قۇرىق ۇستاعان اتالارىمىز «مال باققانعا بىتەدى» دەپتى عوي. بىراق بۇل قاعيدا مالدى تاڭەرتەڭ قورادان ورىسكە شىعارىپ, نەسىبەسىن تەرىپ جەگەن سوڭ قايتا قاماپ قوي دەگەنى ەمەس شىعار. مال باسىن كوبەيتۋ, ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانشاما تىرلىك جاساۋ كەرەكتىگىن مالشىدان سۇرا. قاي مالشىمەن تىلگە كەلسەڭ, الدىمەن مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ كەرەكتىگىن ايتار ەدى. شارۋانىڭ بۇل ويىن مەملەكەت تە ءدوپ باسقانداي, مال شارۋاشىلىعىنداعى وسى ءماسەلەگە باسىمدىق بەرىپ وتىر. ەلباسى جولداۋىندا اگرارلىق سەكتوردا ەتتى جانە ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا باسا ءمان بەرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن اياعىنان تۇرعىزۋدىڭ باسىم مىندەتتەرىن ايقىنداپ بەردى. اۋقىمدى تاپسىرمانىڭ جۇزەگە اسۋى ءۇشىن قولداعى مالدى اسىلداندىرۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. وسى ورايدا قولدان ۇرىقتاندىرۋ ءتاسىلىن جانداندىرۋ ۋاقىت تالابىنا اينالعان. بۇل باعىتتا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ وتىرعان قوماقتى قولداۋدىڭ ناتيجەسىن تاراندىق شارۋالار دا بىلە باستادى.
تاران اۋدانىنداعى «قاليەۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ ءبۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى وسى ايتقانىمىزدىڭ تولىق دالەلى. شارۋاشىلىق 2005 جىلى قۇرىلىپ, مال جانە ەگىن شارۋاشىلىعىمەن قاتار اينالىستى. مال باسىن ءبىرشاما كوبەيتىپ العان سوڭ, ونى اسىلداندىرۋ جۇمىسىنا وتكەن جىلدان باستاپ كىرىستى. وعان «ىرىس» باعدارلاماسىنىڭ قولداۋى مۇرىندىق بولدى. «ىرىس» – «اگروبيزنەس – 2020» مەملەكەتتىك سالالىق باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن باعدارلاما. «قازاگرو» حولدينگىنىڭ ەنشىلەس كومپانياسى – «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ءبىر تارماعى بولىپ سانالاتىن وسى باعدارلاما ارقاسىندا شارۋاشىلىق كومەك جونىنەن ەركىن تىنىستاپ قالدى.
– «ىرىس» باعدارلاماسى وتباسىلىق تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىن قۇرۋعا جانە كەڭەيتۋگە باعىتتالعان جوبالاردى قارجىلاندىرادى. 60 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قولداۋ كورسەتە الامىز. شارۋاسىن تازا ەڭبەگىمەن دوڭگەلەنتىپ كەتەتىن شارۋالار مۇنى 7 جىلدا ازداعان ۇستەمە پايىزىمەن وتەپ شىعادى, – دەيدى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ قوستاناي وبلىسىنداعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى مارات سالىقباەۆ.
وسىنداي ءساتى ءتۇسىپ تۇرعان ىسكە تاۋەكەل ەتكەننىڭ ءبىرى الگى ايتقان «قاليەۆ» شارۋا قوجالىعى بولاتىن. ول «ىرىس» باعدارلاماسى بويىنشا 45,7 ميلليون تەڭگە نەسيە قارجى الدى.
«ىرىس» باعدارلاماسىنىڭ قولداۋىمەن بەرىلگەن نەسيەگە سيممەنتال جانە قازاقتىڭ اقباس سيىرىن, سونداي-اق, جىلجىمالى سيىر ساۋاتىن اپپارات, مال بورداقىلاۋعا ارنالعان تەحنيكا الدىم. سيىرلاردى نەمىس بۇقاسىنىڭ تۇقىمىمەن قولدان ۇرىقتاندىرامىز. بۇل ءتاسىلدى مەڭگەرگەن مامانىمىز بار. قوستاناي, استانا اۋماعىنداعى عالىمدارمەن ءجيى كەڭەسىپ وتىرامىز. بۇگىندە قورادا 400-گە جۋىق ءىرى قارا مال بار, – دەيدى شارۋاشىلىق جەتەكشىسى اسقار قاليەۆ. شارۋاشىلىق قازىر جىلقى ءوسىرۋدى دە قولعا الدى. اقتوبە وبلىسىنان ءسۇتتى ءارى ەتتى 11 باس جىلقى اكەلدى, ونى جىل سايىن ون باسقا كوبەيتىپ وتىرۋدى مەجەلەگەن. جىلقى جانۋار ءبورى مەن ۇرىدان امان بولسا, تەز-اق كوبەيەتىنىن اسقار دا بىلەدى. الداعى ۋاقىتتا قىمىز ءوندىرىسىن قولعا الساق دەگەن جوسپارى دا بار. ىسكە تياناقتى قارايتىن شارۋادا ارمان دا, ماقسات تا, جوسپار دا جەتكىلىكتى. بىراق سونىڭ بارلىعى دا قارجى مەن ادام كۇشىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولادى. سوندىقتان اسقار شارۋاشىلىقتى كوپتىڭ نەسىبەسى دەپ بىلەدى. قازىر مالعا 20 ادام قارايدى, ياعني 20 اۋىلداسىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتتى.
– جالاقىنى ۋاقىتىلى بەرىپ تۇرامىز. اۋىلداستارعا وتباسىن اسىرايتىن اقشا, بىزگە ءىستىڭ بىتكەنى كەرەك. ەكى جاقتان دا مامىلە ادال جاسالسا, شارۋاشىلىق العا باسا بەرەدى. بۇل ەشكىمگە دە زيان اكەلمەسى انىق, كوپتىڭ نەسىبەسى, – دەيدى اسقار قاليەۆ.
شارۋا قوجالىعى مەملەكەت دەمەۋىنىڭ ارقاسىندا وسىلاي كەڭەيە بەرمەك. اسقاردىڭ دا, اۋىلداستارىنىڭ دا بۇگىنگى ويى كوكتەمگە مالدى اۋىر قىستان امان, قوڭدى شىعارۋ بولىپ وتىر.
– «الماقتىڭ دا سالماعى بار», دەگەن عوي. العان نەسيەنى قايتارعانشا, شارۋانى تۇزەپ كەتكەنشە ونىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن قالاي ۇمىتاسىڭ؟ العان قارجىنى مۇقيات جاراتقاندا عانا كومەكتىڭ ناتيجەسى بولادى, – دەيدى اسقار.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي وبلىسى,
تاران اۋدانى.