ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ باستاعان «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى پاۆلودار وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەستى. قوعام وكىلدەرى, ءوندىرىس سالاسىنىڭ ماماندارى, جاستار جانە ايماق بەلسەندىلەرى جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى وي ءبولىستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋم قارساڭىندا كواليتسيا وڭىرلەردە, ونىڭ ىشىندە ەڭ شالعاي ەلدى مەكەندەردە دە 12 مىڭ ءىس-شارا وتكىزدى. بۇل تۋرالى كواليتسيا مۇشەلەرى پاۆلودار وبلىسىنىڭ ورتالىعىنداعى قالالىق مادەنيەت سارايىندا ءوڭىردىڭ قوعامدىق وكىلدەرىمەن وتكەن كەزدەسۋدە ايتتى. جيىنعا شامامەن 900 ادام جينالدى.
ءوڭىر تۇرعىندارىمەن اڭگىمە بارىسىندا ەرلان قوشانوۆ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعانىن اتاپ ءوتتى. پارلامەنتتىك رەفورمانى دايىنداۋ كەزىندە كونستيتۋتسيالىق كوميسسياعا قازاقستاندىقتاردان 10 مىڭنان استام ۇسىنىس پەن ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. ءماجىلىس سپيكەرى پاۆلودار وبلىسىنىڭ عالىمدارى, تۇرعىندارى, ساراپشىلارى مەن قوعام وكىلدەرى وسى ءىرى تاريحي كەزەڭنىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىلارىنىڭ ءبىرى بولعانىن اتاپ ءوتتى.
– قوعامنىڭ تالابىن جانە زامان تىنىسىن تەرەڭ تۇسىنە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدا ۇسىنىلعان وزگەرىستەردىڭ اۋقىمى مەن ماڭىزدىلىعى جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋمەن پارا-پار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ جۇمىسى بارىسىندا ناقتىلاندى. ءبىز ءبارىمىز پرەزيدەنتتىڭ جوبانى ازىرلەۋ پروتسەسىن ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ, كوميسسيا باسشىلارىن جانە مۇشەلەرىن ۇنەمى قابىلداپ وتىرعانىنا كۋا بولدىق. وسى كەزدەسۋلەردە پرەزيدەنتىمىز جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ تۇجىرىمدامالىق يدەيالارىنا, نەگىزگى قاعيداتتارى مەن ىرگەلى قۇندىلىقتارىنا قاتىستى باعىت-باعداردى ايقىنداپ, ولاردىڭ ءمانى مەن مازمۇنىن بەلگىلەدى. سوندىقتان جالپىۇلتتىق كواليتسيا اتىنان ءبىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ ءبىزدىڭ ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ جاڭا حالىقتىق كونستيتۋتسياسىنىڭ باستاماشىسى ءارى ارحيتەكتورى بولدى دەپ ناقتى ايتا الامىز, – دەدى ەرلان قوشانوۆ.
ول جاڭا كونستيتۋتسيا ساياسي جۇيە مەن بارلىق قوعامدىق ينستيتۋتتاردى جاڭا جاعدايدا جاڭعىرتۋعا باعىت بەرەتىن ماڭىزدى قۇجات ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
استانادا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى بويىنشا اۋقىمدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءوتتى
كەزدەسۋ قاتىسۋشىلارى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن وسى ۋاقىت ىشىندە قوعامدا كەڭىنەن تالقىلانۋدىڭ ارقاسىندا تەرەڭ تۇسىنگەندەرىن ايتتى. بۇل قاعيداتتار قۇجاتتىڭ كىرىسپە بولىمىنەن باستاپ-اق ايقىن كورىنىس تاپقان.
«تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» اعا وقىتۋشىسى, ساياساتتانۋشى بوريس پولومارچۋك جاڭا كونستيتۋتسيا قازاقستان حالقىنىڭ ارتۇرلىلىگىن ناعىز كۇشكە اينالدىراتىنىن, ال ۇلتارالىق كەلىسىم – بولاشاق قاۋىپسىزدىگىنىڭ كەپىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ۋنيۆەرسيتەت دوتسەنتى ايمان زەينۋلينا جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا قاي زاماندا دا قازاق ينتەلليگەنتسياسىنىڭ مۇراتى بولعان قۇندىلىقتار مەن ءمان جيىلىپ, توعىسقانىن ايتتى. بۇل – ادىلەت پەن زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ دامۋىنا باسىمدىق, ادامعا باعدارلانعان مەملەكەت جانە ينتەللەكتۋالدى, پروگرەسسيۆتى ۇلت قۇرۋ باعىتى.
ۆيتسە-مينيستر: كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ازاماتتاردىڭ ىرگەلى قۇقىقتارىن نىعايتۋعا باعىتتالعان
ءسوز سويلەگەندەر كونستيتۋتسيا دەڭگەيىندە ادامنىڭ ابىرويىن, زاڭ الدىنداعى تەڭدىگىن, شىققان تەگى, ۇلتى, نانىمى نەمەسە ءدىنى بويىنشا كەمسىتۋشىلىكتىڭ بولماۋىن بەكىتۋ ماڭىزدىلىعىن, سونداي-اق ەلدىڭ تاعدىرى ءبارىنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى ەكەنىن كورسەتەتىن بىرلىك يدەياسىنا نازار اۋداردى.
