«قازاقستان-2050» ستراتەگياسى: قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ن.نازارباەۆ «بالا تاربيەسى – تەك انانىڭ ەمەس, اتا-انانىڭ ەكەۋىنىڭ دە مىندەتى. ال بولعان ءىس بولعان ەكەن, وندا اكە اليمەنت تولەۋگە ءتيىس. مەملەكەت جالعىزباستى انالاردى قولداۋى جانە اليمەنت تولەمەگەنى ءۇشىن جازانى كۇشەيتۋ كەرەك!» دەگەن بولاتىن. سول راس, ءبىر كەزدەرى ءوز بالاسىنىڭ تاعدىرىنا جاۋاپسىز قاراعان اكەسىماقتارعا «ءاي» دەيتىن اجە, «قوي» دەيتىن قوجا بولمادى. سوڭعى جىلدارى «نەكە جانە وتباسى» تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, اليمەنت ماسەلەسى شىنداپ قولعا الىنا باستادى. بۇگىندە ءوز تۋعانىنا تاپقان-تايانعان ناپاقاسىن ءبولىپ بەرىپ, اليمەنت تولەۋدە ءارتۇرلى سەبەپتەردى العا تارتاتىن نەمەسە جاۋاپتى ءىستىڭ ۇدەسىنەن شىعۋدى كەيىنگە قالدىرۋدان شارشامايتىن «كوكەك اكەلەردىڭ» بۇل ەزدىگى قانشاما انالاردى «جۇدەتىپ», جۇيكەسىن جۇقارتىپ جاتقانى شىندىق. مۇندايدا امالى تاۋسىلعان, جىگەرى جاسىعان سول ايەلدەر سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ دەپارتامەنتىنىڭ ەسىگىن جاعالاپ, قىزمەتكەرلەردەن كومەك سۇرايتىنى جاسىرىن ەمەس. ال ولارعا كورسەتىلىپ جاتقان كومەكتىڭ ناتيجەسى قانداي؟ سوت ورىنداۋشىلار قايدا قاراپ وتىر؟
بۇگىندە ءوز ۇرپاعىن وزەكتەن تەپكەن انالاردىڭ سۇمدىق ىسىنە, ەندى «كوكەك اكەلەردىڭ» قايىرىمسىز ارەكەتتەرى قوسىلىپ, قوعامدا وتە ۇلكەن داۋ تۋدىرىپ وتىر. ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, ەلىمىز بويىنشا 100 مىڭنان استام بالاعا قارىز 90 مىڭعا جۋىق «قاشقىن اكەلەر» بار ەكەن. بۇل ءجۇز مىڭنان استام انا مەن بالانىڭ قۇقىعى تاپتالىپ, شاراسىز كۇيدە ەكەندىگىن كورسەتەدى. جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارعان اكەلەرمەن, زاڭنىڭ سولقىلداقتىعى جانە سوت ورىنداۋشىلاردىڭ سالعىرتتىعى جالعىزباستى انالاردىڭ جۇگىن اۋىرلاتىپ, ولاردى ءار ەسىكتى قاعۋعا ءماجبۇر ەتۋدە.
ەكى جاستىڭ ءدام-تۇزى جاراسپاي, ويلارى مەن ورتاق ماقساتتارىنىڭ ءبىر ارناعا توعىسپاي, ەكىگە بولىنۋىنە, ولاردىڭ «باۋىر ەتى – بالالارى» كىنالى ەمەس ەكەنى ءسوزسىز. سوندىقتان دا, انا قولىندا قالعان سابيگە اكەسىنىڭ مورالدىق-ماتەريالدىق كومەك بەرۋى مىندەتتى. زاڭمەن بەلگىلەنگەن ءتارتىپ بويىنشا بالالارىنا اليمەنت تولەۋگە كەلگەندە كەجەگەسى كەيىن تارتىپ, جالتارىپ, قالا بەردى جاسىرىنىپ جۇرەدى. ەر ازاماتتارىمىزدىڭ مۇنداي ەرسى ارەكەتتەرگە بارۋى «كوكەك اكە» دەگەن تاعى ءبىر سيپاتتاعى ءسوزدىڭ كەڭ قولدانىسقا ەنۋىنە اكەپ سوقتىرۋدا. بىراق ەلىمىزدىڭ زاڭىنا سايكەس اليمەنت تولەۋدەن جالتارعان, بەرەشەگى كوپ بورىشكەر اكەلەردى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى ەنگىزىلىپ وتىر.
ارينە, اليمەنت بالاعا اكە بولا الماس. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءوزى ەر ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن از دا بولسا سەزىندىرەدى. اليمەنت تولەۋ اردىڭ ءىسى بولسا دا, بازبىرەۋلەر بالاسى 18-گە تولعاندا قارىزدان قۇتىلامىن دەپ ويلايدى.ءتىپتى دە ولاي ەمەس. بالا ون سەگىزگە تولىپ كەتسە دە, تولەنىپ بىتپەگەن قارىز اكەنىڭ موينىندا امانات بولىپ قالا بەرەدى.تۇرمەدە وتىرعاندار دا, ناۋقاس جاندار دا اليمەنتتەن جالتارا المايدى. 2, 3 توپتاعى مۇگەدەك اكەلەر دە اليمەنت تولەۋگە مىندەتتى ەكەنىن ەستەن شىعارمايىق! بۇرىن اليمەنتتەن الدەبىر سەبەپتەرمەن باس تارتقان انالار كەيىن ونى قايتا تالاپ ەتە المايتىن. قازىر زاڭداعى وزگەرىستەر انالارعا اليمەنت قايتا تالاپ ەتۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىرعانى بەلگىلى.
سونىمەن قاتار, ون سەگىزگە تولعان بالا وقۋ وقىپ جۇرگەن بولسا, وندا دا اناسى سوتقا قايتا تالاپ ارىز بەرىپ, اليمەنتتى بالاسىنىڭ وقۋى بىتكەنشە وندىرە الاتىنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس.
الايدا, اي سايىنعى جالاقىنىڭ از عانا بولىگى اكەنىڭ قامقور الاقانىن قايدان الماستىرسىن؟! ايتسە دە, ءوز قانىنان جارالعان پەرزەنتتى كەرەك قىلماي,تاس-باۋىرلىق تانىتۋ – قاي ازاماتقا بولسىن جاراسپايتىن قىلىق!
گۇلميرا باقتىباەۆا,
ءا.جانگەلدين اتىنداعى
ورتا مەكتەپ مۇعالىمى.
اقتوبە وبلىسى,
شالقار قالاسى.