ادىلەت
حالقى زاڭىن سىيلايتىن,
سوتىنا سەنەتىن قوعام – ەڭ دامىعان قوعام.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى ساكەن ابدۋللاەۆپەن اڭگىمە
– ساكەن جۇسىپاحمەت ۇلى, مەملەكەت باسشىسى سۋديالاردىڭ ءVى سەزىندە: «... سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋدى جالعاستىرا بەرۋىمىز قاجەت. ەگەر دە ءبىز رەفورما جاساعاندا ەكونوميكادا, ساياساتتا سوت ءجۇيەسىن, جالپى قۇقىق قورعاۋ ءجۇيەسىن تۇزەمەسەك, كوزدەگەن ماقساتىمىزعا جەتە المايمىز» دەگەن بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى ەلباسى مەجەلەگەن مىندەتتەردىڭ ورىندالۋ بارىسى قاي دارەجەدە؟ – ەلىمىزدىڭ مەملەكەت بولىپ قالىپتاسىپ, وركەندەۋىنە, ەكونوميكاسىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنا, ەلباسى مەجەلەگەندەي, دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋىنا سوت جۇيەسىنىڭ قوسار ۇلەسى زور. سۋديالاردىڭ ءVى سەزىندە پرەزيدەنت قازاقستاندىق فەميدانىڭ ەكونوميكادا الداعى كەزەڭدە بولاتىن ءۇلكەن وزگەرىستەرگە دايىن بولۋى كەرەكتىگىن العا تارتتى. بۇل دەگەنىڭىز, سوت جۇيەسىنىڭ الدىنا ۋاقىتتىڭ كەز كەلگەن سىن-قاتەرىنەن بيىكتە بولۋ مىندەتىن جۇكتەۋ دەگەن ءسوز. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ سوت جۇيەسى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ پارمەندى تارماعى بولىپ تابىلادى. ول ۇزدىكسىز دامۋ ءۇستىندە. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولداۋى ارقاسىندا جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءماميدىڭ باسشىلىعىمەن حالقى زاڭىن سىيلايتىن, سوتىنا سەنەتىن جۇيە قالىپتاسىپ كەلەدى. ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن سوت جۇيەسىنىڭ الدىنا ءبىرقاتار ءمىندەتتەر جۇكتەلدى. مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋ جولىنىڭ, وزگە ەلدەرمەن ەكونوميكالىق, قۇقىقتىق جانە باسقاداي تىعىز بايلانىسقا شىعۋى قولدانىستاعى زاڭدارىمىزدىڭ رەفورمالانۋىن تالاپ ەتتى. ءسويتىپ ءۇستىمىزدەگى جىلى جاڭا قىلمىستىق, ازاماتتىق, اكىمشىلىك زاڭنامالار قابىلداندى. – ءسوز رەتى كەلگەندە اسكەري سوتتىڭ قۇرىلۋى جانە قۇرىلىمى جونىندە ايتا كەتسەڭىز... – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءاسكەري سوتىنىڭ تاريحى مەملەكەتىمىزدىڭ ۇلتتىق تاۋەلسىز سوت جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋىمەن تىعىز بايلانىستى. اسكەري سوتتاردىڭ تاريحى 1992 جىلى قازكسر ايماعىنداعى ءاسكەري تريبۋنالدار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇزىرىنا ءوتكەننەن باستاپ باستاۋ الادى. جاڭادان قۇرىلعان اسكەري سوتتاردا سۋديالاردىڭ سانى از بولۋىنا بايلانىستى پرەزيدەنتتىڭ 1992 جىلعى 11 ماۋسىمداعى «اسكەري سوتتار مەن ءاسكەري پروكۋراتۋرا بولىمدەرى تۋرالى» قاۋلىسىنا سايكەس اسكەري سوتتاردا اسكەري مىندەتىن اتقارۋ ءۇشىن جوعارعى زاڭ ءبىلىمى بار 45 مامان شاقىرىلدى. 1993-1994 جىلدار ارالىعىندا رەسپۋبليكامىزدا جوعارعى كەڭەستىڭ قاۋلىسىمەن گارنيزونداردىڭ اسكەري سوتتارى قۇرىلدى. اسكەري سوتتاردىڭ قۇرىلىمى باسقا سوتتاردىڭ قۇرىلىمىنان ەشقانداي ايىرماشىلىعى جوق. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اسكەري سوتى وبلىستىق سوتتاردىڭ مارتەبەسىنە تەڭەستىرىلگەن, قۇرامىنا اپەللەياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق سوت القالارى كىرەدى. رەسپۋبليكاداعى ون گارنيزوننىڭ اسكەري سوتتارى قالالىق جانە اۋداندىق سوتتاردىڭ دارەجەسىنە تەڭەستىرىلگەن. قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسكەري سوتىنىڭ سۋديالارى – ۇكىمەتتىڭ, جوعارى سوت توراعاسىنىڭ, قر سۋديالار وداعىنىڭ قۇرمەت بەلگىلەرىمەن ماراپاتتالعان سوت جۇيەسىنىڭ بەلگىلى ماماندارى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءاسكەري سوتى, قىلمىستىق ىستەر ءجونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ءاسكەري سوتىمەن بىرگە ەلورداعا كوشىرىلدى. – جاسىراتىنى جوق, قورعانىس سالاسىنداعى كوررۋپتسيالىق قىلمىس تۋرالى الىپقاشتى ءاڭگىمەلەر ءوربىپ تۇر. وسى سالاداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قانداي شارالار اتقارىلىپ جاتىر؟ – وتكەن جىلدىڭ 6 ناۋرىزىندا قارۋلى كۇشتەردىڭ باس قولباسشىسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن جەدەل-ستراتەگيالىق ءماجىلىس ءوتكىزىلىپ, قارۋلى كۇشتەردىڭ دامۋىمەن ءبىرگە سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بىرلەسىپ اسكەر ءىشىندەگى جەمقورلىققا قارسى كۇرەسۋ, زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, اسكەري قىزمەتكەرلەردىڭ بەدەلىن كوتەرۋ ماسەلەلەرى سارالانىپ, ناقتى ءىس-شارالار بەلگىلەندى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان ءىرى مولشەردەگى پارا الۋ فاكتىلەرىنە بايلانىستى قوعامدا قارۋلى كۇشتەر تۋرالى تەرىس پىكىر پايدا بولعانىنا قاراماستان اسكەر قاتارىندا جەمقورلىق جاعدايى ءورشىپ تۇرعان جوق دەپ ايتۋعا سوت ستاتيستيكاسىن تالداۋ نەگىز بولا الادى. جەمقورلىق سياقتى قوعامدىق دەرت مەملەكەتىمىزدىڭ باسقا دا سالالارىندا كەزدەسەدى. نەگىزىنەن سىبايلاس جەمقورلىق قارۋلى كۇشتەرىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇيەسىندە كەزدەسەتىنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت دەپ سانايمىز. سوندىقتان, قر اسكەري سوتى «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ» زاڭىنا قورعانىس مينيسترلىگىن ۇيىمداستىرۋشى دەڭگەيىنەن الىپ, ونى تەك تاپسىرىس بەرۋشى, باقىلاۋشى مەكەمە رەتىندە قالدىرىپ, مينيسترلىكتىڭ ىشىنەن ىشكى قاۋىپسىزدىك قىزمەتىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس ەنگىزدىك. – اسكەري سوتتىڭ توراعاسى رەتىندە, ءوزىڭىز باسقارعان سالادا ەڭ كوكەيكەستى ماسەلە نەدە دەپ ويلايسىز؟ – 1998 جىلدان باستاپ ازاماتتار مەن اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ اسكەري سوتتارعا وزدەرىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن جۇگىنۋى ارتتى. 8 مىڭنان استام اسكەري قىزمەتشىلەر قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1997 جىلعى 1 ساۋىردەگى «مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن قارجىلاندىراتىن قىزمەتكەرلەردى قارجىلاندىرۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى تۋرالى» وكىمىنە سايكەس سىياقىلارىن تولەپ بەرۋگە تالاپ-ارىز بەرىپ, بارلىق تالاپتارى قاناعاتتاندىرىلدى. ەرەكشە ايتا كەتەتىن جايت, اسكەري قىزمەتتەن بوساعان اسكەري قىزمەتشىلەردى ءۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى كوكەيكەستى بولىپ وتىر. اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءاسكەري سوتى اسكەري جانە تۇرعىن ءۇي زاڭنامالارى مەن كونستيتۋتسياسىن باسشىلىققا الا وتىرىپ, بىرىڭعاي سوت تاجىريبەسىن قالىپتاستىردى. – قاي سالادا بولماسىن ەڭ باستىسى جۇمىستىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا كوڭىل بولىنەدى. وسى ماقساتتا ءسىز باسقارعان ۇجىمدا قانداي جۇمىستار جاسالىپ جاتىر. – قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ءۇردىسى جاڭا ءپارمەنمەن جۇرگىزىلۋدە. «سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭىنا ءوزگەرىس ەنگىزىلىپ, سۋديالاردىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن كوتەرۋ, سۋديا لاۋازىمىنا ۇمىتكەرلەردى كونكۋرستان ىرىكتەپ وتكىزۋ شارالارى جەتىلدىرىلدى. سۋديالاردىڭ VI سەزىندە ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ سۋديالاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنە ۇلكەن ءمان بەرۋ كەرەكتىگىنە ەرەكشە توقتالدى. سۋديا ءوزىنىڭ جۇمىسىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى كەرەك, ءتىپتى كىشكەنتاي قاتەنىڭ زاردابى ۇلكەن بولۋى مۇمكىن. سوت جۇيەسىنە حالىقتىڭ سەنىمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زاماناۋي جاڭا قۇرالداردى ەنگىزۋ, سوت زالدارىن اۋديو-بەينەقۇرىلعىلارىمەن جابدىقتاۋ جانە تاعى دا باسقا جاڭالىقتاردى ەنگىزۋ ارقىلى ىسكە اسىرۋ سوت پروتسەسىنە قاتىسۋشىلاردىڭ ءتارتىبىن شىڭداپ, نەگىزسىز ارىز-شاعىمداردىڭ ازاياتىنىنا سەنىمدىمىز. زاماناۋي اقپاراتتىق قۇرالداردىڭ دامۋى سۋديالار جۇمىسىنىڭ جەڭىلدەۋىنە كوپ سەپتىگىن تيگىزۋدە. – ساكەن جۇسىپاحمەت ۇلى, ءسوز سوڭىندا ءوزىڭىزدى تولعاندىرىپ ءجۇرگەن ماسەلە تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز... – بولاشاقتا اسكەري سوتتارعا تەك اسكەري قىزمەتكەرلەرگە عانا قاتىستى ەمەس, سونىمەن قاتار «قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تۋرالى» زاڭىندا كورسەتىلگەن باسقا دا ارنايى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ دە قىلمىستىق ىستەرى قارالسا دۇرىس بولار ەدى. سەبەبى, ولار مەملەكەتتىك قۇپيالارعا قاتىستى ماسەلەلەرمەن شۇعىلدانادى, مەملەكەتتىڭ مۇددەسى ەسكەرىلەتىن ماسەلەلەرگە قاتىسى بار. ءارى جالپى سوتتاردىڭ ءىس قاراۋداعى ۇلەس سالماعى دا ازايعان بولار ەدى. سونداي-اق, ءبىر جاعى اسكەري ورگاندارعا قاتىسى بار, ياعني زاڭدى تۇلعالار اراسىنداعى ازاماتتىق جانە وسىنداي اكىمشىلىك ىستەردىڭ دە اسكەري سوتقا بەرىلگەنى ورىندى بولار ەدى. ءسوز رەتى كەلگەندە ايتىپ وتكىم كەلەتىن تاعى ءبىر ماسەلە, سوت سالاسى الدىنداعى اتقارىلسا ەكەن دەيتىن ءبىر شارۋا ەدى. بۇگىنگى كۇنى ءبىر وبلىستىق سوتتا اپەللياتسيا جانە كاسساتسيا دەپ اتالاتىن ەكى ساتى بار. مەنىڭ ويىم, وبلىستىق سوت اپەللياتسيا سوتى بولىپ قالسا, ال كاسساتسيالىق ساتى ەلىمىزدىڭ 5-6 ايماقتىق سوتى بولىپ قۇرىلسا دەيمىن. جانە ول ەشقانداي قوسىمشا بيۋدجەتتىك قاراجاتتى, نەمەسە سۋديانىڭ سانىن كوبەيتۋدى قاجەت ەتپەيدى. ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىنا سايكەس, ءاربىر ادام ءوزىن ەركىن, قۇقىعى قورعالعان, تاۋەلسىز ءومىر سۇرەتىن قوعامدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ەڭبەك ەتۋىمىز كەرەك.زاڭدىلىقتى نىعايتۋ – ابىرويلى مىندەت
