ءومىر – وزەن توقتاۋسىز ارىنداعان...

مۇحاڭنىڭ جان-جارى گۇلنار قۋاندىقوۆامەن اڭگىمە بۇكىل سانالى عۇمىرىن ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ارناپ, زور ۇلەس قوسقان حالقىمىزدىڭ ارداقتى ۇلدا­رىنىڭ ءبىرى, بەلگىلى دارىگەر, عالىم, قوعام قايراتكەرى, ۇلتجاندى ازامات مۇح­تار ايتقازيننىڭ ءوزى جوق بولسا دا, كا­­سىبىنە ادالدىعى, كىسىلىك كەلبەتى, رياسىز ادامگەرشىلىگى, بەكزات بولمىسى ەل-جۇر­تىنىڭ جادىندا.  ەڭبەك جولىن قازاق تەمىر جولىنىڭ اياگوز ستانساسىنداعى اۋرۋحانادا دارىگەر-حيرۋرگ بولىپ باستاعان مۇحتار ايتقازى ۇلى بىرقاتار مەكەمەلەردى باسقارادى. سونىڭ ىشىندە 1976 جىلدان الماتىداعى قازكسر مينيسترلەر كەڭەسى ءتورتىنشى باس باس­قار­ماسىنىڭ ورتالىق اۋرۋحاناسى (قازىرگى قر پرەزيدەنتى ءىس باسقارماسى جانىنداعى ورتالىق كلينيكالىق اۋرۋحانا) باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى, 1985 جىلدان باس دارىگەرى بولىپ تاعايىندالىپ, وسى لاۋازىمدى مەكەمەدە تابانى كۇرەكتەي 22 جىل باسشىلىق قىزمەت اتقارادى. 1995 جىلى قازاقستان تەمىر جولىنىڭ ورتالىق اۋرۋحاناسىندا باس دارىگەر, 1998 جىلى الماتى وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, 2001 جىلدان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن م.تىنىشباەۆ اتىنداعى قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار اكادەمياسىندا كافەدرا مەڭگەرەدى. عۇلاما اريستوتەل: «ءومىر ءسۇرۋ – بىردەڭە ساتىپ الىپ, بىرەۋدەن بىردەڭە سۇراۋ ەمەس, قاجەت نارسەڭدى ءوز قولىڭمەن جاساۋ», دەپ ايتقان ەكەن. وسى قاعيدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ   ەڭبەك سىڭىرگەن دارىگەرى مۇحتار ايتقازى ۇلىنا ارناپ اي­تىلعانداي, ءوزىن ءوزى جاساعان, ءوزىنىڭ ىسىمەن, ءبىلىمى, بىلىگىمەن حالىقتىڭ سۇيىكتىسىنە, قۇرمەتتىسىنە اينالۋ ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. – گۇلنار اپاي, مۇحتار اعا­نىڭ كەلمەستىڭ كەمەسىنە ءمىنىپ, باقيلىق بولعانىنا دا التى جىلدىڭ ءجۇزى تولىپتى. اياۋلى جار, ايتۋلى ازاماتتان ايىرىلۋ وڭاي ەمەس. دەگەنمەن, ۋاقىت ەمشى دەپ جاتادى عوي... – جوق, مەن ايتار ەدىم, ەش­قاشان ۇمىتىلمايدى. قايتا جىل وتكەن سايىن ساعىنىشىڭ زورايىپ, ەسىڭنەن ءبىر ءسات كەتپەيدى. كۇندە ۇيدەن شىعارىمدا سۋرەتىنىڭ الدىنا بارىپ, «مۇقتاش» دەپ قايدا باراتىنىمدى ايتىپ, رۇقسات سۇراپ شىعامىن. ولاي ىستەمەسەم, قولدايتىن ەشكىمىم جوق, جولىم بولمايتىن سياقتى كورىنەدى. مىنە, التى جىلدان بەرى وسى ادەتىمنەن ءبىر جاڭىلعان ەمەسپىن. ويتكەنى, 39 جىل بىرگە تۇرىپ, ءبىر قاتتى ءسوز ەستىمەپپىن, اسەرلى شۋاعى مول, ساۋلەلى ساتتەرى كوپ كەرەمەت ءومىر سۇردىك. «گ ۇلىم, گۋليا», دەۋشى ەدى. بالالارىنا دا وتە جايلى, قامقور اكە بولدى. بالالارى ءۇشىن دە ولاردىڭ اكەسىنەن ارتىق ادام جوق. اكەلەرى اقىلدى دا, سىرباز دا, مەيىرىمدى دە. تەك بالالارى عانا ەمەس, تۋعان-تۋىستارى دا سولاي قارايتىن. قاراعىم, ادام تاعدىرى ەش­قانداي يكەمگە كونبەيتىنىنە كۋا بولىپ كەلەمىز عوي. ول تۋرالى مۇحتار: «ءومىر – وزەن توقتاۋسىز ارىنداعان, سىناپ كور ءجۇزىپ ءبىراز باعىڭدى ادام. پەندە جوق بۇل فانيگە كەلگەن ساتتە, جادىنا تاعدىر ءىزى جازىلماعان», دەپ ايتىپ كەتكەن. ومىردە ادام عۇمىرىنىڭ كەزەڭدەرى ءبىر وزىنە ءتان سوقپاقپەن عانا وتەرى حاق. راس, «ماڭگىلىك دۇنيە جوق» دەگەن پالساپاعا سۇيەنسەك, ۋاقىت دەگەن ۇلى كۇش جولىنداعىنىڭ ءبارىن وزگەرتىپ وتىرادى. شالقار داريانىڭ دا تارتىلىپ, كەبەتىن كەزى بولادى. مۇحتاردىڭ بۇل ءفاني دۇنيەدەگى تار جولى تاۋسىلعانىمەن, باقي دۇنيەگە تازا جۇرەگى, ادال وجدان-ارىمەن اتتانعان ازامات. بىرەۋگە اعا, بىرەۋگە ءىنى, بىرەۋگە اسقار تاۋداي اكە, اتا بولعان حالقىمىزدىڭ ماڭدايعا ۇستار ۇلىنىڭ ءبىرى مۇحتاردىڭ دا بۇل ومىردە سالىپ كەتكەن ءوز جولى, ءىزى بار. سوندىقتان دا ارامىزدا جوقتىعىن وزەكتى ورتەر ساعىنىشپەن ەسكە الامىن. – مۇنداي كەرەمەت ازاماتپەن قالاي تانىسىپ, كوڭىل قوس­تىڭىز؟ – مۇحتاردى العاش كورۋىم 1965 جىلدىڭ جازى ەدى. مەنى مەدينستيتۋتتا 3 كۋرستان كەيىن مەدبيكەلىك پراكتيكادان وتۋگە اياگوزدەگى تەمىر­جول اۋرۋحاناسىنا جىبەردى. حيرۋرگيا بولىمىندە ناۋقاستىڭ جاراسىن تاڭىپ جاتقانىمدا: «ەگەر اسپاپسىز جۇمىس ىستەسەڭىز, قولىڭىزدان جارا كەتپەيدى», دەپ قولىمنان بىرەۋ پينتسەتپەن ۇرىپ قالدى. ارينە, سول كەزدە ماعان وتە دورەكى ادام بولىپ كورىندى. ەكىنشى كەزدەسۋىمىز ينستيتۋتتى بىتىرگەن جىلى. ول كەزدە وزدەرىنە دارىگەر تاڭداۋ ماقساتىمەن ءاربىر اۋداننان وكىلدەر كەلەتىن. قازاق تەمىر­جولىنا مامان تاڭداۋدا مۇحتارعا سەنىپتى. ال مەنىڭ اياگوز قالاسىندا نەمەرە اپايىم تۇراتىن, جاتار ورىن, باسپانا ماسەلەسى شەشىلگەن. ول كەزدە قازاق تەمىرجولىنىڭ اۋرۋحانالارى الدىڭعى قاتاردا ەدى, سوندىقتان مۇحتاردىڭ توبىنا مەن دە قوسىلدىم. تانىسا كەلە, مەنى دارىگەرلەر تىزىمىنە قوس­پايتىنىن ايتتى. «ماعان ۇيلەنگەن مامان كەرەك, جاس قىزدار تۇرمىسقا شىعىپ كەتەدى دە, دارىگەرسىز قالامىن», دەدى. كەلەسى كۇنى ماعان ءوزى كەلدى. سويتسەم, تاڭداعان ماماندارىنىڭ دەنى اباي اۋدانىنان ەكەن دە, بىردە-بىرەۋىن سول جاقتان كەلگەن وكىل بەرمەي, دارىگەرسىز قالىپتى. باستاپقى كەزدە مۇقتاش ماعان ەرەسەك, مەنمەنسىگەن تاكاپ­پار ادامداي كورىندى. كەيىن جاقى­نىراق بىلە كەلە جانى تاپ-تازا, ەڭبەكقور, ونەرگە جانى قۇمار, بالاجان, وتە مادەنيەتتى, ءتارتىپتى تۋ ەتىپ ۇستايتىن جان ەكەنىنە كوزىم جەتتى. كوپ ويلانىپ-تولعانىپ, ونى دا ءبىراز قيناپ 1970 جىلى ۇيلەندىك. مۇحتاردىڭ قولىندا 80-نەن اسقان اكەسى بار ەكەن, اناسى قايتىس بولىپتى. اتاممەن 13 جىل بىرگە تۇردىق, 97 جاسىندا دۇنيەدەن وزدى. – ول كىسى قاي جەردىڭ تۋماسى ەدى؟ قىسقاشا ومىردەرەگىنەن ايتا وتىرساڭىز... – 1940 جىلى 10 قاڭتاردا قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلىسى جارما اۋدانىنىڭ ۆورونتسوۆكا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. مۇح­تاردىڭ نە الدىندا, نە ارتىندا ارقا سۇيەر تۋىسى, قىزمەتتە وسىرەر قولداۋشىسى بولعان جوق. جەتكەن ابىروي-اتاعى, عىلىمداعى تابىسى ءوز ەڭبەگىنىڭ, جاراتىلىسىنان بويىنا بىتكەن قابىلەتىنىڭ, ادام سۇيگىشتىگىنىڭ جەمىسى. 1965 جىلى سەمەي مەدينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, 1988 جىلى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. ول كىسىنىڭ عىلىمعا, ادەبيەتكە دەگەن ىنتاسى ينستيتۋت قابىرعاسىنان باستاۋ العان. 178 عىلىمي ەڭبە­گى ءتۇرلى باس­پا بەتتەرىندە جا­رىق كورسە, ەكى مونوگرافياسى كوپ­شىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. 17 راتسيوناليزاتورلىق جانە 4 ونەر­تاپقىشتىق جۇمىستىڭ يەگەرى. بىلىكتى مامان رەتىندە اقش ەلشىلىگىندە كەڭەسشى-دارىگەر قىزمەتىن دە ابىرويمەن اتقاردى. ەلىمىزدەگى قايتا قۇرۋ كەزەڭىندە, قيىن ۋاقىتتا قازاقستان تەمىر­جولىنىڭ ورتالىق اۋرۋحاناسىنا باس دارىگەر بولىپ كەلگەن جىلدارى كلينيكالىق جۇمىسقا لاپوروسكوپيالىق حيرۋرگيا, كوز اۋرۋىن ەمدەۋدەگى لازەرلىك حيرۋرگيا جانە يزرايلدەن «تۋراپي» اپپاراتىمەن قۋىق استى بەزىنىڭ ىسىگىن ەمدەيتىن ادىستەرىن رەسپۋبليكا كولەمىندە تۇڭعىش ەنگىزۋ جولىنا باسشىلىق ەتتى. قازاق كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار اكادەمياسىندا ءدارىس بەرە ءجۇرىپ, «ءومىر – تىرشىلىك قاۋىپسىزدىگى» وقۋلىعىن جازىپ, ساباق كەستەسىنە ەنگىزدى. 2004 جىلى اكادەميانىڭ عىلىمي كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن وعان پروفەسسور عىلىمي اتاعى بەرىلدى. ال 2008 جىلى سانكت-پەتەربۋرگ حالىقارالىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى بولىپ سايلاندى. 1983 جىلدان بىرنەشە حالىقارالىق قوعامدىق ۇيىم, قوزعالىستاردىڭ مۇشەسى بولدى. اقش-تىڭ كەن­تۋككي شتاتىنىڭ «قۇرمەتتى پولكوۆنيگى» اتاعى تابىس ەتىلدى. وسى جىلدارداعى قاجىرلى ەڭبەگى دە اتاۋسىز قالعان جوق. ۇكىمەت ناگرادالارى, كسرو دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى, ت.ب. ماراپاتتاردى يەلەندى. ەڭ ءبىر باسا ايتارىم, مۇحتار وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارىنان باستاپ, ۇزاق جىلدار بويى جيناعان دالانىڭ دارا ءدىلمارىنىڭ ءبىرى – باباسى اقتايلاق ءبيدىڭ مول مۇراسىن عىلىمي تۇرعىدان زەرتتەپ, 1999 جىلى م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىمەن بىرلەسە وتىرىپ, «اتاسى اسىل ءسوزدىڭ اقتايلاق بي» اتتى كولەمدى جيناعىن جارىققا شىعاردى. ءسويتىپ, عاسىر وتسە دە ەل اۋزىندا شاشىراپ جۇرگەن دانا ءبيدىڭ اسىل مۇراسىن كوپشىلىككە ۇسىندى. 2002 جىلى اقپارات مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرماسىمەن «ەلوردا» باسپاسىنان ەكىنشى رەت جارىق كوردى. سونداي-اق, حالقىمىزدىڭ اياۋلى تۇلعالارى قۋ داۋىستى قۇتتىباي, بايعارا, اقتايلاق بيلەردى كەلەشەك ۇرپاققا امانات رەتىندە جەتكىزۋ ماقساتىندا 1996 جىلى «بايعارا جانە اقتايلاق بي» قوعامدىق قورىن قۇرىپ, ءوزى سول قوردىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى. اياگوز اۋدانىنىڭ زيالى ازاماتتارىمەن اقىلداسا وتى­رىپ, توزىعى جەتكەن قوس ءبيدىڭ كەسەنەلەرىن قايتا قالپىنا كەل­تىرىپ, 2000 جىلى اكەلى-بالالى قوس ءبيدىڭ كەسەنەسى بوي كوتەردى. اقتايلاق ءبيدىڭ شەجىرەسىن باس­پادان شىعارىپ, رەسپۋبليكالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا وتكىزىپ, ۇلان-اسىر اس بەرىلدى. بەلگىلى جازۋشى قابدەش جۇمادىلوۆپەن فولكلورلىق ەكسپەديتسيا قۇرىپ, سول جولى داڭعايىر اقىن دۋلات باباتاي ۇلىنىڭ اقشاتاۋ باۋىرىندا قويىلعان مۇردەسىن تاۋىپ, ۇلكەن تابىسپەن ورالدى. – ەرلى-زايىپتىلاردىڭ ءبىر ماماندىق يەسى بولۋىنىڭ قانداي جاقسى جاقتارىن ايتار ەدىڭىز... – ەكەۋمىز دە دارىگەر بولعان سوڭ, ءبىر-ءبىرىمىزدى وتە جاقسى ءتۇ­سىندىك. ەشۋاقىتتا ول كىسى ماعان «ەرتە كەتەسىڭ, كەش كەلەسىڭ, نەگە تۇنىمەن تەلەفونعا مازا جوق» دەپ ايتقان ەمەس. كەرىسىنشە, ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا شۇعىل وپەراتسياعا شاقىرتىپ جاتسا, مەنىمەن بىرگە قوسا كيىنىپ شىعىپ, كولىككە دەيىن شىعارىپ سالاتىن. ال جاس­تاۋ كەزىندە اۋرۋحاناعا بىرگە بارىپ, وپەراتسيا بىتكەنشە ءدا­رىگەرلەر بولمەسىندە كۇتىپ, ءۇي­گە بىرگە قايتۋشى ەدىك. ەگەر كەشىگىپ كەلەتىن بولسام, ەكى بالانى جەتەكتەپ, ءۇيدىڭ بۇرىشىندا كۇتىپ جۇرەتىن. «نەگە ۇيگە كىرە بەرمەدىڭدەر؟» دەسەم, «سەنسىز ول ۇيگە كىرىپ نە ىستەيمىز؟» دەۋشى ەدى. ورتالىق اۋرۋحانادا جۇمىس ىستەگەنىمدە دە ۇيدەن ءوز جۇمىس ورنىنا ءۇش-اق مينۋتتا جەتەتىن بولسا دا مەنىمەن بىرگە تۇرىپ, بىرگە شاي ءىشىپ, دالاعا بىرگە شىعىپ, بالام الىپ كەتكەنشە جانىمدا تۇراتىن. مىنە, مەنى وسىلاي ءومىر بويى كۇتىپ, شىعارىپ سالىپ, قاباعىما قاراعان سوڭ, ۇساق-تۇيەك اڭگىمەلەر ەستە قالماي, تەك وسىنداي جاقسىلىق قاسيەتتەرى استە ۇمىتىلار ەمەس. قوناققا بارعاندا دا «داستارقاننان ۇلكەن ەمەسپىز, كۇتتىرىپ قويۋعا بولمايدى» دەپ ۋاقىتىندا شىعۋعا تىرىساتىن. ەڭ سوڭعى قوناققا باراتىنىمىزدا, نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, ءوزىم اسىقتىم. كيىنىپ شىقسام, دالىزدە مەنىڭ سىرت كيىمىمدى الدىنا قويىپ, سيپاپ وتىر ەكەن. ال اۋرۋحانادا جاتقانىندا بارعانىمدا ماعان ءبىر تەسىلىپ قاراسىن. «نەگە سونشا قارادىڭ؟» دەسەم, ەش جاۋاپ قاتپادى. ءوزى ومىردەن وتكەن سوڭ كۇندەلىگىنەن مىنا ءبىر شۋماق ولەڭدى وقىدىم. «قادالا گ ۇلىم ساعان قاراي بەردىم, سۋىرىپ جانارىمدى قارا مەنىڭ. قول جەتپەس الىستاعى ارمانداي بوپ, ارقانىڭ اق مارالى قالا بەردىڭ...». بۇل مەنىمەن قوشتاسۋى ما ەكەن دەپ ويلايمىن. ومىرگە عاشىق ادام ەدى. ءوزىن ءوزى كۇتەتىن. اراق ءىشىپ, تەمەكى شەكپەگەن. وتىرعان جەرىندە اندەتىپ, ولەڭ وقىپ, استار­لى قال­جىڭداسىپ, ورتانىڭ گ ۇلى بولاتىن. – ەر ادامعا اناسىنان كەيىن­گى ەڭ جاقىن ادامى – قۇداي قوسقان قوساعى عوي. ءسىزدىڭ ايتۋى­ڭىزعا قاراعاندا, مىنەزگە باي, اقىلى اسقان, جاناشىر, ءومى­رىڭدى سەنىپ تاپسىراتىن ارقا سۇيەر مۇ­حاڭداي ازامات ءار ايەل­دىڭ ارمانى بولسا كەرەك... سونىمەن, ايەل­دىڭ باقىتى نەدە دەپ ويلايسىز؟ – ەڭ ءبىرىنشى باقىت – ءوزى­نىڭ باسىڭدى سىيلايتىن, ادام­گەرشىلىگى بار جار تاڭداۋ. راسۋل عامزاتوۆتىڭ: «ايەل بولۋ اۋىرتادى جانىڭدى, ارۋ بولۋ سىنعا سالار ارىڭدى, انا بولۋ سىعىپ الار بارىڭدى. ەڭ اۋىرى – وسىلاردى سەزىنبەۋ, باستان كەشپەۋ ايەلگە ءتان زارىڭدى», دەگەن ولەڭ جولدارى بار ەمەس پە. بالاڭ بولسا, وتباسىڭدا جۇگىرىپ جۇرگەن نەمەرەڭ بولسا, ول – ەكىنشى باقىت. مۇقتاش قايتقاننان كەيىن كوڭىلىم ءتۇسىپ, جىلاعىم كەلىپ وتىرسا, ميرانىڭ كىشكەنتايى انەل ءوزىنىڭ سوزىمەن, ءتاتتى قىلىقتارىمەن جۇباتىپ جىبەرەدى. – وتباسىندا ۇستاناتىن نەگىز­گى قاعيداڭىز قانداي؟ – ەڭ ءبىرىنشى تۇسىنىستىك, ەكىنشى جاعىنان كەشىرىمدى بولۋ. ايەل بولعاننان كەيىن كوپ نارسەنى كەشىرە بىلگەن ءجون. كەيبىرەۋلەر ۇساق نارسەنى ءورشىتىپ, تۇيمەدەيدى تۇيەدەي ەتىپ جىبەرەدى. ارينە, وتباسى بولعاننان كەيىن ىدىس-اياق سىلدىرلاماي تۇرمايدى. سونداي جاعدايدا ار-نامىسقا تيمەي, ادەمى ايتىسا ءبىلۋ كەرەك. كەيبىرەۋلەر بولار-بولماس نارسەدەن باستايدى دا, ارتىنشا وتكەندى قوپارىپ, ءتىزىپ شىعادى. بالە ىزدەمەي, نە تۋرالى ءسوز بولدى, سونىمەن ءبىتىرىپ, قويا سالعان ابزال. مۇقتاش ءوز ىسىمەن دە, سوزىمەن دە مەنى دە تاربيەلەپ وتىردى عوي. ىشكى مادەنيەتى وتە جوعارى ەدى. ءبىر عانا مىسال. ءوزىم تەمىرجول اۋرۋحاناسىندا قىرىق جىلداي جۇمىس ىستەپ, سوڭعى ون بەس جىل ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولدىم. رەسپۋبليكالىق اۋرۋحانا بولعاندىقتان, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن اۋرۋى كۇردەلى ناۋقاستار كەلىپ, وپەراتسيا جاسالادى. بىراق بىزدەر ەشقانداي كونسۋلتانتتار شاقىرماي, دارىگەرلەر كەزەكشىلىك كەزىندە ۇيگە حابارلاسىپ, كەڭەس سۇراپ جاتادى. بىردە كەزەكشى دارىگەر بولعان جاعدايدى توپشىلاپ ايتپاي, الىستان وراعىتا باستادى. سونىڭ وزىنە 15-20 مينۋت ۋاقىت كەتتى. سوسىن شىداماي: «قىسقاسى, سىزگە مەنەن نە كەرەك؟» دەدىم. كەڭەس بەرىپ, تەلەفوندى قويدىم. مۇقتاش اشۋلانعاندا ورىسشاعا اۋىسىپ كەتەتىن, ماعان: «ادامنىڭ ءسوزىن بولەتىن كىم ەدىڭ؟ ساعان ونداي قۇقىقتى كىم بەردى؟ ول ادام بار ويىن تولىق ايتىپ ءبىتىرۋى كەرەك ەدى», دەسىن. «وۋ, مۇقتاش ول اڭگىمەسىن ءبىتىرۋ ءۇشىن ءالى ءبىر ساعات كەرەك. سونىڭ ءبارىن تىڭداپ وتىرسام, انا جاقتا ناۋقاس توسىپ قالادى عوي», دەيمىن. ونىسى, ءوزى قاشاندا ادامنىڭ ءسوزىن اياعىنا دەيىن تىڭدايتىن. ال مۇقتاش ءۇشىن سويلەپ وتىرعان ادامدى ورتا جولدان ءبولىپ تاستاۋ ورەسكەل جايت. مىنە, كوردىڭىز بە, ول ادامي بيىكتىگىن ءوزىنىڭ وتباسىنا دا پاراساتتى جەتكىزە بىلگەن ادام. – گۇلنار اپاي, سىزدەردىڭ جول­دارىڭىزدى قۋعان ۇرپاق بار ما؟ – ۇلىمىز بەيبىت جولىمىزدى قۋىپ, دارىگەر بولدى. مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازىر جاربوسىنوۆ اتىنداعى ۋرولوگيا عىلىمي ورتالىعىندا جۇمىس ىستەيدى. نەمەرەمىز اسەل دە بولاشاق دارىگەر. تۇڭعىشىمىز ميرا تىنىشباەۆ اتىنداعى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار اكادەمياسىنىڭ دوتسەنتى, قازاق قىزدارىنان اسكەري تاقىرىپتا عىلىمي ديسسەرتاتسيا قورعاعان تۇڭعىش عالىم. مۇقتاشتى وسىنشاما تەز كەتەدى دەپ ءوزى دە, ءبىز دە ويلاعان جوقپىز. قايتىس بولارىنىڭ الدىندا بالاسى بەيبىتكە: «مەنى اتا-بابامىزدىڭ جانىنا اپارىپ جەرلەڭدەر, ساعان امانات» دەپ تاپسىرىپتى. 28 جەلتوقساندا مۇقتاشتىڭ جۇرەگى سوعۋىن توقتاتتى. 30-ى كۇنى جولعا شىعىپ, تەمىرجولدىڭ باسشىلارى ءوزىنىڭ دەنەسىنە ءبىر, باراتىن كىسىلەرگە ءبىر ۆاگوندى پويىزعا تىركەپ بەردى. ءسويتىپ, قىستىڭ قاتتى ايازىندا, بوراندى كۇنى اياگوزگە جول تارتتىق. كۇندەلىك داپتەرىندە قاي جەرگە قويۋىنا دەيىن كورسەتكەن ەكەن, ءوزىنىڭ تىلەگى بويىنشا سول جەرگە ارۋلاپ, جەرلەدىك. ءوزى سالعان سۋرەتى بويىنشا كۇمبەزىن تۇرعىزدىق. جىلىنا ءبىر رەت بارىپ, ەسكەرتكىشىن ءبىر سيپاپ, قۇران وقىتىپ قايتامىز. مۇقتاشتىڭ 75 جىلدىعىنا ارناپ «ابزال جان» دەگەن ەستەلىك كىتاپ شىعاردىق. وندا ومىرباياندىق دەرەكتەرى, ءوزىنىڭ جۇرەگىنەن شىققان ولەڭدەرى, تولعانىستارى جانە ول كىسىنى ارداق تۇتقان ىنىلەرى مەن قۇرمەت تۇتقان اعالارى, قيماس دوستارى مەن جولداستارى, قىزمەتتەس بولىپ ونەگەسىن, تاعىلىمىن العان ازاماتتار مەن تۋىستارىنىڭ ەستەلىكتەرى توپتاستىرىلدى. – گۇلنار اپاي, اڭگى­مەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن گۇلزەينەپ سادىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى.