اباي دانا – قازاققا, اباي ۋنيۆەرسيتەتى دارا – قازاقتا

اعارتۋشىلىق اقيقاتى 

قازىر «زيالى» ۇعى­مى­نىڭ انىقتاماسى كۇر­دە­لەندى. شى­نىندا «زيالى» دەگەن كىم؟ جالپى, بۇل سۇراققا «ىزەتتى, مادەنيەتتى, وقى­عان, ساۋاتتى ادام» دەپ ءبىراۋىز سوزبەن عانا جاۋاپ بەرە سالۋعا بولار ەدى, بىراق قازىرگى ءبىلىم, اقپارات عاسىرىندا كوپشىلىكتىڭ كوزى اشىق. دەمەك, «زيالى» دەگەنىمىز – وقىعان-توقىعانى مول ازامات قانا ەمەس, ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ەگىلىپ, جۇرتتىڭ كەلەشەگى ءۇشىن جەگىلىپ قىزمەت ىستەۋ دەگەن ءسوز. كەشەگى الاش زيالىلارى سونىڭ ايقىن مىسالى بولا الادى. ولار ۇلتتىڭ ەرتەڭى ءۇشىن قارا باسىنان, ەل ءىسىن, مۇددەسىن جوعارى قويعان ءبىرتۋارلار عوي. ابايدى ءپىر تۇتقان الاش زيالىلارى ۇستازىنىڭ «مىڭمەن جالعىز الىسقان» ءىزىن جالعاستىرىپ, كەيىنگى بۋىنعا باعدارلى شام­شىراق بولا الدى.

زيالى قاۋىم حالىقتى اعارتۋ باعىتىندا جانكەشتىلىكپەن جۇمىس ىستەيدى. ال قازىر اعارتۋ­شىلىقتى نەگە ءدىني دوگمامەن سالىستىرامىز, نەگە ەۋروپا سەكىلدى قوعامدىق-ساياسي نەمەسە يدەيالىق اعىم رەتىندە قاراۋىمىز كەرەك؟

ابايدىڭ اعارتۋشىلىعى – ۇلتتىڭ باي مۇراسىنان, كەڭ بايتاق دالاسىنان, ۇلتتىق ونەرى مەن مادەنيەتىنەن, حالىق اۋىز ادەبيەتىنەن ءنار العان, اجەسىنەن, اتا-اناسىنان سىڭگەن تابيعي بولمىسپەن بىتە قايناسقان التىن ارقاۋ ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. حالقىنىڭ شەشەندىك ونەرىن, ءسوز قۇدىرەتىن مەڭگەرگەن اقىن ءار ويىمەن جۇرەك كوزىن اشۋعا جۇمىلدى.

ويشىلدىڭ پىكىرىنشە, حالىق­تى اعارتۋ – جاستاردى ىزگىلىككە, ادامگەرشىلىككە ۇيرەتۋ, سانادا رۋحاني سىلكىنىس تۋدىراتىن ويلى قۇندىلىققا جەتەلەۋ. اباي جاستاردى ادامگەرشىلىك يگى قاسيەتتەرگە باۋلۋ ءۇشىن اعا بۋىن­دا ۇستازدىق شەبەرلىك بولۋىن تالاپ ەتتى. بۇل ويىن «ۇستازدىق ەتكەن جالىقپاس, ۇيرەتۋدەن بالا­عا», دەپ تۇجىرىمدادى.

ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى وسىنداي ارمانمەن استاسىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ادال ازامات» تۇجىرىمى وسى ىلىم­مەن ۇيلەسەدى. قاسىم-جو­مارت كەمەل ۇلى حالىققا جول­داۋىن­دا: «ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قا­لىپتاستىرۋ ەلىمىز ءۇشىن ايرىق­شا ماڭىزدى. ءاربىر ازاماتى­مىز, اسىرەسە, جاستار ەڭ جاقسى قاسيەتتەردى بويىنا ءسىڭىرۋى قاجەت. ونىڭ ءبارى بىرىگىپ, ءبىر­تۇتاس قوعامدىق قاسيەتكە اينالا­دى. اركىم وتانشىل, ءبىلىم­پاز, ەڭبەكقور, ءتارتىپتى, ادال, ءادىل, ۇنەمشىل ءارى جاناشىر بول­سا, الىنبايتىن اسۋ جوق. اباي­دىڭ «تولىق ادام» ىلىمىنەن باستاۋ الاتىن «ادال ازامات» تۇجى­رىم­داماسىنىڭ تۇپكى ءمانى – وسى» دەۋى سوندىقتان. ادال ازامات ۇعىمىنىڭ ادىلەتتى قازاقستان­نىڭ باستى قۇندىلىعى رەتىندە قاراستىرىلعانى اسا ماڭىزدى. ويتكەنى ادالدىق جوق جەردە ەشقاشان ادىلدىك ورنامايدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىن وسى قاسيەتتى پارىزعا ادال بولۋعا شاقىرۋى – بابالار اماناتىنا ادالدىقپەن بايلانىستا ەكەنىن اڭعارامىز.

پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى مىندەت – حالقىمىزدىڭ جاڭا بولمىسىن قالىپتاستىرۋ, تۇتاس ۇلت ساپاسىن ارتتىرۋ. قازاق زيالىلارىنىڭ بۇگىنگى بورى­شى – ۇلت بولمىسىنىڭ جاڭا قا­عيداتتارىن ورنىقتىرۋ. سونداي-اق ­­­ۇلت ساپاسىن ارتتى­رۋعا اتسالىسۋ. ياعني ابايدىڭ «تولىق ادام» ىلىمىمەن قارۋلانعان ازامات جات ادەتتەن ارىلىپ, «جاۋاپتى مەملەكەت – جاۋاپتى قوعام – جاۋاپ­تى ادام» جۇيەسىندە ءوز ورنىن تابادى.

ۋنيۆەرسيتەت ۇستانىمى

ابايدىڭ ەسىمىن حالىقتى اعارتۋ ميسسياسىمەن بايلانىس­تىرعان قازاقتىڭ تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورنى ءوز ۇستانىمىنا بەرىك. ەلىمىزدە ۇلى حاكىمنىڭ اتىن العان سانسىز مەكەمە, سونداي-اق وبلىس, اۋدان, كەنت, اۋىل بار. ال ءبىزدىڭ تۇڭعىش ۋنيۆەرسيتەتكە ابايدىڭ ەسىمى كۇردەلى دە جاۋاپتى 1935 جىلى بەرىلۋى كەزدەيسوق ەمەس. ونىڭ استارىندا الاش ارمانى تۇر. ەلىمىزدە ۋنيۆەرسيتەت كوپ, اباي ۋنيۆەرسيتەتى – العاشقى. ءبىز تۇلعا تاربيەلەۋگە جاۋاپتى ۇستاز قالىپتاستىرامىز.

الەم ءۇشىن اباي – رۋحاني بيىكتىك پەن ادامگەرشىلىكتىڭ اسقا­رالى ۇلگىسى. ونىڭ اسىل مۇراسى – بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن سارقىلماس قازىنا. مۇراتى – تۇتاس ۇلتتى بيىك ماقساتقا جەتەلەيدى. ۇلى اقىننىڭ اتىن يەلەنۋ – ءاربىر مەكەمە ءۇشىن زور مارتەبە ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. سوندىقتان اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ابايدىڭ ەسىمىمەن اتالۋى – تەك ءبىر وقۋ ورنىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ەلدىڭ اعارتۋشىلىق جولىنداعى تاريحي بەلەسى.

اباي ۋنيۆەرسيتەتى – ۇلى اقىننىڭ اعارتۋشىلىق جولىن جالعاستىرۋشى ءبىلىم ورداسى. سوندىقتان, ەسىمىنىڭ رامىزدىك ماعىناسى تەرەڭ.

عۇلاما اباي «بىلىمدىدەن شىق­قان ءسوز, تالاپتىعا بولسىن كەز» دەپ, عىلىم مەن ءبىلىمدى بيىككە كوتەردى. ول – اقىن عانا ەمەس, قوعامعا وزگەرىس اكەلۋدى ماقسات ەتكەن ءىرى ويشىل, رەفورماتور. ابايدىڭ ارمانى – قازاق حالقىنىڭ ساۋاتتى, وركەنيەتتى ءارى ادىلەتتى ەلگە اينالۋى ەدى. سول ارمان بۇگىنگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەتتە جاڭعىرىپ, جاڭا ساپاعا قىزمەت ەتىپ جاتىر.

اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ نەگىزى رەسمي 1928 جىلى قالاندى دەپ جازىلعانىمەن, ونىڭ ىرگەتا­سى الاشتىڭ تاشكەنت كەزەڭىنەن باس­تالاتىنىن تاريحشىلار جاق­­سى بىلەدى. ءبىر قىزىعى, ۇلت ۇستازى ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 50 جىلدىعىنا تۇركىستان رەسپۋب­لي­­كاسىن­داعى تاريحي باس­تاۋ وردامىزدا اتالىپ ءوتتى. اقاڭ كەيىن ال­ما­تىداعى وقۋ ورنىمىزدا سا­باق بەردى.

بۇگىندە اباي ۋنيۆەرسيتەتى – ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ورتالىق ازيانىڭ كوشباسشى پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنى. مۇندا الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم بەرىلىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالار مەن ۇلتتىق ءداستۇر ۇشتاسقان.

وقۋ ورنىمىز تاياۋدا «QS Asia WUR – 2026» حالىقارالىق رەيتينگىندە مارتەبەلى 138-ورىندى يەلەنىپ, ازيانىڭ ەڭ ۇزدىك 150 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قاتارىنا ەندى. وسىلايشا ۋنيۆەرسيتەت الەمنىڭ ۇزدىك 650 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قاتارىندا ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارلى ۇزدىك 4 ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ ءبىرى رەتىندە ءوز ورنىن نىعايتتى. سونداي-اق ءبىز «QS Stars» حالىقارالىق رەيتينگتىك جۇيەسى بويىنشا «بەس جۇلدىز» ۇزدىك بەلگىسىنە يە بولدىق.

سەۋل قالاسىندا وتكەن ازيادا­عى جوعارى ءبىلىم وردالارى ءۇشىن اسا الەۋەتتى «QS Higher Ed Summit: Asia Pacific – 2025» ۇشكۇندىك سامميتىندە بەرىلگەن «5 Stars» ۇزدىك باسىمدىعى قازاقستان جوعارى مەكتەبىنە زور سەرپىلىس اكەلەدى دەپ سەنەمىز. الاش قايراتكەرلەرى نەگىزىن قالاعان اباي ۋنيۆەرسيتەتى بۇل جەتىستىكپەن توقتاپ قالمايدى.

اباي اتىنداعى قازۇپۋ – وسىن­دا قىزمەت ىستەپ, ءدارىس بەرگەن احمەت بايتۇرسىن ۇلى, حالەل دوسمۇحامەد ۇلى, سماعۇل سادۋاقاس ۇلى, وراز جاندوسوۆ, سانجار اسفەندياروۆ, ساكەن سەيفۋللين, ءىلياس قابىلوۆ, بايمەن المانوۆ, تەمىربەك جۇرگەنوۆ سىندى قايراتكەرلەردى ۇمىت­پايدى. ولار قازاق عىلىمى مەن مادەنيەتىنىڭ التىن قورىن قالىپ­تاستىردى. ولاردىڭ مۇرا­سى – بۇگىن­گى جاستارعا ۇلگى, ال ۋنيۆەرسيتەت – سول رۋحاني جالعاستىقتىڭ اي­عاعى.

بۇل وقۋ ورنى – ۇلتتىق يدەيا­لاردىڭ, تاريحي جادتىڭ, مادەني كودتىڭ ساقتاۋشىسى. ابايدىڭ اتىمەن اتالاتىن ءبىلىم ورداسى – ۇلتتىڭ جۇرەگى, حالىقتىڭ ءۇنى. مۇندا ءبىلىم العان تۇلەكتەر ەڭ ءبىرىنشى اۋىلدا دا, قالادا دا ەلدىڭ بولاشاعىنا جارقىن جول اشاتىن مۇعالىمگە اينالادى.

دانالىق ءدانى جانە جي

زامان الماسقان سايىن ادام­زات جاڭالىققا قاراي ۇمتىلا­دى. ءار ءداۋىردىڭ وزگەرىسى مەن جاڭا­شىلدىعى بار. دانا اباي «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەپ, حالىقتىڭ بىلىمگە دەگەن وڭ كوز­قا­را­سىن قالىپتاستىردى. «پايدا ويلاما, ار ويلا, تا­لاپ قىل ارتىق بىلۋگە» دەپ ءبىلىمدىنىڭ بولاشاعى جارقىن ەكەنىن جەتكىزدى. بۇگىن دە بۇل تۇجىرىمدار وزەك­تى­لى­گىن جويعان جوق.

بالانى وقىتۋ, ءبىلىم-عىلىم, ونەر ۇيرەتۋ – اباي شىعار­ماشىلىعىنىڭ وزەگى. وقۋ-اعارتۋ ىسىنە ايرىقشا كوڭىل بولگەن ويشىل, بالانىڭ بويىنداعى «بىلسەم, كورسەم» دەگەن جان قۇمارىن تابۋدى قارا سوزىندە: «دۇنيەنىڭ كورىنگەن ءھام كورىنبەگەن سىرىن تۇگەلدەپ, ەڭ بولماسا دەنەلەپ بىلمەسە, ادامدىقپەن ورنى بولمايدى» دەپ, ءاربىر ادامنىڭ بىلىمگە ۇمتىلۋىن اماناتتادى.

«قازىر الەم كۇن سايىن ەمەس, ساعات سايىن وزگەرۋدە. بارلىق سالادا جاڭا مىندەتتەر مەن تىڭ تالاپتار قويىلۋدا. عىلىمداعى جاڭالىقتار ادامدى العا جەتە­لەيدى. اقىل-ويمەن عانا وزاتىن كەزەڭ كەلدى» دەپ جازادى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا. قاي زاماندا دا عىلىم-ءبىلىم ادامدى العا جەتەلەپ, قوعامدى دامىتۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ كەلەدى. جاساندى ينتەللەكت – عىلىمنىڭ جەمىسى. سوندىقتان جاھاندىق ۇدەرىسكە جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراپ, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ءىسى ىلگەرى دامۋى كەرەك.

اباي ۋنيۆەرسيتەتىندە اتالعان باعىتتا ءبىرشاما جۇمىس اتقا­رىل­دى. ۋنيۆەرسيتەتتە «Abai digital» جاساندى ينتەللەكت پلاتفورماسى قۇرىلىپ, قولدانىسقا ەنگىزىلدى. ءاربىر ءبىلىم الۋشى ەلەكتروندى جەكە پاراقشاسىندا ءبىلىم باعدارلامالارىنا قاجەتتى جي ۇسىنعان شەتەلدىك باسىلىمدار مەن وقۋ قۇرالدارىنا قول جەتكىزە الادى. جۇيەدە كورسەتىلگەن كىتاپ­تارمەن قىسقاشا تانىسىپ, قاجەت بولسا تولىقتاي وقۋعا مۇمكىندىگى بار.

«تەرەڭ وي, تەرەڭ عىلىم ىزدە­مەيدى, وتىرىك پەن وسەكتى جۇندەي ساباپ» دەپ اباي قوعامنىڭ كەيبىر جاداعاي ادەتتەرىن سىنعا الادى. ياعني اركەز جاڭاشىلدىققا بەت بۇرىپ, عىلىم يگەرىپ, ءبىلىمدى تەرەڭدەتۋدى ناسيحات­­­تايدى. بۇل ماقساتتا جي ىزدەنۋ­شى ءاربىر ادامعا پايدالى بول­ماق. وسى باعىتتا جاقىندا اباي ۋنيۆەرسيتەتىندە جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن Smart اۋديتوريا اشىلدى. مۇندا ستۋدەنتتەر اۆتوماتتى تۇردە گۇلدەردى سۋارا­تىن قۇرىلعى, پلاستيكالىق بوتەل­كەلەردى قايتا وڭدەۋگە ارنالعان PETamentor, جاساندى ينتەللەكتكە سۇيەنگەن «Ijauap» روبوتتارى سياقتى جوبالارمەن جۇمىس ىستەيدى. بۇل تەك دا­يىن ءونىمدى كورۋ عانا ەمەس, ءوز يدەيالارىن ۇسىنىپ, تاجىريبە جۇزىندە سىناپ, ناتيجەسىن كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني جاڭا اۋديتوريا ستۋدەنتتەردى يننوۆاتسيالىق ويلاۋعا, زەرتتەۋگە جانە ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزۋگە باۋليدى.

قاراشاڭىراقتا «Abai Labs» عىلىمي-يننوۆاتسيالىق پاركى بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ قۇرامىنا 9 زەرتحانا مەن 4 عىلىمي ورتالىق كىرەدى. بۇل قۇرىلىمدار جاراتىلىستانۋ, گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك عىلىمدار سالالارىنداعى عىلىمي زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرادى. بيىل «Abai Labs» عىلىمي-يننوۆاتسيالىق پاركىنىڭ قۇرىلىمى جاڭا عىلىمي ورتالىقتارمەن تولىقتى. جاڭا اشىلعان ء«بىلىم بەرۋدەگى VR/AR تەحنولوگيالارى» عىلىمي زەرتحاناسى ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋ مەن ۆيرتۋالدى وقىتۋ كەڭىستىگىن دامىتۋعا باعىتتالسا, «شىعىس قولجازبالار مۇراسى» حالىقارالىق دەرەكتانۋ ورتالىعى تۇركى جانە شىعىس مادەني مۇرالارىن زەرتتەۋ مەن تسيفرلاندىرۋ ىسىمەن اينالىسادى. ال «مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق زەرتتەۋلەر» عىلىمي ورتالىعى – زاماناۋي قۇقىقتىق رەفورمالار مەن مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن عىلىمي تۇرعىدان زەردەلەۋگە ارنالعان.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋ مينيسترلىگى جۇر­گىزگەن «اۆتوماتتاندىرۋ, روبوت­تەحنيكا جانە جي-ءدىڭ ەڭبەك نارىعىنا اسەرى» اتتى زەرتتەۋ بويىنشا 423 كاسىپ ءتۇرى قارالعان. ياعني 423 كاسىپ سالالارىندا ماماندار قىسقارتۋعا نەمەسە جاڭا تەحنولوگيالىق بىلىكتىلىگىنە سايكەس ىرىكتەۋگە ۇشىرايدى. زەرتتەۋ ناتيجەسىندە جۇمىسشىلار مىندەتتەرىنىڭ شامامەن 29% اۆتوماتتاندىرىلۋى, ال 13%-ى گەنەراتيۆتى جي ارقىلى اتقارىلۋى مۇمكىن. بۇل رەتتە پەداگوگيكالىق ماماندار دايارلايتىن قارا شاڭىراق اباي ۋنيۆەرسيتەتى بولاشاقتا جاساندى ينتەلەكتىمەن قارۋلان­عان, سۇرانىسقا يە ماماندى دايىن­داۋعا جۇمىس ىستەپ جاتىر. ماسەلەن, ورتا مەكتەپ ساباق­تارىندا جي-ءدى قولدانۋ جوباسىنا سايكەس نۇسقاۋلىق دايارلاندى.

پەداگوگيكا سالاسىندا جي-ءدى قولدانۋ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋمەن قاتار, مۇعالىم مەن وقۋشى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا دەڭ­گەيىن قالىپتاستىرادى.

بىرىنشىدەن, جي نەگىزىندەگى پلاتفورمالار وقۋشىنىڭ جەكە قابىلەتتەرىنە سايكەس وقۋ ماتەريالدارىن ۇسىنادى. بۇل ءبىلىم الۋشىنىڭ وقۋ قارقىنىن, ءالسىز جانە كۇشتى جاقتارىن ەسكەرۋگە كومەكتەسەدى. ياعني, ءاربىر وقۋشىنىڭ ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە, تۇلعالىق قابىلەتىن دامىتۋعا ىقپالى مول دەسەك ارتىق ەمەس. سونىمەن قاتار قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ ايىرماشىلىعىن جويۋعا, بارىنە بىردەي ءبىلىم بەرۋگە جاعداي جاسايدى.

ەكىنشىدەن, اۆتوماتتاندى­رىلعان باعالاۋ جۇيەلەرى تەست ناتي­جەلەرىن تالداپ, مۇعالىمگە وقۋ­شىنىڭ ۇلگەرىمى تۋرالى ناق­تى تالداۋعا كومەكتەسەدى. بۇل مۇعالىمگە ۋاقىت ۇنەمدەۋگە جانە وقىتۋ ستراتەگياسىن دەر كەزىن­دە وزگەرتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. دەمەك, وقۋ جوسپارىن جاقسار­تۋعا, وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرىن وزگەرتۋگە بولادى. مۇعالىمنىڭ ءبىلىم بەرۋ ادىستەمەسىن ءاردايىم تۇرلەندىرىپ, دامىتىپ, بىلىكتى­لىگىن ارتتىرادى.

ۇشىنشىدەن, جي نەگىزىندەگى كومەكشىلەر ىزدەنۋشىنىڭ سۇراقتا­رىنا تاۋلىك بويى جاۋاپ بەرىپ, كەڭەس بەرە الادى. مىسالى, ۋنيۆەرسيتەتتىك اقپاراتتىق جۇيە­لەردە قولدانىلاتىن بوتتار ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ كەستەسى, باعالارى جانە پاندەر تۋرالى ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرەدى. جاساندى ينتەللەكت مۇعالىمنىڭ جۇمىسىن ەشقاشان الماستىرا المايدى, كەرىسىنشە ونى تولىق­تىرادى. پەداگوگيكالىق شەشىم قابىلداۋدا, وقۋ ماتەريالدارىن تالداۋدا مۇعالىمگە كومەكشى قۇرال رەتىندە قىزمەت ەتەدى.

جاساندى ينتەللەكت پەداگوگيكا سالاسىن تۇبەگەيلى وزگەر­تۋ­گە قاۋقارلى. ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا, پەداگوگتەردىڭ كاسىبي قىزمەتىن وڭتايلاندىرۋعا ءتيىمدى قۇرال. دەگەنمەن, جي تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋدە ەتيكالىق, ادىستەمەلىك ماسەلەلەردى ەسكەرۋ ماڭىزدى. بولاشاقتا جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم جۇيەسىنىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋىنە جول اشادى. سوندىقتان اباي اتىنداعى قازۇپۋ ستۋدەنتتەرى زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ءىسىن مەڭگەرگەن, جاساندى ينتەللەكت جۇيەسىن تابىستى قولدانۋدى يگەرگەن مامان بولۋى ماڭىزدى. ۇلى ابايدىڭ وسيەتتەرىن نەگىزگە الىپ, جاڭا جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندە دە ءبىلىم بەرۋدىڭ تىڭ جولدارىن بىلۋگە ءتيىس.

ستۋدەنت جاستارمەن جاس عالىم­داردى ادىلەتتى قازاقستان تۇلعاسى ەتىپ قالىپتاستىرۋدا اباي ۋنيۆەرسيتەتى ءداستۇر تاعى­لى­مى مەن جاسامپازدىقتى تەڭ ۇستايدى. دانالىق ءدانى – جاس­­تار­دىڭ ازاماتتىق جەتىلۋىنىڭ نەگىزگى باعىتى. اباي ءىلىمى وقۋ-تاربيە جۇيەسىنە تابيعي ەنگىزىلىپ, ستۋدەنتتەر مەن ماگيسترانتتاردى ادامگەرشىلىك, ەڭبەكقورلىق, ادىلدىك, ىزگىلىك ارناسىنا بۇرادى. اقىن مۇراسىن تالداپ-تالقىلايتىن, ناسيحاتتايتىن ءىس-شارالار ءجيى وتەدى. بۇل جاستاردىڭ ۇلتتىق سانا-سەزىمىن وياتىپ, وتانشىلدىق رۋحىن كۇشەيتەدى. ابايدىڭ اتى, مۇراسى, وسيەتى وقۋ ورنىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى, ال جاس­تار دا مۇنى تەرەڭ سەزىنەدى.

بولات تىلەپ,

اباي اتىنداعى قازۇپۋ باسقارما توراعاسى-رەكتورى