بۇگىن ەلىمىزدە انالار كۇنى اتاپ ءوتىلىپ جاتىر. مامىر ايىنىڭ ەكىنشى جەكسەنبىسىندە تويلاناتىن بۇل مەرەكە – انانىڭ قوعامداعى ايرىقشا مارتەبەسىن پاش ەتىپ, ونىڭ وتباسى مەن مەملەكەت بولاشاعىنداعى شەشۋشى ءرولىن ايشىقتايتىن كۇن. قازىرگى قازاقستاندىق انا بەينەسى تەك وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى عانا ەمەس, ول – الەۋمەتتىك بەلسەندى, كاسىبي تۇرعىدا قالىپتاسقان جانە ەل ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرىپ وتىرعان تۇلعا.
قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك ساياساتىندا انا مەن بالانى قورعاۋ ماسەلەسى ارقاشان باسىم باعىت بولىپ قالا بەرەدى. وسى ورايدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنان قۇرىلعان «انالار كەڭەسىنىڭ» اتقارىپ وتىرعان جۇمىسى اۋقىمدى. بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا بۇل كەڭەستىڭ 1 713 بولىمشەسى جۇمىس ىستەيدى: ونىڭ ىشىندە 17 وبلىستىق, 56 قالالىق, 159 اۋداندىق جانە 1 481 اۋىلدىق دەڭگەيدەگى بولىمدەر بار. كەڭەس قۇرامىنداعى 16 051 بەلسەندى ايەل وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋ, جاستار تاربيەسى جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ ىسىنە سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ايتا كەتەيىك, بۇل مەرەكە تەك بىزدە عانا ەمەس, اقش, كانادا, گەرمانيا, تۇركيا جانە جاپونيا سياقتى الەمنىڭ 20-دان استام ەلىندە قاتار تويلانادى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باعالاۋىنشا, بالا دامۋىنداعى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭ – ەرتە بالالىق شاق. سوندىقتان انانىڭ ءرولى بالانىڭ پسيحولوگيالىق ورنىقتىلىعى مەن دەنساۋلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ دەرەگىنشە, ايەلدەر ەرلەرگە قاراعاندا بالا تاربيەسىنە كوبىرەك ۋاقىت بولەدى: بۇل كورسەتكىش ايەلدەردە – 44,5%, ەرلەردە – 25,6%-دى قۇرايدى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتتەرى ەلىمىزدە انا بولۋ جاسىنىڭ كەيىنگە شەگەرىلىپ جاتقانىن كورسەتەدى. 2000-2025 جىلدار ارالىعىندا انا بولۋدىڭ ورتاشا جاسى 26-دان 29 جاسقا دەيىن ءوستى. 2025 جىلعى كورسەتكىش بويىنشا, ايەلدەر العاشقى ءسابيىن ورتاشا ەسەپپەن 25,3 جاسىندا دۇنيەگە اكەلەدى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە تۋدىڭ جالپى كوەففيتسيەنتى 2020 جىلعى 22,75-تەن 2025 جىلى 16,43-كە (1000 ادامعا شاققاندا) تومەندەگەنى بايقالادى. دەگەنمەن, ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ارقاسىندا سوڭعى بەس جىلدا انا ءولىمى 35%-عا ازايدى, سونداي-اق نەوناتالدىق جانە پەريناتالدىق ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشتەرى دە تومەندەگەن.
ايدا بالاەۆا: قازاق دۇنيەتانىمىندا انا بەينەسى قاشاندا ايرىقشا قاستەرلەنگەن
ايەلدەرگە تۇسەتىن جۇكتەمە جانە كاسىبي كەدەرگىلەرگەندەرلىك ساياسات بويىنشا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر ايەلدەردىڭ موينىنداعى تۇرمىستىق جۇكتەمەنىڭ ءالى دە جوعارى ەكەنىن راستايدى. ايەلدەردىڭ 95%-ى ءۇي شارۋاسىنا كۇندەلىكتى 1-دەن 6 ساعاتقا دەيىن ۋاقىت جۇمسايدى. ءبىر بالاسى بار وتباسىلاردا بالامەن سەرۋەندەۋ نەمەسە ساباق قاراۋ مىندەتتەرى 50,7% جاعدايدا بىرلەسىپ اتقارىلسا, 37,1% جاعدايدا بۇل جۇمىس تەك انانىڭ يىعىنا جۇكتەلەدى. ال ءتورت جانە ودان كوپ بالاسى بار وتباسىلاردا ايەلگە تۇسەتىن سالماق 49,6%-عا جەتەدى. بۇل جاعداي انالاردىڭ مانساپتىق وسۋىنە دە اسەر ەتپەي قويمايدى. ايەلدەردىڭ 27,3%-ى بالالى بولعان سوڭ كاسىبي دامۋدا كەدەرگىلەر بارىن ايتسا, 27%-ى بالا كۇتىمى مەن جۇمىستى قاتار الىپ جۇرە الماعاندىقتان قىزمەتىنەن مۇلدەم كەتۋگە ءماجبۇر بولعان.
قازىرگى تاڭدا باتىر انالار تەك شاڭىراقتىڭ ۇيىتقىسى عانا ەمەس, ەل ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرىپ وتىرعان كاسىپكەرلەر. قازاقستاندا 1 ميلليوننان استام ايەل شاعىن جانە ورتا بيزنەستى باسقارىپ وتىر, بۇل – جالپى كاسىپكەرلەر سانىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى.
ماسەلەن, استانالىق جاناگۇل ايداۋبايقىزى 7 بالا تاربيەلەپ وتىرىپ, ۇلتتىق كيىمدەر مەن اشەكەيلەر تىگەتىن جەكە شەبەرحاناسىن اشقان. زاڭگەر ءارى مۇعالىم ماماندىعىن مەڭگەرگەن ول دەكرەت دەمالىسىندا باستاعان ءىسىن بۇگىندە تابىستى كاسىپكە اينالدىردى. وسىنداي تاباندىلىقتى قوستانايلىق قۇرالاي بايمەنوۆا دا كورسەتىپ وتىر. 10 بالانىڭ اناسى مەملەكەتتەن 1,5 ميلليون تەڭگە قايتارىمسىز گرانت الىپ, ءوز تىگىن تسەحىن اشقان. بۇگىندە ونىڭ ونىمدەرىنە وبلىس كولەمىندە سۇرانىس جوعارى.
وتكەن جىلى 338 مىڭ انا بالا تۋىنا بايلانىستى بىرجولعى جاردەماقى الدى, بۇل ماقساتقا 61,1 ملرد تەڭگە جۇمسالدى. 850 مىڭ كوپبالالى اناعا 600 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات تولەندى. بۇل – كوپبالالى جانە الەۋمەتتىك وسال توپتاعى انالار ءۇشىن ءوز ءىسىن اشۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك.