دا ءۆينچيدى ءدۇيىم جۇرت اۋەلى عالىم دەپ تانۋى ابدەن مۇمكىن ەدى. ويتكەنى اتاقتى سۋرەتشى جاڭالىق اشپاسا دا, ءساتتى عىلىمي ىزدەنىستەر جاساعان. كاليفورنيا تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىنىڭ ينجەنەرلەرى لەوناردو دا ۆينچي اۋىرلىق كۇشى تۋرالى تۇجىرىمدى عىلىمي جاڭالىق اشىلماي تۇرىپ بولجاعانىن ايتادى.
لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ ۇشاق تۇجىرىمداماسىن جاساپ شىققانىن كوبى بىلە بەرمەيدى. ءتىپتى ونىڭ قىزىعۋشىلىعى تەك ينجەنەرلىك سالامەن شەكتەلمەگەن. ول فيزيكا سياقتى ىرگەلى عىلىممەن دە اينالىسقان. تەك حV-ءحVى عاسىردا ءومىر سۇرگەندىكتەن, عىلىمي جاڭالىق اشۋىنا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەردىڭ جەتىسپەۋى قولبايلاۋ بولعان.
جاقىندا عالىمدار دا ءۆينچيدىڭ عىلىم, ونەر جانە باسقا تاقىرىپتاردى قامتىعان ارۋندەل كودەكسىندەگى ەرەكشە ءبىر جازباسىن زەرتتەيدى. وندا دا ۆينچي ول اۋىرلىق كۇشى – ۇدەۋدىڭ ءبىر ءتۇرى ەكەنىن دالەلدەيتىن ەكسپەريمەنتتەر جاساعان دەگەن قورىتىندىعا كەلدى. ونىڭ بولجامى 97 پايىز دالدىكپەن جاسالعان.
لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ ەكسپەريمەنتتەرىن ارۋندەل كودەكسىنەن اەروعارىش جانە مەديتسينالىق ينجەنەريا پروفەسسورى موري گاريب بايقاعان. «مەنىڭ نازارىمدى اۋدارعان نارسە – ول ءوزى سالعان ءۇشبۇرىشتاردىڭ ءبىرىنىڭ گيپوتەنۋزاسىنا «Equation di Moti» دەپ جازىپ قويعان. مەن بۇل ءسوز تىركەسى نەنى بىلدىرەتىنىن بىلگىم كەلدى. زەرتتەۋ بارىسىندا دا ءۆينچيدىڭ تەڭدەۋى قاتە دەپ ويلاعان ەدىك. الايدا ول دۇرىس بولىپ شىقتى. دا ۆينچي اتاپ وتكەندەي, ەگەر قۇمىرانىڭ قوزعالىسى اۋىرلىق كۇشى قۇلاعان ماتەريالدى جىلدامداتاتىنداي جىلدامدىقپەن قوزعالسا, وندا تەڭ ءبۇيىرلى ءۇشبۇرىش الىنادى. ءدال وسى قۇبىلىستى ول «Equatione di Moti» نەمەسە «قوزعالىستاردى تەڭەستىرۋ» دەپ كورسەتكەن», دەيدى ول.
اتاقتى سۋرەتشى اۋىرلىق كۇشىنىڭ بار ەكەنىن جانە ونىڭ اسەرىنەن قۇلاعان زاتتاردىڭ ۇدەيتىنىن بىلگەن. بىراق ول زاتتاردىڭ قۇلاۋ ۋاقىتىن ءدال ولشەي الماعان. ويتكەنى قولىنداعى قۇرالدارى جەتكىلىكسىز بولعان. تەك 1604 جىلى گاليلەو گاليلەي قۇلاعان نىساننىڭ ءجۇرىپ وتكەن قاشىقتىعى ۋاقىتتىڭ كۆادراتىنا پروپورتسيونال دەگەن تەوريانى العا تارتقان ەدى. XVII عاسىردىڭ اياعىندا يسااك نيۋتون ونى كەڭەيتىپ, نىسانداردىڭ ءبىر-بىرىنە قالاي تارتىلاتىنىن سيپاتتايتىن بۇكىلالەمدىك تارتىلىس زاڭىن اشتى.
«دا ۆينچي قوسىمشا ەكسپەريمەنتتەر جۇرگىزدى مە, ءارى قاراي تەرەڭىرەك زەرتتەدى مە, بىلمەيمىز. بىراق ونىڭ بۇل ماسەلەنى زەرتتەۋى 1 500 جىلداردىڭ وزىندە ونىڭ عىلىمي ويلاي الۋىنىڭ قانشالىقتى دامىعانىن كورسەتەدى», دەيدى زەرتتەۋدىڭ جەتەكشى اۆتورى موري گاريب.