ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى قۇرىلىس نىساندارىندا رۇقسات ەتىلگەن نورمادان اساتىن شۋدى انىقتايتىن اۆتوماتتى جۇيەنى ازىرلەپ جاتىر. جوبا اۆتورىنىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جۇيە قۇرىلىس كومپانيالارىنا ءتيىستى ەرەجەلەردى ساقتاۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ءارى شۋدىڭ سالدارىنان قولايسىز كۇيگە تۇسەتىن تۇرعىندارعا دا جاردەمى بار.
پروفەسسور ەلبەك وتەپوۆتىڭ عىلىمي جوباسى قۇرىلىس, IT جانە گەوگرافيالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر سياقتى بىرنەشە باعىتتى قامتيدى. قۇرىلىمى سەنسورلىق قۇرالداردان تۇراتىن جوبا ارقىلى قۇرىلىستان شىققان دىبىستاردى شۋ مەن ءدىرىل دەرەكتەرىن جينايتىن ارنايى ستانساعا جىبەرەدى. ولاردىڭ اراسىنداعى بايلانىس مالىمەتتەردى جىبەرۋدىڭ سىمسىز تەحنولوگياسىمەن ورناتىلماق. تۇرعىندار مەن قۇرىلىس ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى ارنايى ۆەب-قوسىمشا ارقىلى تىركەلىپ, جاعدايدى ۇدايى باقىلاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. مۇنىڭ بارلىعىن ينتەراكتيۆتى كارتادا كورسەتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
– ەلىمىزدەگى نورماتيۆتەر شۋ جانە ءدىرىل بويىنشا بەلگىلى شەكتەۋلەردى ايقىندايدى. ولار بۇزىلسا, اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان. ماسەلەن, قۇرىلىسشىلاردىڭ تىنىشتىقتى بۇزۋى تۋرالى شاعىمداردىڭ جانە ونىڭ ناتيجەسى بويىنشا سالىناتىن ايىپپۇلداردىڭ ءاردايىم نەگىزى بار دەۋگە بولمايدى. دەسەك تە تۇرعىندار دا كەي كەزدە تىنىشتىقتىڭ بۇزىلۋ فاكتىسىن دالەلدەي المايدى. سەبەبى قوس تاراپ اراسىندا ترانسپارەنتتىلىك بولمايدى. ونى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن شۋ مەن ءدىرىلدى ۇزدىكسىز باقىلايتىن جانە ونىڭ كورشىلەس تۇرعىن ۇيلەردە مولشەردەن اسۋىن تىركەيتىن قانداي دا ءبىر قۇرال قاجەت. بۇل قۇرىلعى ءدال سول نورمادان اسۋدى تىركەپ, ونىڭ دەرەكتەرىن ساقتايدى. ونىڭ ناتيجەسىندە سوت كەزىندە تاراپتار شاعىمدارىنىڭ دۇرىس ەكەنىن دالەلدەي الادى. جوبا ءدىرىل مەن شۋدى باقىلاۋعا عانا باعىتتالماعان, ونىڭ قۇقىقتىق اسپەكتىلەرى دە بار, – دەپ ءتۇسىندىردى ە.وتەپوۆ.
«قۇرىلىس» كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى كەلەسى جىلى قۇراستىرىلاتىن جۇيەنى قۇرىلىس نىساندارىندا سىناقتان وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن ايتتى. عالىمنىڭ پىكىرىنشە, بۇرىن-سوڭدى ەلىمىزدە ءدال مۇنداي جوبا بولماعان. ءتىپتى الەمدە دە جوق دەسە دە بولعانداي. ياعني بىرىكتىرىلگەن ءتۇرى جوق. عىلىمي زەرتتەۋ شامامەن ءۇش جىل جۇرگىزىلىپ, كەيىن جاساعان جۇيەنى كوممەرتسيالاندىرۋ جاعىن قاراستىرماق. ەلبەك وتەپوۆتىڭ جوباسى رەسمي جانە مەملەكەتتىك عىلىمي-تەحنيكالىق ساراپتامانىڭ بارلىق كەزەڭىنەن وتكەن.
ەركەناز قورداباي,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-دىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى