استانا. 11 ماۋسىم. بۇگىن باس پروكۋرور اسحات داۋىلباەۆتىڭ توراعالىعىمەن زاڭدىلىقتى, قۇقىقتىق ءتارتىپتى جانە قىلمىسقا قارسى كۇرەستى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا جىنىستىق تيىسپەۋشىلىككە قارسى قىلمىستاردى, ونىڭ ىشىندە كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قىلمىستاردى تەرگەۋ, اشۋ, جازا تاعايىنداۋ مەن وتەۋ زاڭدىلىعىنىڭ ماسەلەلەرى, سونداي-اق, ولاردىڭ پروفيلاكتيكاسى مەن ساقتاندىرۋ ءىسى بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگاندار قابىلداپ وتىرعان شارالار تالقىلاندى. بۇل تۋرالى باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
وتىرىسقا ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىنىڭ, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, باس پروكۋراتۋرانىڭ جانىنداعى قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەلەرى قاتىستى.
باس پروكۋرور اتاپ كورسەتكەندەي, سوڭعى ۋاقىتتا جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق كورسەتۋ فاكتىلەرىنىڭ, ونىڭ ىشىندە كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قىلمىستاردىڭ جيىلەپ كەتۋى تالقىلىنىپ وتىرعان تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگىن ارتتىرىپ وتىر. سوڭعى بەس جىلدىڭ ىشىندە وسى سالاداعى تىركەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ سانى ەكى ەسەگە وسكەن (2010 جىلعى 1885-تەن 2014 جىلى 3623-كە دەيىن). وسى ءبىر كەلەڭسىز كورسەتكىش بيىلعى جىلدىڭ العاشقى بەس ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا دا ساقتالىپ وتىر.
بۇل تۇرعىدا اسىرەسە سابيلەرگە جاسالىپ جاتقان اۋىر قياناتتىڭ ارتۋى ايرىقشا الاڭداۋشىلىق تۋدىرۋدا. ءارتۇرلى جاستاعى بالالارعا ءتونىپ تۇرعان قاۋىپ-قاتەرلەر بۇگىنگى تاڭدا وتكىر ماسەلەگە اينالىپ, اۋقىمدى سيپاتقا يە بولۋدا. 2010 جىلى – 491 ءسابي, ال 2014 جىلى 943 ءسابي ءتۇرلى قانىپەزەرلەردىڭ قۇربانىنا اينالعان. بۇگىننىڭ وزىندە وسىنداي جان تۇرشىگەرلىك وقيعالار كۇن سايىن تىركەلۋدە. ۇستىمىزدەگى ايدىڭ باسىنان بەرى كامەلەتكە تولماعاندارعا جىنىستىق قىسىم كورسەتۋدىڭ 16 فاكتىسى تىركەلىپ ۇلگەرگەن.
جىنىستىق قىلمىستاردىڭ ورشۋىنە بىرقاتار جاعىمسىز فاكتورلار, ونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى كەزەكتە ادامگەرشىلىكتىڭ جاپپاي قۇلدىراۋى كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. بۇدان بولەك, مۇنداي قىلمىستاردىڭ باسىم بولىگى الكوگولدىك ىشىمدىك ءىشۋ سالدارىنىن جاسالىپ جاتادى. ءجابىر كورگەن سابيلەر تاربيەلەنىپ وتىرعان وتباسىلاردىڭ تومەن الەۋمەتتىك جاعدايلارى دا جاعىمسىز احۋالدىڭ بەلەڭ الۋىنا جول اشاتىن فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وسى جاعدايدىڭ بارلىعىن عالامتور جۇيەسىندەگى زورلىق-زومبىلىقتى, قاتىگەزدىك پەن پورنوگرافيانى ناسيحاتتايتىن قۇقىققا قايشى اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگى دە بارىنشا اسقىندىرىپ بارادى.
سولاي بولا تۇرا, جىنىستىق قىلمىستاردىڭ تەرگەلۋى مەن اشىلۋىنىڭ ساپاسىنا قاتىستى ولقىلىقتار از ەمەس, ءىستى سوزبالاڭعا سالۋ, قىلمىستى جاسىرۋ فاكتىلەرى كوپتەپ كەزدەسەدى. سوڭعى بەس جىل ىشىندە جىنىستىق تيىسپەۋشىلىككە قاتىستى ءۇش مىڭعا جۋىق (2 988) قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق اشىلماي قالعان, ونىڭ ىشىندە 605 قىلمىس كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى جاسالعان.
ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى اتاپ وتكەندەي, بۇل سالاداعى قىلمىستاردى ەسكەرتۋ ءۇشىن قۇقىق قورعاۋ جانە سوت ورگاندارىنىڭ, ءبىلىم بەرەتىن جانە مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ كۇشتەرىن بىرىكتىرەتىن كەلىسىلگەن ءىس-قيمىل جۇيەسىن قۇرۋ قاجەت. وسى جۇمىستىڭ اياسىندا كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى جىنىستىق تيىسپەۋشىلىككە قارسى قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ مەن جويۋ جونىندەگى ۇكىمەتتىك باعدارلاما ازىرلەپ, قابىلداۋ كەرەك.