مۇحامەدجان پاقىردينوۆ, الماتى گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى. مەملەكەت باسشىسى سوت جۇيەسىنىڭ يدەولوگياسىن وزگەرتۋگە العاشقى كۇندەردەن-اق ايرىقشا نازار اۋداردى. ول سوتتاردى بىرىڭعاي جازالاۋ باعىتىمەن كەتۋدەن ساقتاندىرىپ, كەرىسىنشە, ونى كەز كەلگەن ازاماتتىڭ ءوز مۇددەلەرى مەن ءوز قۇقىعىن قورعايتىن ورىنعا اينالدىرۋ ارقىلى بەدەلىن كوتەرۋدى تاپسىردى. سوت جۇيەسىنىڭ بۇگىنگى اتقاراتىن قىزمەتى مەن ءرولىنىڭ قانداي بولۋ كەرەكتىگى ەلباسىنىڭ سۋديالاردىڭ كەزەكتى ءVى سەزىندە ءسويلەگەن سوزىندەگى: «ححI عاسىرداعى ۇلتتىڭ دامۋىنىڭ ماڭىزدى ولشەمى – ءمىنسىز جانە ءتيىمدى ۇلتتىق سوت تورەلىگى جۇيەسى. تاۋەلسىز جانە ادىلەتتى سوت – قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ نەگىزى. ونسىز الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلىندە, ءتىپتى ەڭ دامىعان مەملەكەتتەردە قولايلى ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ دا, ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جوعارى دەڭگەيىنىڭ دە, قوعامنىڭ تابىستى دامۋىنىڭ دا بولۋى مۇمكىن ەمەس», دەگەن تۇجىرىمىنان دا انىق كورىنەدى. سوندىقتان دا سوت پروتسەستەرىنە سوت تالقىلاۋ حاتتاماسىنىڭ ساپاسى مەن تولىقتىعىن قامتاماسىز ەتىپ, بەكىتەتىن, سونداي-اق سوت تورەلىگىن بەلگىلى ءبىر اراقاشىقتىق رەجىمىمەن باسقارۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى رەتىندە ەلەكتروندى جۇيەنى ەنگىزۋ تاپسىرىلعان بولاتىن. بۇگىنگى كۇنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى تاپسىرماسىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋدىڭ ءناتيجەسىندە سوت ماجىلىستەرىنىڭ زالدارىن تەحنيكالىق جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋ سوت پروتسەستەرىنىڭ 60-تان استام پايىزىن قامتيدى. جوعارعى سوتتىڭ توراعاسى ق.ءمامي ەلباسىنىڭ سوت ءجۇيەسىن نىعايتۋعا قاتىستى وزەكتى ءماسەلەلەردىڭ توركىنىنە تەرەڭىنەن ءۇڭىلىپ, ولاردى وڭتايلى شەشۋگە قاتىستى پارمەندى شارالار قابىلداپ وتىرعانىن ورىندى اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە ەل پارلامەنتى سوت رەفورماسىن ودان ءارى جالعاستىرۋ, سۋديالاردىڭ الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق مارتەبەسىن نىعايتۋ, سۋديالىققا ءۇمىتكەرلەردى كونكۋرستىق ىرىكتەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى «سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرتۋلەر ەنگىزۋدىڭ جاڭا زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ ۇستىندە. جوعارعى سوت تاراپىنان سۋديالار كورپۋسىنىڭ الدىندا حالىقتىڭ سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىن كۇشەيتۋ ارقىلى سوت بەدەلىن قالىپتاستىرۋعا بايلانىستى جاۋاپتى دا وتكىر ماسەلەلەردىڭ تۇرعاندىعى ەسكەرىلە وتىرىپ, قولدانىستاعى سوت جۇيەسىن زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرۋگە قاتىستى ماڭىزدى شارالار قابىلدانۋدا. تاياۋدا جوعارعى سوت توراعاسى ق.