جاقىندا «جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى ودان ءارى دامىتۋ» تاقىرىبىندا پارلامەنت ماجىلىسىندەگى «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسى جانىنداعى وڭىرلىك ساياسات جانە ماسليحاتتارمەن جۇمىس جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى.
مەملەكەتتىگىمىزدىڭ بولاشاقتاعى دامۋى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزى بار باعىتتا وربىگەن پىكىرتالاس توڭىرەگىندە العان اسەرلەرىمىز بەن تۇيگەن تۇجىرىمدارىمىز جونىندە وي بولىسكەندى ءجون كوردىك.
ەلباسى, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلدار ىشىندە مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق ينستيتۋتتاردىڭ قالىپتى دامۋىنا ىقپال جاسايتىن, قازاقستاننىڭ تۇراقتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرقاتار ماڭىزدى زاڭنامالىق اكتىلەر قابىلداندى. وسى قاتارعا مەملەكەت باسشىسىنىڭ استانا قالاسىندا 2015 جىلعى 6 مامىردا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ 100 ناقتى قادامىن بەلگىلەپ بەرگەن «ۇلت جوسپارى» باعدارلاماسىن دا سەنىممەن جاتقىزۋعا بولادى.
مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان «100 ناقتى قادام» ەلىمىزگە «2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ مەن قازاقستان مەملەكەتتىلىگىن نىعايتۋعا, جولدان اداسپاۋعا, كۇردەلى كەزەڭنەن سەنىمدى وتۋگە جاعداي تۋعىزاتىن بەرىكتىك قورىن جاساپ بەرەتىنىن تەرەڭ سەزىنە وتىرىپ, جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ دەپۋتاتتىق كورپۋسى اتالعان جوسپارداعى 97, 98, 99 قادامدارعا ايرىقشا نازار اۋدارۋدا. ولار – ءوزىن ءوزى رەتتەۋ مەن جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ شەشىمدەر قابىلداۋ ۇدەرىسىنە قاتىسۋ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ. مەملەكەتكە ءتان ەمەس قىزمەتتەردى باسەكەلەستىك ورتاعا جانە ءوزىن ءوزى رەتتەۋشى ۇيىمدارعا بەرۋ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىلدىق وكرۋگ, كەنت, اۋداندىق ماڭىزداعى قالا دەڭگەيىندە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ دەربەس بيۋدجەتى ەنگىزىلەتىنى, وبلىس ورتالىقتارىندا جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى قالالاردا ازاماتتاردىڭ ءتيىستى بيۋدجەتتىك جوبالارىن تالقىلاۋعا قاتىسۋىنىڭ تەتىكتەرى جۇمىس ىستەيتىن بولاتىندىعى جونىندەگى ۇسىنىسىن دا قۋانا قابىلدادىق.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدەر جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلار مەن اۋماقتىق دامۋ باعدارلامالارىن; بيۋدجەتتەردى, ەسەپتەردى, ماقساتتى ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋدى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەركىندىكتەرىن قوزعايتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر جوبالارىن; باعدارلامالىق قۇجاتتار جوبالارىن تالقىلاۋ ءبولىگىندەگى رولدەرىن كۇشەيتۋ, قوعامدىق كەڭەستەردىڭ وكىلەتتىكتەرى مەن مارتەبەسىن زاڭمەن بەكىتۋ, مەملەكەتتىك شەشىمدەردى قابىلداۋ اشىقتىعىن ارتتىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستار دا ايرىقشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى.
اتالعان بارلىق ماسەلەلەر قوعام الدىنا تاعى دا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تەتىكتەرىن قۇرۋ مەن قالىپتاستىرۋ پروبلەماسىن شەشۋ كەرەكتىگىن ۇسىنىپ وتىر.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا شىنايى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى قالىپتاستىرۋعا ارنالعان كوپتەگەن جاريالانىمدار مەن ەڭبەكتەردىڭ, پىكىرتالاستاردىڭ مازمۇنىن تالداۋ قالاي دەگەندە دە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى ارناۋلى زاڭ شىعارۋ قاجەت ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر.
ەگەر قازاقستاندى زايىرلى دەموكراتيالىق جانە الەۋمەتتىك جاۋاپتى مەملەكەت رەتىندە دامىتقىمىز كەلسە, دەمەك, بىزگە بارلىق ازاماتتاردىڭ مۇقتاجدارى ۇدەسىنەن شىعاتىن ناقتىلى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ينستيتۋتتارى كەرەك. بۇل جەردە مەملەكەتتىك-الەۋمەتتىك قۇرىلىستىڭ تەورەتيكتەرى ءۇشىن دە, پراكتيكتەرى ءۇشىن دە ءالى دە شەشىمىن كۇتكەن كۇلبىلتەلى ماسەلەلەر بار...
جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ماسەلەلەرىمەن تىكەلەي شۇعىلدانعان تۇلعالاردىڭ جاقسى ەسىندە, رەسپۋبليكا ۇكىمەتى مۇنداي زاڭداردىڭ جوباسىن بىرنەشە رەت قاراۋعا ۇسىندى, دەگەنمەن, ەل پارلامەنتى 2000 جىلى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى زاڭنىڭ جوباسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن كەرى قايتاردى, ال 2007 جىلدىڭ ناۋرىزىندا ۇكىمەتتىڭ ءوزى №188 قاۋلىسىمەن «جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭنىڭ جوباسىن كەرى قايىرىپ الدى, ت.س.س.
كوپتەگەن ساراپشىلار كەمشىلىك رەتىندە مىنا ماسەلەلەردى تاپ باسىپ كورسەتەدى: ۇسىنىلعان زاڭ جوبالارى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى قوعامدىق ۇيىمدار جانە ۆولونتەرلىك قوزعالىستارمەن ءبىر قاتارعا قويىپ قاراستىرعان. ياعني, باستاپقىدا زاڭدى دايىنداۋشىلار جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدى تەڭ دارەجەلى ارىپتەس رەتىندە كورمەگەن جانە جەرگىلىكتى ماڭىزداعى ماسەلەلەردى شەشۋگە جاۋاپتى, ءتيىستى اتقارۋشى جانە وكىلەتتى ورگاندارى, وزىندىك بيۋدجەتى جانە مەنشىگى بار كوپشىلىك وكىمەتتىڭ ورگانى رەتىندە جوسپارلاماعان. ونىڭ قىزمەت بارىسى ءۇشىن قانداي دا ءبىر ناقتىلى قارجى نەگىزدەرى بولمادى. جوبالاردا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنا بيۋدجەت كوزدەرىنەن قارجى ءبولۋ قاراستىرىلدى. ال جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى ءۇشىن ناقتىلى كىرىس كوزدەرى قايدا؟
سوندا مۇنىڭ جولى تەك كوممەرتسيالىق كاسىپورىندار قۇرۋ جانە ازاماتتاردىڭ ەرىكتى سالىق وتەمدەرى بولىپ شىعادى. بىراق, كوممەرتسيالىق كاسىپورىندار قۇرۋ ماماندارعا كۇماندى بولىپ كورىندى, سەبەبى, بۇل جاعدايدا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى جەكە سەكتورمەن جوسىقسىز باسەكەگە تۇسەدى دە, ءسويتىپ جەكە كاسىپكەرلىكتى ىعىستىرادى, ال سالىق جيناۋدا پروبلەمالار پايدا بولادى, ويتكەنى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگانى ءبىر مەزگىلدە كاسىپورىننىڭ يەگەرى جانە رەتتەۋشى ورگان بولىپ شىعادى.
ازاماتتاردىڭ ەرىكتى سالىق وتەمدەرى مۇمكىندىگى دە سىنعا توتەپ بەرە المادى, ويتكەنى اۋىلدار مەن كەنتتەردە حالىقتىڭ مەيلىنشە از قامتىلعان بولىگى تۇرادى.
ۇسىنىلعان زاڭ جوبالارىنا قاتىستى باسقا دا بىرقاتار سىن-ەسكەرتپەلەر بولدى. ايتالىق, مىناداي ماڭىزدى ماسەلە – جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىن ءتيىستى كادرلىق الەۋەتپەن قامتاماسىز ەتۋ. اشىعىن ايتۋ كەرەك, قالالارداعى مامان كادرلار مەن الىس اۋىلدارداعى كادرلاردىڭ اراسىندا ۇلكەن ايىرماشىلىق بار. مۇنى ءبىز جاقىندا تۇرعىلىقتى ەلدى مەكەندەردىڭ اكىمدەرىن سايلاۋ بارىسىندا جاقسى بايقادىق.
اشىق اقپارات الەمىندەگى (باق, عالامتور) سوڭعى جاريالانىمدار اتالمىش پروبلەمالاردىڭ ءالى دە ورىن الىپ وتىرعاندىعىن كورسەتەدى... وسى ورايدا ناقتىلى وزىندىك بيۋدجەت ەنگىزىلگەن جاعدايدا اۋىل, كەنت اكىمدەرى تۇپكىلىكتى ناتيجە ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن بولادى, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن كەڭەيتۋدە باستاماشىلىق تانىتۋىنا ىقپال ەتەدى دەپ بىلەمىز.
اۋىل اكىمدەرىنىڭ شارۋاشىلىق جانە الەۋمەتتىك سالالاردا شەشىم قابىلداۋ, قولدا بار جەرگىلىكتى رەسۋرستاردى – جەردى, م ۇلىكتى پايدالانۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وسۋىنە ىقپال ەتۋدەگى وكىلەتتىكتەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيتە بەرۋ قاجەت.
بەلگىلى ءبىر ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق دەربەستىككە يە جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ ورگاندارى مەملەكەتكە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قايتا جاڭعىرتۋلاردى جۇرگىزۋدە كومەك كورسەتۋگە جانە جەرگىلىكتى ماڭىزداعى ءتۇرلى ماسەلەلەردى شەشۋگە قابىلەتتى بولىپ كەلەدى.
ساياسي رەفورمالاردىڭ كۇتىپ وتىرعان ماڭىزدى ناتيجەلەرىنىڭ ءبىرى قوعامداستىقتى ساياسي شەشىمدەردى قابىلداۋ ۇدەرىسىنە كەڭىنەن تارتۋ جانە بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا قول جەتكىزۋ بولىپ تابىلادى. وسى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا قازاقستاندا بىرقاتار رەفورمالاردى جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولار ءوز كەزەگىندە قازىرگى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بەت-بەينەسىن انىقتاپ, بەدەلىن ارتتىرادى, سونداي-اق, قوعام مەن مەملەكەتتىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسىنىڭ قاعيدالىق نەگىزدەرىن قالىپتاستىرادى.
ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردى مەملەكەتتىك قولداۋدى ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋ ساياساتى دا جاڭا بەلەسكە شىقتى, اتاپ ايتقاندا, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىندا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردى ورنالاستىرۋ قوعامدىق سەكتوردى مەملەكەت تاراپىنان بارىنشا قارجىلاي قولداۋ بولىپ تابىلادى.
ءسوز جوق, وكىمەت پەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار اراسىنداعى اشىقتىق جانە جاريالىلىق نەگىزىندەگى بايىپتى بايلانىس سىبايلاس جەمقورلىق پەن تورەشىلدىك جولىنا قوسىمشا كەدەرگى قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇل رەتتە, مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ دا ماڭىزدى. جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ءىس-تاجىريبەلى مامانداردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ جونىندەگى ۇسىنىستارى دا نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق. بۇعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ساياسي شەشىمدەردى جوسپارلاۋ جانە قابىلداۋ ساتىسىندا قوعامدىق كەڭەستەرگە اقىل سالۋى, قوعامدىق كەڭەس ۇعىمىن زاڭدى تۇردە بەكىتۋ, قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمداردىڭ قوعامدىق كەڭەستەردى تاعايىنداۋ راسىمىنە باستاماشى بولۋ مۇمكىندىگى جانە ت.ب. جاتقىزۋعا بولادى.
ەلباسى ءوز سوزدەرىندە ءماسليحاتتاردىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ, ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ جەرگىلىكتى پروبلەمالاردى شەشۋدەگى ىقپالدى ورگانى رەتىندە بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جونىندە ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. دەگەنمەن, زاڭگەر رەتىندە, ءىس-تاجىريبەسى بار مامان رەتىندە مەن رەسپۋبليكا ءماسليحاتتارى قىزمەتىنىڭ پروبلەمالىق ماسەلەلەرىن ءسوز ەتۋ, تالقىعا سالۋ بارىنشا پايدالى, بارىنشا مۇددەلى بولار دەپ بىلەمىن. ولاردى شەشۋ ءماسليحاتتاردىڭ جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىندەگى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق, جەرگىلىكتى ورىنداردا ءوزىن ءوزى باسقارۋدى دامىتۋعا ىقپال ەتۋگە ءتيىس.
بىرىنشىدەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى سايلاناتىن ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ سانىن اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىكتىڭ تۇرعىندارىنىڭ سانىنا سايكەس انىقتاۋ ەرەجەسى بەكىتىلگەن. اتالمىش ەرەجە مەن ەسەپ وسىدان 15 جىل بۇرىن قابىلدانعان, ءبىزدىڭ ويىمىزشا ولار بۇگىنگى كۇن تالاپتارىنا جاۋاپ بەرمەيدى.
دەپۋتاتتار سايلاۋشىلاردىڭ كوپتىگى جانە وكرۋگتەردىڭ قاشىقتىعى سالدارىنان بارلىق وكرۋگتى تولىق قامتي المايدى, تۇرعىنداردىڭ جەكە ماسەلەلەرى بويىنشا كەستەلى كەزدەسۋلەرىن جۇيەلى وتكىزە بەرمەيدى. وسىنىڭ بارلىعى جەكەلەگەن الىس اۋىلداردىڭ سايلاۋشىلارىنىڭ پروبلەمالارىن شەشۋدە بارىنشا قيىندىق تۋعىزادى, سودان كەلىپ تۇرعىندار تاراپىنان نارازىلىق پايدا بولادى, ول ءوز كەزەگىندە وڭىردە الەۋمەتتىك شيەلەنىستىڭ وربۋىنە اكەلىپ سوعادى.
بۇگىندە تۇرعىنداردىڭ سانىن عانا ەمەس, ءاربىر وبلىستىڭ, قالانىڭ جانە اۋداننىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىمىن جانە ەرەكشەلىگىن ەسكەرۋ قاجەت, وڭىرلەردىڭ وكىلەتتى ورگاندارى شەشۋگە ءتيىس مىندەتتەردىڭ كۇردەلىلىگى ارتىپ وتىرعانىن دا ەسەپكە الۋ كەرەك. كەي-كەيدە ءبىزدىڭ ارىپتەستەرىمىز, جوعارى وكىلەتتى ورگان – پارلامەنت دەپۋتاتتارى جەرگىلىكتى جەرلەردە دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ سانىن ارتتىرۋدىڭ قاجەتتىلىگىنە كۇمان كەلتىرىپ جاتادى.
مەن كوپ جىلدىق تاعىلىمدى تاريحى بار سانكت-پەتەربۋرگ زاڭ شىعارۋ جينالىسىندا بولىپ قايتتىم. جينالىستىڭ قىزمەتىن ۇيىمدىق, زاڭدىق, اقپاراتتىق جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وندا 200 قارالى ادامنان تۇراتىن اپپارات قۇرىلعان, تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. مەن جينالىس دەپۋتاتىنىڭ ەڭبەك كەلىسىم-شارتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن 5 كومەكشىگە دەيىن جانە قوعامدىق نەگىزدە جۇمىس ىستەيتىن 30 كومەكشىگە دەيىن ۇستاۋعا قۇقىلى ەكەنىن ايتپايمىن...
ەكىنشىدەن, قازىرگى تاڭدا جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلدارى ماڭىزدى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. پارلامەنتتە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ فراكتسياسى جانىنان ايماقتىق ساياسات جانە ماسليحاتتارمەن جۇمىس جونىندەگى كەڭەس قۇرىلعان, ونىڭ ماقساتى – جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندارمەن ءىس-قيمىلدىڭ ءتيىمدى جولدارىن قاراستىرۋ. وسى ماقساتتا پارلامەنت دەپۋتاتتارى حالىق اراسىنا شىعىپ, كوشپەلى وتىرىستار وتكىزۋدى داستۇرگە اينالدىردى. ولاردىڭ قۇرامىندا مىندەتتى تۇردە جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگاندار مۇشەلەرى – دەپۋتاتتار دا بولادى. دەگەنمەن, پارلامەنت دەپۋتاتتارى مەن ءماسليحاتتار اراسىنداعى بايلانىس تەك باستاماشىلىق تۇرعىدا عانا قالىپتاسىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭدا جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگانداردىڭ ءوزارا, سونداي-اق, پارلامەنتپەن بىرلەسكەن ءىس-قيمىلداردى رەتتەيتىن ناقتى ەرەجەلەر جوق. زاڭنامالىق بايلانىس تەك پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جاعدايىندا عانا ورناتىلعان.
ماعان قازىرگى ەلەكتروندىق اقپارات كەڭىنەن قانات جايعان جاعدايدا اتالعان ءىس-قيمىلدى زاڭدىق تۇرعىدا بەكىتۋدىڭ سونشالىقتى قاجەتتىگى جوق, پارلامەنت سايتىن اش تا, ونىڭ جۇمىسىمەن تانىسا بەر دەگەندى العا تارتاتىن بىرقاتار دەپۋتات ارىپتەستەرىمنىڭ ۇستانىمى بۇل جەردە مۇلدەم تۇسىنىكسىز.
بىرىنشىدەن, ءالى دە بولسا ءبىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىمىزدىڭ, الىس ايماقتاردىڭ پارلامەنتتىڭ ۆەب-سايتىنىڭ مازمۇنىمەن تانىس بولۋ مۇمكىندىگى جوق, ويتكەنى ولاردىڭ ءتيىستى كومپيۋتەرلىك تەحنيكاسى دا, قاجەتتى عالامتور بايلانىسى دا جوق. سونىمەن قاتار, بۇل جەردە ۋاقىت فاكتورى دا ماڭىزدى, ال پارلامەنتتىڭ ۆەب-پورتالىنداعى اقپارات نە سونشالىقتى ماڭىزدى ەمەس, نە بارلىق رەتتە تولىق ەمەس.
ءبىز بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعى شەشىلەتىندىگىن, ول ءۇشىن ۋاقىت جانە ءتيىستى نەگىزدەمە قاجەت ەكەنىن تۇسىنەمىز. قالاي دەگەندە بۇل قادام, ءبىزدىڭ ويىمىزشا, رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وكىلەتتى ورگاندارىنىڭ ءوزارا بىرلەسكەن ءىس-قيمىلىنا وڭ اسەرىن تيگىزۋگە ءتيىس. الداعى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە ءماسليحاتتاردىڭ قۇزىرەتىن كەڭەيتۋ, ولاردىڭ ءرولىن جانە دەربەستىگىن كۇشەيتۋ ماسەلەلەرىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن شەشۋ كوزدەلىپ وتىر. ءبىز وسى ورايدا ءماسليحاتتاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ, ولاردىڭ ءوزارا, سونداي-اق, پارلامەنت دەپۋتاتتارىمەن بىرلەسكەن ءىس-قيمىلىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا وبلىستىق ءماسليحاتتاردىڭ قالالىق جانە اۋداندىق ماسليحاتتارعا ءىس-تاجىريبەلىك جانە ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋ بويىنشا مىندەتتەرىن زاڭداستىرۋ قاجەت دەپ بىلەمىز.
جالپى العاندا, الەۋمەتتىك جاڭعىرۋ – قازاقستاننىڭ بارلىق جاۋاپتى كۇشتەرى – مەملەكەتتىك ورگاندار, پارتيالار, قوعامدىق بىرلەستىكتەر شىعارماشىلىق جانە كاسىپتىك وداقتار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى, ەلىمىزدىڭ بارلىق پاتريوتتارىنىڭ ورتاق ماسەلەسى. العا قويعان ماقساتتارعا جەتۋدە رەسپۋبليكاداعى جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋدىڭ ورتالىق بۋىنى بولىپ تابىلاتىن جەرگىلىكتى وكىلەتتى ورگان رەتىندە ماسليحاتتارعا دا ماڭىزدى ءرول بولىنگەن. سول تۇرعىدا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ العا تارتىپ وتىرعان «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى – جاھاندىق جانە ىشكى سىن-قاتەرلەرگە بايىپتى جانە سىندارلى جاۋاپ.
«100 ناقتى قادام» ەلىمىزگە «2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ مەن قازاقستان مەملەكەتتىلىگىن نىعايتۋعا, جولدان اداسپاۋعا, كۇردەلى كەزەڭنەن سەنىمدى وتۋگە جاعداي تۋعىزاتىن بەرىكتىك قورىن جاساپ بەرەتىن بولادى.
نۇرلان دۋلاتبەكوۆ,
قاراعاندى وبلىستىق
ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
قاراعاندى.