قايىق جاسايتىن كاسىپورىن

تەڭىزگە جاقىن اۋىلدىڭ جى­گىتتەرى اتا مەن اكە ەسكەن قايىق­پەن نەسىبەسىن تاۋىپ كە­لە­دى. ويتكەنى «ارال ءالى دە ورالادى» دەگەن ءۇمىت پەن سەنىم ءبىر­جولاتا وشپەدى. ءيا, ەلدەگى جىگىتتەر بالىق اۋلايدى. اسى­رە­سە, تەڭىز ماڭىنا جاقىن قا­راتەرەڭ, جاڭاقۇرىلىس, بو­گەن, قاراشالاڭ, امانوتكەل, قامباش اۋىلدارى. قىر جاقتان اق­باستى مەن اقەسپەدەگى اعايىن دا مۇنى ۇمىت­پادى. كاسىپ قى­لىپ, پۇل تاۋىپ ءجۇر.

ايتپاعىمىز باسقا. بىزدەگى داريا مەن تەڭىزگە ءتۇسىرىپ جۇرگەن قايىقتىڭ كوبىن اۋىل جىگىتتەرى وزدەرى سوعادى. وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ارالدىق كاسىپكەر جانسەرىك نىسانباەۆتىڭ قايىق ىستەي باستاعانىن ەستىدىك. پلاس­تيكتەن ارنايى قالىپقا قۇيىپ شى­عارىپتى. مەتالل قايىقتاي ەمەس, جۇز­گەندە قاۋىپسىز. توڭكەرىلسە دە سۋعا باتپايدى.

– ءاۋ باستا قۇرىلىس سالاسىنا قاتتى قىزىقتىم. بالا كەزدە سۋرەت سالۋعا, ءتۇرلى بەينەدە ءمۇسىن جاساۋعا بەيىم بولدىم. مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ جوعارى وقۋ ورنىندا ءجۇرىپ, اقتوبە قالاسىندا ءتۇرلى جۇمىستىڭ باسىن شالدىق. ءبىر جاعىنان, اتا-اناعا سالماق سالعىم كەلمەدى. وقۋ اقىسىن ءوزىم تابام دەگەن نيەتپەن قالاداعى جيھاز ساتاتىن دۇكەنگە جۇمىسقا ورنالاستىم. جيھاز قۇراستىرا ءجۇرىپ, قولىم ابدەن ماشىقتاندى. اتام سەنبى, ءوز اكەم تەمىرباي دا اعاش پەن تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن ۇستا بولعان. بولەك ۇستاحاناسى بولدى, سول جەردەن شىقپايتىنمىن. سودان شىعار, بۇل ونەردى ۇيرەنۋ قيىندىق تۋدىرمادى. اقىرى, ويلانا كەلە 2009 جىلى بار قاراجاتىمدى جيىپ, ستانوك ساتىپ الدىم. ارال قالاسىنان جالعا عيمارات الىپ, وزىمىزشە جيھاز تسەحىن اشتىق. ناتيجە جامان بولعان جوق, ونىمدەرىمىز ەلگە ۇنادى. جەكە تۇرعىنداردان بولەك, مەكەمەلەر دە تاپسىرىس بەرە باستادى, –  دەيدى كاسىپكەر.

2012 جىلى جانسەرىك ءوز كۇشىمەن بوس جەرگە عيمارات سالىپ, تسەحتى ۇل­كەيت­تى. ەكى جىلدان سوڭ «دامۋ» قو­رى» ار­قىلى «Halyk ۆank»-تەن تومەن پايىز­بەن نەسيە الىپ, جاڭا ءارى سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرال-جابدىقتارىن تۇگەندەدى.

– كاسىپكەر جەرگىلىكتى جەرگە ناعىز قاجەت زاتتى ەسەپكە الۋى كەرەك. ءوزىم «ارالدىقتاردىڭ باستى تىرشىلىگى نە؟» دەگەن سۇراقپەن باس قاتىردىم. ارينە, ءبىزدىڭ ەل تۋرالى ايتساق, الدىمەن ەسكە تۇسەتىنى – بالىق پەن تۇز. راسىمەن, كەيىنگى جىلدارى اۋدان كولەمىندە بالىقشىلىق كاسىپ جانداندى. تەڭىزدەن بولەك, وزەن مەن كولدەن اۋلانعان بالىقتى وزىمىزدەگى زاۋىتتا وڭدەپ, ەكسپورتقا شىعارىپ ءجۇرمىز. ال ەندى بالىقشىعا سۋعا ءتۇسىپ اۋلاۋ ءۇشىن قايىق كەرەك ەمەس پە؟ مۇنى ءبىزدىڭ جىگىتتەر اعاشتان سوعىپ الادى نەمەسە سىرتتان ساتىپ اكەلەدى. ويلانا كەلە وسى كەرەكتى دۇنيەنى وزىمىزدەن شىعارۋعا بەل بۋدىم, –  دەيدى ول.

