جالپى, ءار جىلعى جولداۋدىڭ ءبىر-بىرىنەن ايىرماشىلىعى جانە ۇنەمى بايلانىسى بولادى. ولاي دەيتىن سەبەبىم, ماسەلەن, 2022 جىلعى جولداۋدا نەگىزىنەن ساياسي باعىت باسىم ەدى. ال بىلتىر پرەزيدەنت كوبىنە ەكونوميكالىق ماسەلەلەرگە كەڭىرەك توقتالدى. بيىلعى جولداۋدا نەگىزىنەن بارلىق سالا, ءبىراز باعىت قامتىلدى. ءوزىم «اۋىل» پارتياسىنىڭ مۇشەسى بولعاندىقتان, جولداۋدا ايتىلعان وننان اسا باعىتتىڭ ىشىنەن مەنى اسىراۋشى سالاعا قاراتا ايتىلعان ماسەلەلەر كوبىرەك قىزىقتىردى. مەملەكەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا بايلانىستى ۇكىمەتتەن بەرىلىپ جاتقان قارجىنىڭ جەتپىس پايىزى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ اقشاسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وسىنى دۇرىس يگەرۋ كەرەك. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى سۋبسيديا ماسەلەسىن ازايتىپ, ورنىنا تاۋارلى-كرەديت بەرۋدى كوبەيتۋ كەرەكتىگىن باسا ايتتى. بۇل ماسەلەنى مەن دەپۋتات رەتىندە دە, ازامات رەتىندە دە بۇرىننان قوزعاپ ءجۇر ەدىم.
جالپى, مەن سۋبسيديا بەرۋگە قارسىمىن. ويتكەنى ونىڭ اينالاسىن جەمقورلىق تا اينالشىقتاپ جۇرەدى. ەگەر مەملەكەت باسشىسى ايتقان شارۋالارعا تاۋارلى-نەسيە نەمەسە تومەندەتىلگەن نەسيە بەرىلەتىن بولسا, بىرىنشىدەن, ول جەرگە سىبايلاس جەمقورلىق جولامايدى. ەكىنشىدەن, نەسيەنىڭ ۇستىندەگى مولشەرلەمەسى تومەن بولاتىن بولسا, وعان ورتا بيزنەس تە, شاعىن بيزنەس تە, اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىن وندىرەتىن فەرمەرلەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتار ەدى. بانكتەن نەسيە قاراجاتىن العاننان كەيىن كەز كەلگەن ادام بۇل اقشانى قايتارۋعا بورىشتى, مۇددەلى بولادى. سوندىقتان بۇل جەردە جەمقورلىق جۇرمەيدى. پرەزيدەنتتىڭ وسى توڭىرەكتە ايتقان باستامالارى كوڭىلىمە قوندى.
جۇمىسشى كاسىپ يەلەرىنىڭ قاتارىن كوبەيتۋ باستاماسى دا قولداۋعا تۇرارلىق. 2016 جىلى يرانعا ىسساپارمەن بارعانىمدا وسى ماسەلەنى كوردىك. سول كەزدە-اق يراندا جۇمىسشى تاپ وكىلدەرى وتە قاتتى دامىپ كەلە جاتقان. قازىر ول ەل ورتا جانە شاعىن بيزنەستە جوعارى دەڭگەيگە جەتتى. ءبىزدىڭ شوب قازىر 7 پايىزدا تۇر. پرەزيدەنت 2029 جىلعا قاراي ورتا بيزنەستىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسىن 15 پايىزعا جەتكىزۋىمىز كەرەكتىگىن باسا ايتتى. وسى مەجەگە جەتكىزە الماي كەلە جاتقان سەبەبىمىز نەدە؟ بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ تاپشىلىعىنىڭ سالدارى. جۇمىسشىلار شىن مانىندە جوق. ەلىمىزدە 580 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت كوللەدجدە وقيدى ەكەن. ولار وقۋىن اياقتاعان سوڭ, ەگەر شىن ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, 50 پايىزى جۇمىسقا تۇرمايدى. ويتكەنى كوللەدج بىتىرگەن ماماندى بىزدە ەشكىم جۇمىسقا بىردەن المايدى. بارلىق كوللەدج جۇمىسشى مامانداردى دايارلاپ جاتقانداي كورىنەدى, بىراق ولاردىڭ ەشقايسىسىندا كاسىبي بىلىكتىلىك جوق. ودان بولەك, دۋالدى وقىتۋ دەگەنگە دە مەن اسا قاتتى سەنبەيمىن.
مەكەمەلەر مەن ءوندىرىس ورىندارى وزدەرىنە قاجەتتى مامانداردى كوللەدجدەر مەن جوو-لارعا تاپسىرىسپەن وقىتپايىنشا, ءبىز جۇمىسشى مامانداردى دايارلاي المايمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتىپ وتىرعانى – وسى ماسەلە. ويتكەنى قازىر ءبىزدىڭ قۇرىلىستا, باۋ-باقشا سالاسىندا دا كوبىنە كورشىلەس ەلدەردىڭ ازاماتتارى جۇرگەنى بەلگىلى. نەگە وسى جۇمىستاردى ءوزىمىزدىڭ وتانداستار اتقارمايدى؟ سول سەبەپتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى قول ەڭبەگى وكىلدەرىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرىپ, جاعدايىن جاساپ, ولاردى ماراپاتتاۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋ كەرەكتىگىن جاقسى ايتتى. جالپى, جۇمىسشى تاپتى كوتەرمەلەۋىمىز كەرەك ەكەنى راس.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت بانك ساياساتىن وزگەرتۋ كەرەكتىگىن دە مىندەتتەدى. ياعني جولداۋدا تسيفرلىق اكتيۆتەردىڭ اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋ, بانك سالاسىنا يننوۆاتسيالاردى قاۋىپسىزدىك تالابىنا سايكەس ەنگىزۋ ءۇشىن ونى رەتتەيتىن تەتىكتەردىڭ تۇراقتى بولۋى ماڭىزدى ەكەنى ورىندى ايتىلدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بانكتەردىڭ ەكونوميكاعا كوبىرەك قارجى قۇيۋىنا جاعداي جاساۋ قاجەت. بۇل رەتتە پرەزيدەنت بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭ قاجەتتىگىن ۇسىندى.
راسىندا, بانك جۇيەسىنە كۇردەلى وزگەرىستەر ەنگىزۋ ۋاقىتى وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن كەلگەن. سەبەبى نەسيەنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەلەرىن كورشىلەرىمىزبەن, وزگە ەلدەرمەن سالىستىرساق, اراسى جەر مەن كوكتەي. پرەزيدەنتتىڭ وسى بانكتىك ساياسات توڭىرەگىندەگى جاڭا زاڭ قاجەت دەگەنىن پارلامەنتكە حالىقتىڭ جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋ ارقىلى كاسىبىن دوڭگەلەتىپ, تۇرمىستىق تابىسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جاساقتاۋ جونىندەگى تاپسىرماسى دەپ ۇقتىم.
ەربولات ساۋرىقوۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى