پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ الماتى قالاسىنداعى ەۋرازيالىق ۇكىمەتارالىق كەڭەس وتىرىسى اياسىندا يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى موحامماد-رەزا ارەفپەن كەزدەستى. ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, سونداي-اق ينۆەستيتسيالىق ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى قارالدى.
وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 8,1%-عا ارتىپ, شامامەن 300 ملن دوللارعا جەتتى.
قازاقستان تاراپى جالپى قۇنى 132 ملن دوللاردان اساتىن 60 تاۋار ءتۇرىن ارتاراپتاندىرۋعا, ەكسپورت كولەمىن ۇلعايتۋعا جانە اۋقىمىن كەڭەيتۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. اتاپ ايتقاندا, بيىل ەلىمىزدە 26 ملن توننادان استام استىق جينالدى. وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلار بيداي, ارپا جانە مايلى داقىلداردى قوسا العاندا, استىق ونىمدەرىنە دەگەن يران نارىعى سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا دايىن. جالپى, وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا قازاقستان مەن يران اراسىنداعى اگروونەركاسىپ تاۋارىنىڭ اينالىمى 25%-عا ارتىپ, 186 ملن دوللارعا جەتتى.
«سولتۇستىك – وڭتۇستىك» حالىقارالىق ءدالىزى شەڭبەرىندە جۇك تاسىمالداۋ كولەمىن ارتتىرۋ, ترانزيتتىك مۇمكىندىكتەردى كەڭەيتۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماقساتىندا كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى تالقىلاندى. قازاقستان (اقتاۋ, قۇرىق) جانە يران (انزالي, اميراباد) پورتتارى تەرمينالدارىن جاڭعىرتۋدىڭ كەلەشەگى ماسەلەلەرى قارالدى.
ء«بىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – ەكى مەملەكەت باسشىلارى ايقىنداعان مىندەتتەردى تولىعىمەن جۇزەگە اسىرۋ جانە قازاقستان-يران ىنتىماقتاستىعىن ساپالى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ. ءبىزدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىگىمىزدىڭ الەۋەتى جوعارى, ونى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتەرىمىز جەتكىلىكتى. ءوزارا قۇرمەت پەن دوستىق اياسىندا ءوتىپ جاتقان بۇگىنگى كەلىسسوزدەر ەكى ەل اراسىنداعى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ سەنەمىن», دەپ اتاپ ءوتتى و.بەكتەنوۆ.
«مەملەكەتتەرىمىز گەوگرافيالىق جانە اۋماقتىق جاعىنان بايلانىسىپ جاتىر. ەلدەرىمىزدىڭ كوشباسشىلارى اراسىندا سىندارلى ساياسي ديالوگ ورناتىلدى. ەكى مەملەكەت باسشىلارى ۇكىمەتتەر الدىنا ەكىجاقتى ساۋدا كولەمىن 3 ملرد دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتىن قويدى. ءبىز ءوز تاراپىمىزدان ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىن جان-جاقتى تالقىلاۋعا دايىنبىز», دەدى موحامماد-رەزا ارەف.
سونىمەن قاتار ولجاس بەكتەنوۆ قىرعىز رەسپۋبليكاسى مينيسترلەر كابينەتىنىڭ توراعاسى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ادىلبەك قاسىماليەۆپەن كەزدەسىپ, كەلىسسوز جۇرگىزدى. كەزدەسۋدە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق, سۋ, كولىك-لوگيستيكا, ەنەرگەتيكا, مادەني-گۋمانيتارلىق, تۋريزم جانە باسقا دا سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
ولجاس بەكتەنوۆ ەكى مەملەكەت باسشىلارى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى سادىر جاپاروۆ اراسىنداعى بەلسەندى ساياسي ديالوگ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق اۋقىمىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ, بارلىق سالادا جوعارى سەرپىندى قامتاماسىز ەتكەنىن اتاپ ءوتتى. وتكەن جىلدىڭ 11 ايىندا ەكىجاقتى ساۋدا كولەمى ارتىپ, 1,6 ملرد دوللارعا جەتتى. جەتكىزىلەتىن تاۋارلار اتالىمىن كەڭەيتۋ ارقىلى وڭ ءۇردىستى ساقتاۋ مەن ساۋدا قۇرىلىمىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى كورسەتىلگەن. قازاقستان ءوز تاراپىنان جالپى قۇنى 203 ملن دوللاردنان اساتىن 175 اتاۋداعى ءونىم ەكسپورتىن ارتتىرۋعا دايىن. ولاردىڭ قاتارىندا مۇناي حيمياسى, تاماق ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا, ماشينا جاساۋ, فارماتسەۆتيكا ونەركاسىبى, قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە باسقا دا ونىمدەر بار.
2024 جىلدىڭ 11 ايىندا اوك سالاسىنداعى تاۋار اينالىمى 5,5%-عا ءوسىپ, 313,6 ملن دوللاردى قۇرادى. بۇل رەتتە قازاقستاننان استىق ەكسپورتى 40,4 مىڭ توننانى, ال ۇن 53,2 مىڭ توننانى قۇرادى.
جالپى, 2024 جىلدىڭ 11 ايىندا ەكى ەل اراسىنداعى ونەركاسىپ تاۋارلارىنىڭ اينالىمى 985,5 ملن دوللاردى قۇرادى, بۇل 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,9%-عا ارتىق. بۇل رەتتە قازاقستاننان شىعاتىن ەكسپورت كولەمى 13,5%-عا ءوستى.
تاراپتار سۋ-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن دە تالقىلادى. بىرلەسكەن شارالاردىڭ ارقاسىندا 2024 جىلعى سۋارۋ ماۋسىمى شىعىنسىز وتكەنى ايتىلدى. بيىل شۋ جانە تالاس وزەندەرىنىڭ باسسەيندەرىندە ۆەگەتاتسياارالىق كەزەڭدى قاۋىپسىز وتكىزۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.
ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – كولىك-ترانزيت الەۋەتىن ارتتىرۋ. 2024 جىلدىڭ 9 ايىندا اۆتوموبيل كولىگىمەن ەكسپورتتىق-يمپورتتىق جۇك تاسىمالداۋ كولەمى 16%-عا ارتىپ, 1,7 ملن توننانى قۇرادى. وسىعان بايلانىستى بىرلەسكەن شەكارانىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن, سونداي-اق جۇك تاسىمالداۋشىلار ءۇشىن ءترانزيتتىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار قارالدى.