ەەك كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا ۆيتسە-پرەمەر سەرىك جۇمانعارين باستاعان دەلەگاتسيا وڭدەۋ ونەركاسىبى ءۇشىن شيكىزاتتىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن قازاقستانعا باجسىز اكەلۋ رۇقساتىن ۇزارتتى. سونداي-اق وسى جىلدان باستاپ تاريفتىك جەڭىلدىكتەر پەريمەترىنە ەلدىڭ ەلەكتر ونەركاسىبىنە قاجەتتى تاۋارلار كىردى.
قازاقستانعا تيتان ديوكسيدىن اكەلۋگە 5% مولشەردەگى بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفتىڭ ورنىنا نولدىك ۋاقىتشا باج تاعى 2 جىلعا ۇزارتىلدى. بۇل زات تيتان قۇيمالارى مەن قورىتپالارىن وندىرۋدە قولدانىلادى. قازاقستاندا ونىڭ جالعىز تۇتىنۋشىسى – وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى. الەمدەگى ەڭ ءىرى تيتان وندىرۋشىلەرىنىڭ ءبىرى اقش, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, گەرمانيا جانە باسقا ەلدەرگە الەمدىك اەروعارىش سالاسىنىڭ وندىرۋشىلەرى سەرتيفيكاتتاعان ونىمدەردى ەكسپورتتايدى.
قازاقستاندا تيتان ديوكسيدى وندىرىلمەيدى, وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى ونى شەتەلدىك جەتكىزۋشىلەردەن ساتىپ الادى. 2022 جىلى كومبينات شيكىزاتتى پايدالانۋدى 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە ارتتىردى. بۇل كورسەتكىشتەر وسەدى دەپ كۇتىلۋدە, ويتكەنى بۇگىندە زاۋىتتىڭ جۇكتەمەسى قولدا بار قۋاتتاردىڭ تەك 32%-ىن قۇرايدى. بەس پايىزدىڭ ورنىنا يمپورتتىق كەدەندىك باجدىڭ نولدىك ستاۆكاسى دايىن ءونىمنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋگە جانە ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە.
وتاندىق ءوندىرۋشىنى قولداۋدىڭ تاعى ءبىر شاراسى – ەەك كەڭەسىنىڭ تيتان سىنىقتارىن اكەلۋگە باجدىڭ نولدىك مولشەرلەمەسىن قابىلداۋى. ونى شيكىزات رەتىندە پايدالانۋ دايىن ءونىمدى شىعارۋدى ەداۋىر ارتتىرادى جانە ارزانداتادى. 2022 جىلى كومبينات تيتان سىنىقتارىن تۇتىنۋدى 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 56%-عا ارتتىردى. 2025-2026 جىلدارى اكەلۋ كولەمىن 600 تونناعا دەيىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ترانسفورماتورلار ءوندىرىسى ءۇشىن تاۋارلاردىڭ ءتورت ءتۇرىن 2 جىلعا اكەلۋ باجدارىن تولەۋدەن بوساتۋ ەلدىڭ ەلەكتروتەحنيكالىق ونەركاسىبىن دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن كومەك بولادى. بۇگىنگى تاڭدا التى قازاقستاندىق زاۋىت ەلەكتروتەحنيكالىق ءونىمنىڭ 300-دەن استام ءتۇرىن شىعارادى. ولاردىڭ ونىمدىلىگى جىلىنا 32 مىڭ دانا ونىمگە جەتەدى, ال جۇكتەمە قولدا بار قۋاتتىڭ 64%-ىن قۇرايدى. كەدەندىك باجدى الىپ تاستاۋ تۇرىندە جەڭىلدىكتەر بەرۋ وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جانە جوعارى دارەجەدە وڭدەلگەن ەكسپورتقا باعدارلانعان ءونىم شىعارۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق ەلگە سۋبليماتسيالىق سيانى باجسىز اكەلۋ ەكى جىلعا ۇزارتىلادى. ولار جەڭىل ونەركاسىپتە ءارتۇرلى ماقساتتا سۋرەتتەر باسىپ شىعارۋ ءۇشىن قولدانىلادى – ىدىس-اياق, كيىم, كادەسىي ونىمدەرى جانە ت.ب. سۋبليماتسيالىق سياعا الەمدىك سۇرانىس جىل سايىن ارتىپ كەلەدى, ول ارزان جانە ساپالى پرينتەرلەردىڭ پايدا بولۋىمەن جانە وسى بيزنەستىڭ تانىمالدىلىعىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى. رەسپۋبليكامىزدا وسى ءونىم يمپورتىنىڭ كولەمى 2020 جىلعى 289,6 توننادان 2022 جىلى 394,4 تونناعا دەيىن ءوستى. بولجام بويىنشا سۋرەتتەردى باسىپ شىعارۋدى قاجەت ەتەتىن ونىمدەر ءوندىرىسى جىل سايىن 3%-عا وسەدى. ال باجدىڭ نولدىك مولشەرلەمەسى بيزنەسكە بوساتىلعان قاراجاتتى نەگىزگى كاپيتالعا باعىتتاۋعا جانە ەڭبەكاقى قورىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار ەەك كەڭەسىندە كەندىر نەمەسە باسقا توقىما تالشىقتارىنان جاسالعان يىرىلگەن جىپتەرگە, سونداي-اق وپتيكالىق شىنىدان جاسالعان شىبىقتارعا قاتىستى كەدەندىك باجداردىڭ نولدىك مولشەرلەمەلەرىن بەلگىلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.