سونىمەن قاتار پاۆلودارلىقتار جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋمەن ەكولوگيا ماسەلەلەرىن شەشۋگە ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىر. اتا زاڭ جوباسىندا جوعارى ەكولوگيالىق مادەنيەت ءپرينتسيپىن جانە ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا قاۋىپ توندىرەتىن اقپاراتتى جاسىرۋعا جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزۋ ازاماتتاردىڭ جىلدار بويعى وتىنىشتەرىنە ناقتى جاۋاپ بولدى. ونەركاسىپتىك ايماق تۇرعىندارى بۇل شارانى تابيعاتتى ساقتاۋ جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان ءادىل قادام دەپ سانايدى.
جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا بەكىتىلگەن پرينتسيپتەردىڭ تاجىريبەدە قالاي ىسكە اسقانى تۋرالى وڭىرلىك «TURGYNDAR AMANATY» جوباسىنىڭ قاتىسۋشىلارى, ياعني جەرگىلىكتى تۇرعىندار وزدەرى ايتىپ بەردى. جوبا تۇرعىنداردىڭ ۇيلەرى مەن اۋلالارىنداعى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋگە جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان.
وسى باستاما اياسىندا وڭىرلەردە تۇرعىندار, م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى (ميب), پيك, دەپۋتاتتار جانە قالالىق قىزمەتتەر اراسىنداعى كەشەندى ءوزارا ارەكەت مودەلى قۇرىلدى.
مۇنداي جۇيە تۇرعىندارعا ءوز ۇيلەرىن باسقارۋعا تىكەلەي قاتىسۋعا جانە قابىلدانعان شەشىمدەر ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تۇرعىنداردىڭ پىكىرىنشە, بۇل ءتاسىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ قوعامنىڭ ەل باسقارۋىنا قاتىسۋىن كەڭەيتۋدى ماقسات ەتكەن رەفورمالارىمەن ۇندەسەدى. ونىڭ لوگيكالىق جالعاسى – جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى, ياعني ءار ازامات ادال ەڭبەك ەتىپ, ءوز تاعدىرىن وزدىگىنەن قالىپتاستىرا الاتىن تەڭ مۇمكىندىكتەر قوعامىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزى.
كونستيتۋتسيالىق رەفورما: ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى
جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋى اياسىندا جاستارعا تسيفرلىق ورتادا, ءبىلىم, عىلىم, مادەنيەت جانە ساياسات سالالارىندا اشىلاتىن جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋرالى پاۆلودار وبلىسىنىڭ كرەاتيۆتى جاستارى وكىلدەرىمەن IT-كوللەدجىندە وتكىزىلگەن اشىق ميكروفون فورماتىنداعى كەزدەسۋدە تالقىلاندى.
جاستار مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنا ەنگىزىلگەن نەگىزگى قاعيدالاردىڭ ءبىرى – ادام كاپيتالىنىڭ ماڭىزدىلىعى ەكەنىن اتاپ, وسى ستراتەگيانى قولدايتىنىن جانە بىلىمدەرى مەن قابىلەتتەرىمەن ەل دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. ستۋدەنتتەر عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋگە, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋگە, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋگە جانە ادال ەڭبەك ەتۋگە ناقتى مۇمكىندىكتەردىڭ جاسالۋى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ولار وسىنداي مۇمكىندىكتەردىڭ ارقاسىندا ءوز بولاشاعىنا سەنىممەن قاراپ, ءومىرى مەن كاسىبي جولىن تۋعان ەلىندە جوسپارلاي الاتىنىن ايتتى.
پاۆلودار اليۋميني زاۋىتىنىڭ الاڭىندا وبلىستىڭ اليۋميني كلاستەرى مەن ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندارى وكىلدەرىمەن مازمۇندى اڭگىمە ءوربىدى. تالقىلاۋ بارىسىندا كواليتسيا مۇشەلەرى پاۆلودارلىق ءوندىرىس قىزمەتكەرلەرىنىڭ نازارىن ەڭبەك ادامىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا اۋداردى. جوبادا جۇمىس ورىندارىنىڭ قاۋىپسىز جاعدايلارى, ءادىل ءارى كەمسىتۋسىز ەڭبەكاقى تولەۋ, سونداي-اق زاڭعا سايكەس الەۋمەتتىك قورعاۋ نورمالارى بەكىتىلگەن. مەملەكەت مينيمالدى الەۋمەتتىك ستاندارتتاردى قامتاماسىز ەتۋگە جانە جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋعا مىندەتتەمە الادى. ءوندىرىس سالاسىنىڭ وكىلدەرى اتاپ وتكەندەي, بۇل ەرەجەلەر ءىرى ءوندىرىس ورىندارى مەن ەنەرگەتيكالىق نىساندار ءۇشىن قولدانبالى مانگە يە, ياعني ولار وندىرىستىك قاۋىپسىزدىك پەن ەڭبەك ۇجىمدارىنىڭ تۇراقتىلىعىنا تىكەلەي بايلانىستى.
پاۆلودار وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى 15 ناۋرىزدا ءوز پىكىرلەرىن اشىق بىلدىرۋگە دايىن.