ءمامي بىرقاتار شەت مەملەكەتتەردىڭ ديپلوماتيالىق وكىلدىگىنىڭ باسشىلارىمەن وتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا وتاندىق سوت جۇيەسىنىڭ بۇگىنگى احۋالى مەن ونى ءارى قاراي رەفورمالاۋدىڭ جولدارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. شەتەلدىك قوناقتارعا سوت سالاسى باسشىسىنىڭ كەلەشەكتە سوتتاعى داۋلاردى قاراۋدى شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلەتىندىگى تۋرالى جاڭالىعى قاتتى ۇنادى. ءدال وسى جەردە سوتتاردى مامانداندىرۋ يدەياسىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولداپ, ونى ءتاجىريبەگە ەنگىزۋ جونىندە باستاما كوتەرگەن ادامنىڭ ءبىرى جوعارعى سوت توراعاسى قايرات ءمامي ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ورىندى. ەلىمىزدىڭ اسكەري سوتتارى جەرگىلىكتى سوتتاردىڭ ءبىرتۇتاس جۇيەسىنە ەنەدى جانە مامانداندىرىلعان دەپ سانالادى. اسكەري سوتتاردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ولاردا اسكەري باسقارما ورگاندارى مەن اسكەري قىزمەتشىلەرگە قاتىستى قىلمىستىق جانە ازاماتتىق ىستەر قارالادى. سوت مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ءبىر تارماعى رەتىندە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعايدى. الماتى گارنيزونىنىڭ اسكەري سوتى 1992 جىلى قۇرىلدى, وعان دەيىن بۇل قىزمەتتى وتكەن عاسىردىڭ وتىزىنشى جىلدارىنىڭ اياعىنان باستاپ جاساقتالعان اسكەري تريبۋنال اتقارىپ كەلدى. الماتى گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ اۋماعىنا قاپشاعاي, گۆارديا اسكەري گارنيزوندارى ەنەدى. اسكەري سوتتىڭ تاريحىندا ونىڭ بۇرىنعى توراعالارى ف.فومەنكونىڭ, يۋ.كارانتاەۆتىڭ, س.كراسنوپەۆتسەۆتىڭ جانە قازىرگى كوزدەرى ءتىرى, قاتارداعى ارداگەرلەرى ز.ءاشيتوۆتىڭ, گ.شامشونكوۆتىڭ, س.گولۋبياتنيكوۆالاردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىنىڭ جارقىن ىزدەرى سايراپ جاتىر. جىلدان-جىلعا اسكەري سوت تورەلىگىنە جۇگىنۋ ارقىلى وزدەرىنىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن ازاماتتار مەن اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. سوتتا قارالاتىن ىستەردىڭ باسىم بولىگىن تۇرعىن ءۇي جانە ەڭبەك داۋلارى قۇرايدى. سۋديالار ىستەردى قاراۋ بارىسىندا اقپاراتتىق تەحنولوگيانىڭ جەتىستىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانادى. كوپتەگەن قىلمىستىق جانە ازاماتتىق ىستەر قۇقىبۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كوشپەلى سوت ماجىلىستەرى ارقىلى اسكەري بولىمدەردىڭ وزدەرىندە قارالادى. سوتتار تاراپىنان قارۋلى كۇشتەرىمىزدەگى زاڭدىلىق پەن قۇقىق ءتارتىبىن نىعايتۋ ماقساتىندا سوت-قۇقىقتىق شارالارىن قولدانۋعا ءمان بەرىلەدى. اسكەري قىلمىستاردىڭ جاسالۋىنا ىقپالىن تيگىزگەن جاعدايلار مەن سەبەپتەردى شۇعىل تۇزەتۋ ءۇشىن سۋديالار اسكەري بولىمدەر مەن شەكارالىق قىزمەتتىڭ جانە قورعانىس مينيسترلىگى باسشىلارىنىڭ اتتارىنا جەكە قاۋلىلار شىعارادى. 50-دەن استام ازاماتتىق سيپاتتاعى ءىس جوعارعى سوتتىڭ «سوت كابينەتى» سايتىنىڭ ينتەرنەت بايلانىسىن پايدالانۋ ارقىلى قارالادى. كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەسكە جانە ءىستى قاراۋ بارىسىنداعى كەمشىلىكتەرگە جول بەرمەۋگە كوڭىل اۋدارامىز. قازىلارىمىزدىڭ دەنى قىزمەتتىك پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سوڭعى ەكى جىل كولەمىندە ءتورت مامانىمىز پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن سۋديا بولىپ تاعايىندالدى. اسكەري سوتتاردىڭ قىزمەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ, ءبىرتۇتاس سوت ءتاجىريبەسىن قالىپتاستىرۋ, ءتارتىپتى نىعايتۋ باعىتىندا اسكەري سوت پەن ونىڭ توراعاسى س.ابدۋللاەۆتىڭ تىكەلەي باسشىلىق جاساۋىمەن كوپتەگەن ىستەر اتقارىلدى. وزگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن اراداعى قارىم-قاتىناستى كۇشەيتۋ, سوت قىزمەتىن جاقسارتۋ ماقساتىندا اسكەري سوت قارۋلى كۇشتەرىمىزدەگى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس, سوت اكتىلەرىنىڭ ورىندالۋى, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە مەملەكەتتىك ءتىلدى قولدانۋ سياقتى تاعى دا باسقا ماسەلەلەر جونىندە دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزدى. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدىڭ اسكەري سوتتارى تولىق قالىپتاستى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا تولىق نەگىز بار. ولاردىڭ اتقارىپ وتىرعان جۇمىستارى قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ تالاپتارىنا تولىعىمەن جاۋاپ بەرەدى جانە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋعا قابىلەتتى. اسكەري سوتتار وسىنداي تابىستى جۇمىستارى ارقىلى حالىقتىڭ ءوزدەرىنە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋعا ءتيىستى. ءوز باسىم سوت جۇيەسىنىڭ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قولداۋى ارقاسىندا سوت ادىلدىگى مەن قوعامىمىزداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتە الاتىندىعىنا كامىل سەنەمىن. *انىقتاما ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – ابدۋللاەۆ ساكەن جۇسىپاحمەت ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسكەري سوتىنىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى اپەللياتسيالىق سوت القاسىنىڭ توراعاسى – نۇربەكوۆ ايدىن مارات ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسكەري سوتىنىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىندەگى اپەللياتسيالىق سوت القاسىنىڭ توراعاسى – مىرزابەكوۆ ەسماحان ورماحان ۇلى * * * اقمولا گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – مولداباەۆ داۋلەت سارسەمباي ۇلى الماتى گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – پاقىردينوۆ مۇحامەدجان احمەديا ۇلى اقتاۋ گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – مولىشەۆ ماقسات قىيسامادەن ۇلى اقتوبە گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – دارىباەۆ بايازيد سۇلتانعالي ۇلى قاراعاندى گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – بايجانوۆ قىپشاق سەيداعۇل ۇلى قوستاناي گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – يسابەكوۆ ايدار ورازان ۇلى تالدىقورعان گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – بايدۋاقاسوۆ قايىرجان مالىك ۇلى وسكەمەن گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – سارسەنباەۆ سانات سليامجان ۇلى سەمەي گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – جۇنىسبەكوۆ اسقاربەك جۇنىسبەك ۇلى شىمكەنت گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – مىنباتىروۆ عالىمجان قامباتىر ۇلى قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق اسكەري سوتىنىڭ توراعاسى – احمەتجانوۆ ەربول ۇلتاي ۇلى ارناۋلى بەتتى ازىرلەگەن شارافاددين ءامىروۆ. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.