اتاپ ايتقاندا, بالالارعا جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق جاساۋعا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋ جونىندەگى زاڭدىق بازانى جەتىلدىرۋگە ايرىقشا نازار اۋدارىلدى. بۇل قىلمىسقا جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋ, بالالارعا زورلىق كورسەتىپ سوتتالىپ شىققان ادامدارعا اكىمشىلىك قاداعالاۋدى كۇشەيتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن دە قامتيدى. بۇل رەتتە ازاماتتار قانداي دا ءبىر تۇرعىلىقتى جەردە بۇرىن بالا زورلاپ سوتتالىپ شىققان ادامدار تۇراتىندىعى تۋرالى مىندەتتى تۇردە حاباردار بولۋلارى قاجەت.
باس پروكۋرور مۇنداي قىلمىسكەرلەرگە كەسىلگەن جازانى جەڭىلدەتۋدىڭ شارتتى تۇردە مەرزىمىنەن بۇرىن بوساتۋ, شارتتى تۇردە سوتتاۋ, راقىمشىلىق جاساۋ, جەڭىل جازاعا اۋىستىرۋ, ت.ب. سول سياقتى قانداي دا ءبىر شارالارىن ەنگىزۋگە تىيىم سالۋدى ۇسىندى. بۇل ساناتتاعى قىلمىستاردى تەرگەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا كۇدىكتىدەن جاۋاپ العان كەزدە پوليگرافولوگيالىق زەرتتەۋدى پايدالانۋدى زاڭمەن بەكىتۋ ۇسىنىلدى.
ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بەيتانىس ادامدارمەن سويلەسۋ ەرەجەلەرىن ۇقتىرىپ, ءومىر مەن دەنساۋلىققا قاتەر تونەتىن جاعدايلاردا ءوزىن-ءوزى قالاي ۇستاۋدى ءتۇسىندىرۋ ارقىلى جاس بالالارمەن ماقساتتى تۇردە ۇنەمى جۇمىس جۇرگىزىپ وتىرۋدىڭ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
بالالاردىڭ دەنساۋلىعى مەن سانالى دامۋىنا زيان كەلتىرەتىن اقپاراتتاردان قورعانۋدىڭ شارالارىن جاساۋ قاجەت. قوعامدا, ينتەرنەت-ورتادا بالالارعا كورسەتىلەتىن زورلىق-زومبىلىق فاكتىلەرىن, قاتىگەزدىكتى, بالالار پورنوگرافياسىن تاراتۋعا قاتىستى جەلىلىك بەتتەردىڭ بولۋىنا مۇلدەم توزبەۋشىلىك جاعدايىن قالىپتاستىرۋ اسا ماڭىزدى. ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن جانە باق-پەن ءوزارا تىعىز ءىس-قيمىل جاساسۋ بۇل جۇمىستاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتپەك.
اتقارۋشى ورگاندارعا جاعدايلارى جايسىز وتباسىلاردا تاربيەلەنىپ جاتقان جەتكىنشەكتەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى كۇشەيتۋ قاجەتتىگى ەسكەرتىلدى. بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بارىسىندا ولاردىڭ مەكتەپكە باراتىن قاۋىپسىز جولدارىن انىقتاپ, ونى بەينەكامەرالارمەن جابدىقتاۋ اسا ماڭىزدى, بۇل وقۋشىلاردىڭ ءجۇرۋ باعىتتارىن اتا-انالار مەن سىنىپ جەتەكشىلەرىنىڭ ءجىتى قاداعالاپ وتىرۋلارىنا سەپتىگىن تيگىزبەك. سونداي-اق, بالالاردىڭ كەشكى جانە تۇنگى ۋاقىتتاردا ەرەسەك ادامداردىڭ ەرتىپ ءجۇرۋىنسىز كوشەدە, قوعامدىق ورىنداردا بولۋىنا شەكتەۋ قويۋدىڭ زاڭمەن بەكىتىلگەن شارالارىن قاراستىرۋ جانە ەرەجەنى بۇزعانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋىن بەلگىلەۋ ۇسىنىلدى.
باس پروكۋرور اۋماقتىق پروكۋرورلارعا جىنىستىق تيىسپەۋشىلىككە قارسى قىلمىستاردىڭ, ونىڭ ىشىندە كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قىلمىستاردىڭ پروفيلاكتيكاسى مەن ساقتاندىرۋ ءىسى بويىنشا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ قىزمەتتەرىن ءتيىستى تۇردە ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋدى, قىلمىستىق وزبىرلىق فاكتىلەرىنىڭ تەرگەلۋىنە جانە اشىلۋىنا قاداعالاۋ جاساۋدى كۇشەيتۋدى تاپسىردى.
ەلامان قوڭىر.
دەرەك, سۋرەت: باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.