اقپاراتتىق زامان دامۋىنا ىلەسكەن جانسەرىك قايىقتىڭ تەحنولوگياسىن ينتەرنەت ارقىلى ۇيرەنگەن. العاش ىستەگەن جۇمىسى ءساتسىز بولعانمەن, تىڭعىلىقتى زەرتتەۋدىڭ ارقاسىندا جوباسى ءساتتى شىققان.

قايىق جاساۋدىڭ شەبەرى ينتەرنەت ارقىلى بىرنەشە قالىپ ۇلگىسىن  قولدان ىستەپ, ابدەن سىناقتان وتكىزگەن. ازىرگە ول قايىقتىڭ ءۇش ءتۇرىن شىعارىپ جاتىر – «پروگرەسس-4», «تريماران-410», «كاساتكا-520». بارلىعى دا شىنىتال­شىقتى شايىردان, ياعني پلاستيك ونىم­نەن قۇيىلادى. كەرەكتى شيكىزاتىن ەۋروپادان الدىرادى. توزىمدىلىگى تەمىر مەن اليۋمينيدەن ەكى ەسە ارتىق ءارى توت باسپايدى, شىرىمەيدى. سونداي-اق كاسىپكەر تاپسىرىسپەن 4-5 مەترلىك قۇس قايىقتى دا ىستەي بەرەدى. ايىنا 5-6 قايىق دايىندالادى.

– بۇل جوبا 2016 جىلى باستالدى. تالاي سىناق پەن ۇيقىسىز تۇندەردى باستان كەشىرسەك تە, ەڭ العاش ىستەگەن قايىقتىڭ قۋانىشى ءالى ەسىمدە. قازىر تسەحتە تاجىريبەلى, ءوز ىسىنە جەتىك 8 ادام جۇمىس ىستەيدى. بارلىعى – وسى ەلدىڭ ازاماتى. ايلىعى دا تۇراقتى. عيماراتتىڭ تارلىعىنا بايلانىستى تسەحتى كەڭەيتۋ, الداعى ۋاقىتتا ايىنا 10 قايىققا دەيىن شىعارۋ ويىمىزدا بار. ءارى بيىل قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعاراتىن تسەحتى ىسكە قوسپاقپىن. ول تسەحتىڭ جۇمىسىنا قاجەتتى قۇرىلعىلارعا تاپسىرىس بەرىپ قويدىم. بۇگىندە كاسىپ اشام دەسەڭ, جوباڭ جاڭاشىل بولسا, مەملەكەتتەن قولداۋ كوپ. قايىق پەن جيھاز وندىرىسىنەن بولەك, ەندى ارالدان قۇرىلىسقا قاجەتتى ءونىم شىعاتىن كۇن الىس ەمەس. جالپى, ەلىمىز ساتىپ الۋشى ەمەس, وندىرۋشىگە اينالسا دەيمىن. سول ءۇشىن وسىنداي قادام جاسادىق, – دەيدى ارالدىق كاسىپكەر.

كاسىپكەر اۋىل مەن اۋدان مەكتەپ­تەرىندە «تەحنولوگيا» ءپانى بويىنشا شەبەرحانالار جۇمىسىن كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن ايتادى. وسىعان قاتىستى ارنايى جەكە ۇيىرمەلەر اشىپ, مەكتەپ شاكىرتتەرى اراسىنان قۇرىلىس پەن تەحنيكاعا ىنتاسى بارلاردى وقىتىپ, تاربيەلەگەن ابزال. «ونداي مۇمكىندىك تۋسا, بالالارعا بىلگەنىمنىڭ ءبارىن ۇيرەتەر ەدىم» دەيدى جانسەرىك.

ادەپكىدە جانسەرىكتىڭ قايىقتارى كاسپي تەڭىزى, بالقاش پەن الاكولدە ءجۇزدى. ال جەرگىلىكتى بالىقشىلار ەكى-ءۇش جىلدان بەرى قىزىعۋشىلىق تانىتىپ كەلەدى. تاپسىرىستى دا جيىلەت­كەن. سەبەبى ساپاسى مىقتى, باعاسى قولجەتىمدى. الداعى ۋاقىتتا ول رەسەي مەن گرۋزيا مەملەكەتىنىڭ نارىعىنا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر. ويتكەنى ول جاقتان دا قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار جەتەرلىك.

ەڭ قىزىعى, تسەحتەگى جىگىتتەر ءار قايىققا يەسىنىڭ اتىن اسەمدەپ جازىپ, قالاۋىنشا بوياپ بەرەدى. ايتپاقشى, بىلتىر ناۋرىز ايىندا شىمكەنتتە ءار ءوڭىردىڭ ءونىمى قويىلعان كورمە وتكەن ەدى. قىزىلوردا وبلىسىنان بارعان جەرگىلىكتى ونىمدەر ىشىندە ارالدان شىعاتىن قايىققا قىزىققاندار كوپ بولعان دەسەدى. ءيا, وزەن مەن تەڭىزگە كەرەك ءونىم وزىمىزدەن بولسا, نەگە قۋانباسقا؟!