امستەردامنىڭ استاناعا قىزىعۋشىلىعى ارتتى
ءبىرىنشى كەزەكتە نيدەرلاند ۇلتتىق سەكتسياسىنىڭ كوميسسارى حانس دريسسەر مىرزانى اڭگىمەگە تارتتىق. – نيدەرلاند ەلىنىڭ استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋداعى ماقساتى جانە بۇل كورمەدەن نە كۇتەدى؟ – ءبىز ەكسپو-2017 كورمەسىنە ۇلكەن ۇمىتپەن قاتىسقالى وتىرمىز. ونىڭ باستى سەبەبى – كورمەنىڭ نەگىزگى تاقىرىبىنا بايلانىستى. قازىرگى تاڭدا «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبى نيدەرلاندىلىقتار ءۇشىن كۇن تارتىبىندەگى اسا كوكەيكەستى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ويتكەنى, وڭىرلىك ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك, قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە كليماتتىڭ وزگەرۋى استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ باستى تاقىرىبى شەڭبەرىندە قارالاتىن ماسەلەلەرمەن تۇتاسىپ جاتىر. مەنىڭ ويىمشا, بۇل كورمە ءىرى كومپانيالار مەن عىلىم ورتالىقتارى ءۇشىن ۇزاق مەرزىمگە ارنالعان ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ جولىنداعى بيزنەس شەشىمدەر ۇسىناتىن الاڭعا اينالۋعا ءتيىس. وسى ۋاقىتقا دەيىن جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ جونىندەگى باستامالار نەگىزىنەن تەك ۇكىمەتتەر تاراپىنان عانا ۇسىنىلىپ كەلدى. ەندىگى جەردە ءىرى كومپانيالار مەن كاسىپورىندار وسى ءبىر وزەكتى ماسەلەنىڭ ءومىرشەڭدىگىن دامىتۋعا اتسالىسۋى كەرەك. مىنە, ناق وسى ماقساتتا كورمەنى ۇيىمداستىرۋشىلارعا اۋقىمدى دا جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەلىپ وتىر. كورمەگە قاتىساتىن گوللانديالىق كومپانيالار قازاقستان ەلىمەن ەكونوميكالىق بايلانىستى ودان ءارى دامىتۋعا ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز. – بۇگىنگى تاڭدا ەنەرگيالىق تيىمدىلىك جانە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ بۇكىل الەم ءۇشىن وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ەكسپو-2017 بۇل – ءسىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق تيىمدىلىك جانە جاسىل تەحنولوگيانى دامىتۋ سالاسىندا قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەندىگىن الەمگە پاش ەتەتىن الاڭ. وسى ورايدا ءسىزدەردىڭ پاۆيلوندارىڭىزدىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟ كونتەنت بويىنشا يدەيالارىڭىز قانداي؟ بۇكىل الەمگە نە كورسەتەسىزدەر؟ – باتىس ەۋروپانىڭ جوعارى قارقىنمەن دامىعان وڭىرىندە تابيعي گاز وندىرەتىن ءىرى مەملەكەت بولا وتىرىپ, ءبىزدىڭ ەلىمىز ەنەرگيا ءوندىرىسىنىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن كەرى اسەرىن ەرەكشە سەزىنىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە ادام وتە ءجيى قونىستانعان ءبىزدىڭ ايماقتا ەنەرگەتيكالىق ءتيىمدىلىككە قول جەتكىزۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن ۋاقىت الدەقاشان دالەلدەگەن. نيدەرلاند ۇكىمەتى ەنەرگەتيكالىق ۇنەمدىلىك جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماقساتىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردى شەشۋدە كەشەندى شارالاردى ءىس جۇزىنە اسىرىپ كەلەدى. استانا ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىنىڭ شەڭبەرىندە ءبىزدىڭ ەلىمىز ونەركاسىپ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىندە «جاسىل» ەكونوميكاعا كوشۋدىڭ تيىمدىلىگىن بارىنشا پاش ەتەتىن بولادى. ال نيدەرلاند پاۆيلوندارىنىڭ تۇجىرىمداماسى ءالى دە تالقىلانۋ ۇستىندە. – ءسىز قالاي ويلايسىز, قازاقستاننىڭ الەمدەگى بالامالى ەنەرگەتيكانى ايقىنداۋ ءجانە دامىتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق حابقا اينالۋ جونىندەگى الەۋەتى بار ما؟ – ءسىزدىڭ پرەزيدەنتتەرىڭىزدىڭ ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ بازاسىندا جانە ونىڭ ينفراقۇرىلىمىن پايدالانا وتىرىپ, جاسىل تەحنولوگيانى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى وتە وزەكتى ماسەلە. وسى قادامى ارقىلى قازاقستان 2011 جىلى بۇۇ قابىلداعان «تۇراقتى ەنەرگەتيكا بارشاعا» اتتى باستاماعا ولشەۋسىز ۇلەس قوسادى. سونىمەن بىرگە, ەكسپو قازاقستاننىڭ ازياداعى تۇراقتى جانە گۇلدەنگەن مەملەكەت رەتىندەگى حالىقارالىق بەدەلىن ارتتىرا تۇسەدى. – ءسىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن قازاقستان قانشالىقتى قىزىقتى؟ – مەنىڭ ەلىم الەمدەگى ەڭ اشىق قوعامداردىڭ ءبىرى. الەمنىڭ بارلىق تۇكپىرىندە گوللانديالىق كاسىپورىندار مەن تۋريستەردى كەزدەستىرۋگە بولادى. سوڭعى ۋاقىتتا نيدەرلاندىنى ورتالىق ازيانىڭ تۋريستىك الەۋەتى بارعان سايىن قىزىقتىرىپ وتىر. سوندىقتان ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋ ورتالىق ازياعا دەگەن تۋريستەر تاسقىنىن ارتتىرادى دەپ ەسەپتەيمىن. كورمە جۇمىس ىستەگەن كەزدە استاناعا كەلەتىن گوللانديالىقتاردىڭ سانى ەسەلەپ ارتاتىندىعى ءسوزسىز. 2016 جىلدىڭ مامىر ايىنان باستاپ استانا – امستەردام اۋە باعىتى جۇمىس ىستەي باستايدى. بۇل دا تۋريستەر تاسقىنىنىڭ ارتۋىنا يگى ىقپال ەتەتىن بولادى.كوپكە بەيمالىم بوليۆيا
كەلەسى كەيىپكەرىمىز بوليۆيا ۇلتتىق سەكتسياسىنىڭ كوميسسارى كلارەمس ەندارا مىرزا بولدى. – بوليۆيا ەلىنىڭ استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋداعى ماقساتى جانە بۇل كورمەدەن نە كۇتەدى؟ – استانا ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە بەلسەنە قاتىسۋ ارقىلى ءبىز بوليۆيا مەملەكەتىن بۇكىل الەمگە كەڭىنەن تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. سەبەبى, الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىندە ادامدار بوليۆيانىڭ قايدا ورنالاسقانىن بىلە بەرمەيدى. ءبىزدىڭ داستۇرلەرىمىز بەن الەۋەتىمىزدى تانىمايدى. سوندىقتان وسى ءبىر حالىقارالىق ۇلكەن الاڭدى پايدالانا وتىرىپ, ءبىز ءوز ەلىمىزدى حالىقارالىق ساحنادا كەڭىنەن تانىستىراتىن بولامىز. – بۇگىنگى تاڭدا ەنەرگيالىق تيىمدىلىك جانە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ بۇكىل الەم ءۇشىن كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ەكسپو-2017 بۇل – ءسىزدىڭ ەلىڭىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق تيىمدىلىك جانە جاسىل تەحنولوگيانى دامىتۋ سالاسىندا قانداي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەندىگىن الەمگە پاش ەتەتىن الاڭ. وسى ورايدا سىزدەردىڭ پاۆيلوندارىڭىزدىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟ كونتەنت بويىنشا يدەيالارىڭىز قانداي؟ بۇكىل الەمگە نە كورسەتەسىزدەر؟ – ءبىز بوليۆيانىڭ ونەركاسىپتىك جانە عىلىمي الەۋەتىن كوپشىلىككە تانىستىرۋعا مۇددەلىمىز. بولاشاقتا ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ءوزى ورنالاسقان وڭىردە نەگىزگى ەنەرگيا ءوندىرۋشى جانە تاسىمالداۋشى مەملەكەتكە اينالۋدى جوسپارلاپ وتىر. پاۆيلوننىڭ ىشكى كونتەنتى جونىندەگى ماسەلە تالقىلانۋ ۇستىندە. ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن بالامالى قۋات كوزدەرىن دامىتۋ ماسەلەسى بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ وزەكتى دە ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. – ءسىز قالاي ويلايسىز, قازاقستاننىڭ الەمدەگى بالامالى ەنەرگەتيكانى ايقىنداۋ جانە دامىتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق حابقا اينالارلىق الەۋەتى بار ما؟ – استانا بالامالى قۋات كوزدەرىن دامىتۋدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن ماڭىزدى ورتالىققا اينالاتىندىعى ءسوزسىز. استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ اياسىندا جاڭا قۋات كوزدەرىن تابۋ جانە ونى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا جاڭا بەتبۇرىستار ايقىندالاتىن بولادى دەپ ويلايمىن. جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان».