عالام عاجاپتارى: ناشار وقىعانداردى ەمدەيتىن ورتالىق

مەكتەپ كەزىندە ەسەپتەن قينالماعان وقۋشى جوق شىعار. ماتەماتيكا سۇيىكتى پاندەر قاتارىنان تابىلا بەرمەيدى. ال قىتاي زەرتتەۋشىلەرى الگەبرا, گەومەتريا, فيزيكا, حيميا سىندى پاندەردەن قينالاتىن بالالاردىڭ دەنساۋلىعىندا كىنارات بار دەگەن قورىتىندىعا كەلىپتى. ياعني ميدىڭ توبە قىرتىسى دۇرىس جۇمىس ىستەمەسە, اتالعان پاندەردەن ۇلگەرىم تومەن بولادى ەكەن. ورتالىق ماماندارى ونداي وقۋشىلاردى الدىمەن دياگنوستيكادان وتكىزىپ, كەشەندى تەراپيا تاعايىنداپ, ەمدەپ شىعارادى.

ەكى عاسىردان كەيىن اشىلعان جۇمىس ورنى

كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتى 200 جىل بۇرىن چارلز دارۆين اتقارعان بوتانيك-ساياحاتشى لاۋازىمىنا جۇمىسشى ىزدەپ جاتىر.

ۇمىتكەر وسىمدىكتەردى ءبىر-بىرىنەن اجىراتا بىلەتىن بىلىكتى مامان بولۋى قاجەت. سونىمەن قاتار الەم بويىنشا ەكسپەديتسيالار ۇيىمداستىرىپ, ساياحات بارىسىندا بوتانيكالىق باقتىڭ كوللەكتسياسىن تولىقتىرىپ, ءارتۇرلى وسىمدىك جيناۋى كەرەك. بوتانيكالىق باق ەكى عاسىردان كەيىن العاش رەت بوتانيك-ساياحاتشى مامانىنا بوس جۇمىس ورنىن جاريالاپ وتىر. 1831 جىلى كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بو­تا­نيكالىق باعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى پروفەسسور دجون ستيۆەنس حەنسلوۋ بۇل قىزمەتكە چارلز ءدارۆيندى قابىلداعان. دارۆين ۇستازىنىڭ بوتانيكالىق كوللەكتسيا­سىن تولىقتىرۋعا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن مىڭنان استام وسىمدىك ۇلگىلەرىن جىبەرىپ وتىرعان.

ايتا كەتەيىك, مامانعا جىلىنا 44 263 فۋنت ستەرلينگ (28 445 633 تەڭگە) جالاقى تولەنەدى.

ەۆەرەست شىڭىنىڭ قۇپياسى

قىتاي عالىمدارى بريتاندىق ارىپ­تەستەرىمەن بىرىگىپ دجومولۋنگ­مانىڭ قۇپياسىن اشتى.

گيمالاي تاۋىندا بيىك شىڭدار بار­شىلىق. بىراق ءبارى ءبىر-بىرىمەن شامالاس. ال ەۆەرەست ولاردان 250 مەترگە بيىك. عا­لىمداردىڭ پىكىرىنشە, تاۋعا قوسىمشا 50 مەتر بيىكتىك بەرگەن ءبىر قۇپيا بار. گەولوگتەر بۇل قۇپيا ارۋن وزەنىمەن بايلانىستى ەكەنىن انىقتادى. ياعني وزەننىڭ اعىنى كۇشەيىپ, تاۋداعى تاستاردى اعىزىپ اكەتكەن. ناتيجەسىندە, جەر مانتياسى كوتەرىلىپ, ەۆە­رەست شىڭىن بيىكتەتە تۇسكەن.