عالىمدار العاش رەت انتاركتيكا ماڭىنداعى مۇزدى سۋلارىنان اكۋلانى تاپتى. بۇعان دەيىن بۇل ايماقتا اكۋلالار كەزدەسپەيدى دەگەن پىكىر باسىم بولعان. الايدا تەڭىز تۇبىنە ورناتىلعان كامەرالار شامامەن 500 مەتر تەرەڭدىكتە باياۋ قوزعالاتىن ءىرى جىرتقىشتى ءتۇسىرىپ العان, دەپ جازادى Egemen.kz.
وڭتۇستىك شەتلاند ارالدارى ماڭىندا ۇيىمداستىرىلعان تەرەڭسۋلى ەكسپەديتسيا بارىسىندا زەرتتەۋشىلەر وڭتۇستىك مۇحيت بيوالۋاندىعىن زەرتتەۋ ءۇشىن سۋ تۇبىنە بەينەكامەرالار مەن ارنايى جەم ورنالاستىرعان. قۇرىلعىلار جۇزدەگەن ساعات بويى ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەپ, تەرەڭدەگى تىرشىلىكتى باقىلاعان. جينالعان ماتەريالداردى سارالاۋ كەزىندە عالىمدار قاراڭعى ءارى مۇزداي سۋدا ۇزىندىعى شامامەن 3-4 مەتر بولاتىن ءىرى اكۋلانىڭ باياۋ ءجۇزىپ وتكەنىن انىقتاعان.
سىرتقى بەلگىلەرى مەن قوزعالىسىنا قاراپ, ماماندار بۇل اكۋلانى سومنيوزدار تۇقىمداسىنا (Somniosidae), ياعني پوليارلىق اكۋلالار توبىنا جاتقىزعان. مۇنداي بالىقتار باياۋ قيمىلدايدى, سۋىق ءارى تەرەڭ ايماقتاردا تىرشىلىك ەتەدى جانە ۇزاق ءومىر سۇرۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.
جەر استىندا الىپ مۇحيت جاسىرىنىپ جاتۋى مۇمكىن بە؟
بۇعان دەيىن وڭتۇستىك مۇحيتتان اكۋلالار نەگىزىنەن بالىق اۋلاۋ تورلارى ارقىلى عانا تىركەلگەن. ال سومنيوزدار تۇقىمداسىنىڭ وكىلدەرى انتاركتيكا ايماعىندا تابيعي ورتادا العاش رەت بەينەكامەراعا ءتۇسىپ وتىر.
ايتا كەتۋ كەرەك, انتاركتيكالىق بالىقتاردىڭ كوبىندە سۋىققا بەيىمدەلۋدىڭ ەرەكشە تەتىكتەرى بار. مىسالى, ولاردىڭ قان قۇرامىندا «انتيفريز» قىزمەتىن اتقاراتىن اقۋىزدار كەزدەسەدى. ال انىقتالعان اكۋلا شامامەن 490 مەتر تەرەڭدىكتە, سۋ تەمپەراتۋراسى 1-2 °C بولاتىن قاباتتا جۇرگەن.
زەرتتەۋشىلەردىڭ پىكىرىنشە, بۇل جىرتقىش ايماققا كەزدەيسوق كەلگەن بولۋى ەكىتالاي. كەرىسىنشە, مۇنداي اكۋلالار انتاركتيكا سۋلارىندا بۇرىننان مەكەندەپ كەلگەن, تەك وسى ۋاقىتقا دەيىن نازاردان تىس قالعان بولۋى مۇمكىن. سەبەبى وڭتۇستىك مۇحيت – ەڭ از زەرتتەلگەن ايماقتاردىڭ ءبىرى. مۇندا تەرەڭسۋلى ەكسپەديتسيالار وتكىزۋ قيىن, ال قاجەتتى تەحنيكا شەكتەۋلى نۇكتەلەردە عانا ورناتىلعان.
عالىمدار ديابەت جانە جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ الدىن الاتىن ءونىم ازىرلەپ جاتىر
سونىمەن قاتار سومنيوزدار تۇقىمداسىنىڭ پوپۋلياتسياسى سيرەك بولۋى ىقتيمال. 400 ساعاتتان استام سۋاستى تۇسىرىلىمىندە نەبارى ءبىر عانا اكۋلا تىركەلگەنى سونى مەڭزەيدى.
كەيبىر ساراپشىلار كليماتتىڭ جىلىنۋى مەن مۇحيت تەمپەراتۋراسىنىڭ بىرتىندەپ وزگەرۋى تەڭىز جانۋارلارىنىڭ تارالۋ ايماعىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. الايدا انتاركتيكا ماڭىنداعى ءىرى جىرتقىشتاردىڭ قوزعالىسى تۋرالى ناقتى دەرەكتەر ازىرگە جەتكىلىكسىز.
عالىمدار كولىك جۇرگىزىپ كەلە جاتىپ مۋزىكا تىڭداۋ قاۋىپتى ەكەنىن ەسكەرتتى
قالاي بولعاندا دا, بۇل جاڭالىق انتاركتيكا مەن وڭتۇستىك مۇحيتتىڭ ءالى دە تولىق زەرتتەلمەگەنىن كورسەتەدى. مۇز استىنداعى الەم عىلىم ءۇشىن ءالى تالاي قۇپياسىن اشارى انىق.