسشى جاعدايدى جون ارقاسىمەن سەزىنىپ, ءتيىستى شارالاردى قابىلداۋعا ساقاداي-ساي تۇرۋى كەرەك», دەپ شەگەلەپ ايتتى وبلىس اكىمى.
دەگەنمەن, وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى مۇرات قاتپانوۆتىڭ جيىندا بايان ەتكەن مالىمەتى الاڭ كوڭىلدى ورنىقتىرماي تۇر. جەرگىلىكتى مەتەورولوگتاردىڭ دەرەگىنە سەنەر بولساق, قاردىڭ قالىڭ تۇسكەندىگىنەن ءدال قازىرگى ۋاقىتتا وڭىردەگى وزەندەر باسسەينىندەگى سۋدىڭ قورى شامادان تىس ارتىپ كەتكەن. ماسەلەن, نۇراداعى سۋدىڭ مولشەرى بىلتىرعى جىلعا قاراعاندا 41 پايىزعا كوپ. سول سياقتى كەڭگىر مەن توقىراۋىن وزەندەرىندەگى سۋ قورى دا ەكى ەسەگە دەيىن كوبەيىپ, كولكىلدەپ تۇر. شەرۋباينۇرا مەن سارىسۋ وزەندەرىندەگى جاعداي دا ءماز ەمەس: سۋ ارنادان اسۋدىڭ از-اق الدىندا تۇر.
مۇرات قاتپانوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى كۇندە تابيعي اپاتتىڭ الدىن الۋ شارالارى كۇن دەمەي, ءتۇن دەمەي جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن. قازىر قوردا 8 مىڭ توننا جانار-جاعارماي, 226 توننا ازىق-ت ۇلىك, 15 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريال جانە 58 توننا جارىلعىش زات بار. الدا-جالدا سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا, تۇرعىنداردى كوشىرىپ اپاراتىن 209 قابىلداۋ بەكەتى دە دايىن تۇر. بۇدان بولەك, وبلىس ورتالىعىندا, قالالار مەن اۋدانداردا قارجى رەزەرۆى قۇرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا بوگەندەر نىعايتىلىپ, ەسكىلەرى جوندەلىپ, وزەندەر جاعالاۋىنىڭ قاۋىپتى-اۋ دەگەن تۇستارى بەكىتىلىپ, ارىقتار مەن كانالداردىڭ سۋاعار جولدارى قار مەن قوقىستان تازارتىلىپ جاتىر.
اپاتتى جاعدايعا دايىندىق بارىسىندا باسا كوڭىل بولەتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى – دابىل قاعىپ, حابار بەرۋ. بۇل جايىندا قازىرگى ۋاقىتتا قالالار مەن اۋداندار اكىمدىكتەرى جانە توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ بولىمشەلەرى تىزە قوسىپ, تۇرعىندار اراسىندا تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىر ەكەن.
كۇن تارتىبىندە تۇرعان كۇردەلى ماسەلە – جەكەمەنشىكتىڭ قولىنداعى سۋ قويمالارىنىڭ جاي-كۇيى. بۇگىنگى كۇندە وڭىردە ءدال وسىنداي نىسانداعى 220 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىس بار. وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەت تازابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا بۇل سالاداعى جاعداي تولىقتاي باقىلاۋدا. ياعني, سۋ قويمالارىنداعى مۇز ويىلىپ, قارى تازالانىپ, ارتىق سۋ اعىزىلىپ جانە بوگەتتەر نىعايتىلىپ جاتقان كورىنەدى.
وبلىستاعى ءىرى سۋ قويمالارى ساناتىنداعى كەڭگىر جانە شەرۋباي-نۇرا سۋ قويمالارى «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنىڭ مەنشىگىندە. جيىنعا قاتىسقان كومپانيا وكىلى قازىرگى ۋاقىتتا ىستەلىنىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى ەسەپ بەردى. سونداي-اق, «كراسنايا پوليانا», «قىلىش», «چكالوۆ», «جامانجول» جانە باسقا سۋ قويمالارى مەن بوگەتتەرىنىڭ يەلەرى تاسقىنعا قارسى قانداي شارالاردىڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتقانى جايىندا باياندادى.
جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى باسقارما جانە ۆەدومستۆو باسشىلارىنا مەيلىنشە ساق بولىپ وتىرۋدى تاپسىردى. جانە ول جاقىن كۇندەرى ءوڭىردى تۇگەل ارالاپ, سۋ تاسقىنىنا دايىندىق بارىسىن تىكەلەي ءوزى تەكسەرەتىنىن تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالدى.
بۇدان ءبىراز بۇرىن ىشكى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير بوجكو قاراعاندى وبلىسىنا ەكى رەت جۇمىس ساپارىمەن كەلىپ, تابيعي اپاتتىڭ الدىن الۋ شارالارىمەن تانىسقان بولاتىن. ۆيتسە-مينيستر قر توتەنشە جاعدايلار كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرالعان توپپەن بىرگە تىكۇشاقپەن ءجۇرىپ, وڭىردەگى وزەندەر مەن سۋ قويمالارى جانە بوگەتتەردى ۇشار بيىكتەن شولىپ شىققان. ساپار بارىسىندا جاعدايدى ءوز كوزىمەن كورىپ, جاۋاپتى شەنەۋنىكتەر مەن سۋ قويمالارى يەلەرىنىڭ ەسەبىن تىڭداعان ۆيتسۋە-مينيستر جالپى, وبلىستا تاسقىن سۋ قارسى ءىس-شارالاردىڭ ويداعىداي جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ وتكەن بولاتىن. دەگەنمەن, ول بۇعان توقمەيىلسىمەي, بۇل كەزەڭدە ساقتىق ماسەلەلەرىنە اسا جاۋاپپەن قاراۋ كەرەكتىگىن ەسكە سالعان-دى.
سونىمەن, كارى قۇدانىڭ قاباعى ءجىبىپ ەدى ارقاداعى جۇرت ابىگەرگە تۇسە باستادى. جاسىراتىنى جوق, اۋىلداعى ەل باسپانا مەن قولىنداعى ازىن-اۋلاقتىڭ مالدىڭ ەمەس, باس اماندىعىن ۋايىمداپ وتىر. ويتكەنى, بىلتىرعى سۋ تاسقىنى تابيعي اپاتتىڭ ايتىپ كەلمەيتىنىن جانە دە قامدانباعاننىڭ قاپى قالاتىنىن كوزگە شۇقىپ كورسەتكەن.
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى.