حالقىمىزدىڭ تاريحىندا ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلعان تۇڭعىش ماتەماتيك-پروفەسسور, الاش قوزعالىسىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرى ءالىمحان ەرمەكوۆتىڭ وشپەس ءىزى قالعان ارقادا تاعى ءبىر كىشكەنتاي ءالىمحان ءوسىپ كەلەدى. قاراعاندى قالاسىنداعى اباي اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ 2-سىنىبىن تامامداعان ءالىمحان ەرمەكتى كوپشىلىك «كالكۋلياتور بالا» دەپ اتايدى.
زياتكەرلىك قابىلەتىمەن توڭىرەگىن تاڭعالدىرعان سەگىز جاستاعى ورەننىڭ بويىنداعى ەرەكشە دارىن ەل نازارىن اۋدارماي قويمايدى. ونىڭ تەك ەسىم-سويى عانا ەمەس, ماتەماتيكاعا, عىلىمعا دەگەن قۇشتارلىعى دا اتتاس تۇلعانىڭ بولمىسىمەن ۇندەسىپ جاتقانداي.
كىشكەنتاي ءالىمحاننىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتى تىم ەرتە, نەبارى ەكى جاسىندا بايقالعان. اكەسى ديدار الىمبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەكى جاسقا تولعاندا كوشەدەگى كولىكتەردىڭ نومىرلەرىن جاتقا ايتىپ جۇرەتىن بولعان. بالانىڭ بويىنداعى بۇل ەرەكشە زەيىندى, تسيفرلارعا دەگەن تىلسىم تارتىلىستى دەر كەزىندە بايقاعان اتا-اناسى ونىڭ قابىلەتىن دامىتۋعا بىردەن دەن قويىپ, جەڭىل ماتەماتيكالىق ەسەپتەر مەن لوگيكالىق تاپسىرمالاردى ۇيرەتە باستايدى. ناتيجەسىندە, ءالىمحان مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاماي تۇرىپ-اق, ءۇش تاڭبالى سانداردى قوسىپ, ازايتۋدى وزدىگىنەن مەڭگەرىپ العان. بۇگىندە ەكى تاڭبالى سانداردى ويشا كوبەيتىپ, ءبولۋ كالكۋلياتور بالاعا ەشقانداي قيىندىق تۋدىرمايدى.
سىنىپ جەتەكشىسى ريزا ابدۋعالي ونىڭ 1-سىنىپقا كەلگەندەگى ءبىلىمىن ۇلى اقىن ماعجان جۇماباەۆتىڭ بالالىق شاعىنا, العىرلىعىنا ۇقساتادى. سەبەبى ءالىمحان الىپپەنى دە, كۇردەلى ماتەماتيكالىق امالداردى دا ۇيدە اپكەسى ساباق وقىپ جاتقاندا, تەك قۇلاق ءتۇرىپ, تىڭداۋ ارقىلى-اق ساناسىنا توقىپ الادى.
«بالانىڭ قابىلداۋ دەڭگەيى مەن ەستە ساقتاۋ زەردەسىنىڭ كەڭدىگى سونشالىق, ول كورگەن-بىلگەنىن ساناسىندا بەينە ءبىر كومپيۋتەر سەكىلدى ساقتاپ, ەش مۇدىرمەستەن سارتىلداتىپ ايتىپ بەرەدى», دەيدى ۇستازى.
ءالىمحان تەك ساندار الەمىمەن شەكتەلمەيدى, ونىڭ تانىم كوكجيەگى وتە كەڭ. مەكتەپ باعدارلاماسىندا گەوگرافيا ءپانى ءالى باستالماسا دا, ونىڭ قىزىعۋشىلىعى تىپتەن ەرەكشە, تاڭعالارلىق دەۋگە بولادى. تۋعان كۇنىنە نەمەسە مەرەكەلەرگە ويىنشىق ەمەس, الەم كارتاسى مەن گلوبۋستى عانا سۇرايدى. بۇگىندە بالا ءالىمحان الەمدەگى بارلىق مويىندالعان مەملەكەتتەردىڭ تۋىن جاتقا بىلەدى, ەلۋدەن استام ەلدىڭ استاناسىن مۇدىرمەي ايتادى, مەملەكەتتەردى جەر كولەمى بويىنشا ۇلكەنىنەن كىشىسىنە قاراي رەتتىلىكپەن ءتىزىپ شىعا الادى. قازىردە جەر شارىنداعى حالىق سانىن, دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەردى جاتتاۋمەن اينالىسىپ, ەلدەردىڭ وزىندىك دامۋ رەيتينگىن قۇراستىرۋ ۇستىندە.
اكەسى ديدار بالاسىنىڭ ينتەرنەتتەن تەكسەرگەن ءاربىر گەوگرافيالىق نەمەسە ستاتيستيكالىق فاكتىسى ءاردايىم ءدال, دۇرىس شىعاتىنىن, كەيدە ونىڭ ايتقاندارىنان ۇلكەندەردىڭ وزدەرى جاڭا نارسە ۇيرەنىپ, تاڭعالاتىنىن ماقتانىشپەن جەتكىزدى. مەكتەپتەگى ءۇزىلىس كەزىندە دە ءالىمحان قاراپ وتىرمايدى, كارتالار تولتىرىلعان ارنايى قوراپشاسىن شىعارىپ, سىنىپتاستارىمەن زياتكەرلىك ويىندار ۇيىمداستىرادى, ولاردى جاڭالىق تانۋعا, عىلىمدى سۇيۋگە باۋليدى.
بۇل عاجايىپ دارىننىڭ قانمەن بەرىلگەن قاسيەت ەكەنى دە انىق. ءالىمحاننىڭ اتاسى ەرمەك الىمبەكوۆ ءوزىنىڭ اناسى دا كەزىندە بەلگىلى ماتەماتيك بولعانىن, بالانىڭ اكەسى ديدار دا مەكتەپتە جۇرگەندە جوعارى سىنىپتىڭ كۇردەلى ەسەپتەرىن وڭاي شەشەتىن زەيىندىلىگىمەن دارالانعانىن ايتادى. ۇلى الاش قايراتكەرىنىڭ ەسىمىن نەمەرەسىنە ىرىمداپ قويعان ەكەن.
بۇگىندە كىشكەنتاي ءالىمحان توعىزقۇمالاق, دويبى, شاحمات سياقتى زياتكەرلىك ويىنداردىڭ دا حاس شەبەرىنە اينالىپ ۇلگەردى. قازىردىڭ وزىندە شاحماتتان 4-رازرياد يەگەرى, وبلىستىق شاحمات فەدەراتسياسى كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى, زياتكەرلىك مودەرنيزاتسيا اياسىنداعى مەكتەپتەردىڭ 1–2 سىنىپ وقۋشىلارى اراسىنداعى جارىستىڭ باس جۇلدەگەرى اتانىپ ۇلگەردى.
قاراعاندى وبلىسى