ديۆەرسانتتار توبى

وسىنداي مەكتەپتەن وتكەندەر ءارتۇرلى جولمەن كەڭەس وداعىنىڭ تىلىنا ديۆەر­سيالىق قىلمىستىق ارەكەت جۇرگىزۋ ءۇشىن جىبەرىلدى. مىسالى, ليۋككەنۆالدەگى «الاش» مەكتەبىندە ديۆەرسيالىق توپ­تارعا تاكتيكالىق ساباقتار, اسىرەسە كارتا مەن كومپوستى پايدالانا ءبىلۋ 22 ساعات, ساپتا ءجۇرۋ دايىندىعى 33 ساعات, جا­رىلعىشتاردى قولدانۋ ءىسى 11 ساعات, قازاق ءتىلى ءشريفتىسى 22 ساعات وقى­تىلعان. بارلىق ساباقتى نەمىس اسكەريلەرى جۇرگىزگەن.

«وتان سوعىسى كەزەڭىندەگى قازاق كسر مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك حالىق كو­ميس­­سارياتى قازاقستان اۋماعىنداعى جا­سىرىنعان شەتەلدىك بارلاۋ مەن انتي­سوۆەتتىك ەلەمەنتتەردىڭ ديۆەرسيالىق جۇ­مىسى تۋرالى» انىقتاما شولۋدا «سو­عىس كەزىندە نەمىس بارلاۋ ورگاندارى مەن نەمىس قولباسشىلىعى قازاق كسر اۋما­عىنا 36 پاراشيۋتيست-ديۆەرسانتىن, اگەنتتەرىن, شپيوندارىن ءتۇسىردى. پا­راشيۋتيستەرگە نەمىس قولباسشىلىعى تاراپىنان بەرىلگەن تاپسىرمالار بويىنشا قازاقستان اۋماعىنا تۇسكەننەن كەيىن قورعانىس كاسىپورىندارىنا, تەمىرجول توراپتارىنا جارىلىستار جاساۋ, پارتيا-كەڭەس قىزمەتكەرلەرىن, قىزىل ارميا مەن كەڭەستىك بارلاۋ وفيتسەرلەرىن ءولتىرۋ, كەڭەس وكىمەتىنە قارسى كوتەرىلىستەر ۇيىمداستىرۋ جانە بارلاۋ-تىڭشىلىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جۇكتەلگەن» دەپ اتاپ كورسەتىلگەن.

1943-1944 جىلدارى نەمىس-فاشيست ارمياسىنىڭ باسشىلىعى, ونىڭ قارسى بارلاۋ مەن شپيوندىق ورتالىقتارى كەڭەس تىلىندا ارانداتۋ, قاستاندىق, ديۆەرسيالىق ءىس-ارەكەتتەرىن كۇشەيتكەنى بەلگىلى. سول جىل­دارى گۋرەۆ وبلىسىنىڭ تەڭىز, نوۆو­بوگات, جىلوي اۋداندارىنا, گۋرەۆ ماڭىنا نەمىس پاراشيۋتيست-ديۆەرسانتتارى ءتۇسىرىلدى.

1944 جىلى 10 ماۋسىم كۇنى اتى­راۋ جەرىنە كەلىپ تۇسكەن پاراشيۋتيس­تەر ا.قاپ­سالاموۆ, س.نۇسىپبەكوۆ, ش.كە­رىمباەۆ ءوز ەركىمەن بەرىلدى. تەرگەۋ بارىسىندا ا.قاپ­سالاموۆ كەڭەس تىلىنا جىبەرىلگەن پاراشيۋتيستەر توپتارى تۋرالى بىلاي دەيدى: «1943 جىلى قىزىل ارميانىڭ تىلىنا بەس ديۆەرسيالىق دەسانت توبى ءتۇسىرىلدى. بۇل بارلاۋشى پاراشيۋتيستەردىڭ ءبارىنىڭ ۇلتى – قازاق. ءبىرىنشى توپ مامىر ايىنىڭ اياعى مەن ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا ءتۇسىرىلدى. استراحان ماڭىنا تۇسىرىلگەن ءبىرىنشى توپ مۇشەلەرى – قۇسپاناليەۆ, اتاەۆ – را­ديست, دوستان تەزەكباەۆ – راديست, حادجيمۇراتوۆ – بارلاۋشى, 5-ادامنىڭ ەسىمىن ۇمىتتىم».

بۇل توپتىڭ قولعا ءتۇسۋى تۋرالى سوعىس­تان كەيىن 50-جىلداردىڭ باسىندا اتىراۋدىڭ بەل­گىلى قالامگەرى, قا­زاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى شوپەنعالي داۋەن ۇلىنىڭ ء«بىر ءتۇننىڭ وقيعاسى» ماقالاسىنا ارقاۋ بولعان. مۇنى وڭىرگە تۇسكەن جاۋ دەسانتتارى تۋرالى ەڭ العاشقى تىرناقالدى ماقالا دەپ ەسەپتەيمىز.

«ەكىنشى توپتا ماتكارىم قوزىباقوۆ – توپتىڭ باسشىسى, بوكەن باسىقاراەۆ, بايىمبەتوۆ بولعان. ا.قاپسالاموۆ توپ­تىڭ 2 ادامىن بىلمەيتىنىن ايتادى. ال ءۇشىنشى توپ قۇرامىنداعىلار – ابىل­قاسىن قارتايماقوۆ – اگەنت, راديست, با­لابي مۇ­رات­بەكوۆ – اگەنت, راديست. توپ­تىڭ باسقا مۇشەلەرىن بىل­مەيدى. نە­مىس­تەر تارا­پىنان 1943 جىلى جى­بەرىل­گەن ءتورتىنشى بەس ادامدىق توپتا زەينوللا كوككوزوۆ – توپتىڭ باسشىسى, يۋرا رۇستەموۆ – اگەنت, راديست, مۇقاش راپي­كوۆ – اگەنت, راديست, زالين – اگەنت, شينباەۆ بولدى.

بەسىنشى توپ تا بەس-التى ادامنان قۇ­رال­عان. 1943 جىلى – قايدا تۇسىرىلگەنىن بىلمەي­مىن. ولار – شايمينشاەۆ – توپ­تىڭ باسشىسى, اليەۆ – اگەنت, راديست, مۇقان­عاليەۆ – اگەنت, راديست. قالعان توپ مۇشە­لەرىن بىل­مەيمىن» دەپ جاۋاپ بەرگەن تۇتقىن.

التىنشى توپقا ايرىقشا توقتالۋعا بولادى. بۇل – بۋحارەست قالاسى ارقىلى باس­تاپ كەلگەن اعاەۆ-يرانوۆ توبى. ءبىر تاڭ­دانارلىعى, بۇل توپ ەكىگە بولىنگەن. 1944 جىلدىڭ 3 مامىرىنا قاراعان ءتۇنى ءا.اعاەۆتىڭ ءوزى, ال 7 مامىرعا قاراعان ءتۇنى ورىنباسارى باحي بيسەناليەۆ باستاعان توپ ءتۇسىرىلدى.

ءاليحان اعاەۆ (شىن ەسىم – سويى ءامىرحان تىلەۋماعامبەتوۆ) 1908 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. تۋعان جەرى – اتى­راۋ وبلىسىنىڭ قىزىل­قوعا ءوڭىرى. ارمياعا شاقىرىلعانعا دەيىن الماتى قالا­سىندا جۇمىس ىستەگەن. قىزىل ار­ميانىڭ كاۆالەريالىق (اتتى اسكەر) ۆزۆودىنىڭ كومانديرى, لەيتەنانت ءا.تىلەۋماعامبەتوۆ 1941 جىلى 17 قا­راشا كۇنى ماسكەۋ تۇبىندەگى شاي­قاستا نە­مىستەردىڭ تۇتقىنىنا تۇسكەن. گەر­مانيادا ءوزى قۇرعان «الاش» قوسىنىنىڭ كو­مان­ديرى بولعان. اتىراۋعا كەلىپ تۇس­كەن دي­ۆەرسيالىق توپتىڭ كومانديرى. نەمىس ارمياسىنىڭ وبەر-لەيتەنانتى.

باحي بيسەناليەۆ (لاقاپ ەسىمى – بوم باقي) – اعاەۆتىڭ ورىنباسارى. 1914 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. رەسەيدەگى استرا­حان وبلى­سىنىڭ قۇموزەك اۋدانىندا تۋعان. بىرەۋدىڭ جالعىز بالاسى, قىزىل ارميا­نىڭ بۇرىنعى وفيتسەرى. ورىس, تاتار, قالماق تىلدەرىن ساۋاتتى مەڭگەرگەن. نەمىس ارمياسىنىڭ ۋنتەر-وفيتسەرى.

زۇلقايىر دوششانوۆ توپ راديوستانساسىنا جەتەكشىلىك ەتكەن. ونىڭ زۇلقايىر زاكيروۆ دەيتىن بۇركەنشىك اتى-ءجونى بول­عان. نەمىس ارمياسىنىڭ فەلدفەبەلى. ال بالحاش باتاشەۆ نەمىس ارمياسىنىڭ ۋن­تەر-وفيتسەرى. ديۆەرسيالىق توپتىڭ دا­رىگەرى. سونداي-اق بۇل توپتا نەمىس ارميا­سىنىڭ ۋنتەر-وفيتسەرى شەنى بار مۇحا­مەد دىنىشەۆ بولعان. ونىڭ شىن ەسىمى بەل­گىسىز. بۇل بەسەۋى 19 مامىر كۇنى نكۆد جا­ۋىنگەرلەرىمەن بولعان ۇرىستا قازا تاپقان.

راحيم كەريمبەرديەۆ 1921 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. وزبەك كسر-ءى, تاشكەنت وب­لىسى قاراسۋ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى. ءبىلىمى – اياقتالماعان ورتا. ارمياعا شاقى­رىلعانعا دەيىن «ۇتقىر» كولحوزىندا قاتارداعى جۇمىسشى بولعان. قىزىل ارميا قاتارىنا 1942 جىلدىڭ ماۋسىمىندا شاقىرىلىپ, كىركۇيەكتە تۇتقىنعا تۇس­كەن. ديۆەرسيالىق توپتاعى لاقاپ اتى – حادجيمبەتوۆ.

جاپار باسشيباەۆ 1916 جىلى تۋعان. الماتى وبلىسى بالقاش اۋدانىنىڭ №12 اۋىلىنىڭ تۇرعىنى. ورتادان تومەن ءبىلىمى بار, ۆكپ (ب) مۇشەسى. ورتا شارۋا وتباسىنان شىققان. ارمياعا دەيىن بالقاش اۋداندىق قارجى بولىمىندە سالىق ينسپەكتورى بولىپتى. قىزىل ارميا قاتارىندا 1940 جىلدىڭ اقپا­نىنان قىزمەت ەتىپ, 1941 جىلدىڭ شىلدە­سىندە تۇتقىنعا تۇسكەن. توپتا جاراس جالتىروۆ, جالعان قۇجات بويىنشا سافاروۆ جانە كەلدىبەكوۆ.

ابدىقادىر ءالجانوۆ 1917 جىلى دۇ­نيەگە كەلگەن. وڭتۇستىك قازاقستان وبلى­سى تۇركىستان اۋدانى كۇشاتا اۋىل­دىق كەڭەسىنىڭ تۋماسى. ورتا ءبىلىمدى, كوم­سو­مول مۇشەسى. بايدىڭ بالاسى. اس­كەرگە شاقىرىلعانعا دەيىن جامبىل مالدارىگەرلىك تەحنيكۋمىنىڭ ستۋدەنتى بولعان. 1940 جىلى ارميا قاتارىنا الى­نىپ, 1941 جىلدىڭ شىلدەسىندە نە­مىس-فاشيستەرىنىڭ تۇتقىنىنا تۇسكەن. تۇركىس­تان لەگيونىندا بولىمشە كومان­ديرى, نەمىس ارمياسىنىڭ وبەر-ەفرەيتورى. لاقاپ ەسىمى – مايدان قادىروۆ, ال جالعان قۇجاتى بويىن­شا قالي ىسقاقوۆ جانە احان اليەۆ.

كەڭەسباي كيشەباەۆ 1914 جىلى شارۋا وتباسىندا تۋعان. اقمولا وبلىسى ەسىل اۋدانى «ومىرلىك» كولحوزىنىڭ تۇر­عىنى. ورتا ءبىلىمدى, پارتيادا جوق. سوعىسقا دەيىن ەسىل متس-ىندا مەحانيك بولىپ جۇمىس ىستەپتى. قىزىل ارميا قاتارىنا 1940 جىلى شاقىرىلعان. 1942 جىلدىڭ ناۋرىزىندا نەمىس-فاشيستەرىنىڭ تۇتقىنىنا تۇسكەن. پارا­شيۋتيستەر توبىندا قادىر وسپانوۆ بو­لىپ تىركەلسە, جالعان قۇجاتىندا قا­جىباي امانجولوۆ جانە بايتەمىروۆ دەگەن اتى-ءجونى بار.

سارتماعامبەت ورازوۆ 1915 جىلى تۋ­عان. گۋرەۆ وبلىسى جىلوي اۋدانى قارارنا اۋىلدىق كەڭەسىنىڭ تۇرعىنى. پار­تيا قاتارىندا بولماعان باي بالاسى. ارمياعا دەيىن №3 مۇناي ايداۋ قۇبىرىندا ماي تاسۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن. 1940 جىلدىڭ اقپان ايىنان ارميا قاتارىندا بولعان ونى 1941 جىلدىڭ 10 شىل­دەسىندە نەمىستەر تۇتقىنعا العان. پارا­­شيۋتيستەر قاتارىندا ماحامبەتوۆ, جالعان قۇجاتى بويىنشا سارتاەۆ جانە وتيەۆ.

تەمىربولات وماروۆ 1923 جىلى تۋعان. ءنوۆوسىبىر وبلىسى سدۆينسك اۋدانى تا­عان اۋىلىنان. ءبىلىمى اياقتالماعان ورتا. 1936 جىلدان كومسومول مۇشەسى بول­عانىمەن, پارتيا قاتارىنا وتپەگەن. ارميا­عا دەيىن اۋىل مەكتەبىندە مۇعالىم بولىپ, شاكىرت تاربيەلەگەن. 1942 جىلدىڭ قاڭ­تارىندا ارميادان قاشقان. باندىلار توبىندا بولعان, سول ءۇشىن 1943 جىلى 7 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ, مايدانعا جىبەرىلگەن. بىراق 1943 جىلدىڭ شىلدەسىندە جاۋ قولىنا تۇتقىنعا تۇسكەن. پا­راشيۋتيستەر قاتارىندا ءجۇنىسوۆ, جال­­عان قۇجاتىنداعى اتى-ءجونى – مۇسا وماروۆ.

كەڭەسبەك باباشەۆ 1920 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ماقتارال اۋدانىندا شارۋا وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ءبىلىمى تومەن. كومسومول قاتا­رىندا بولعان. قىزىل ارمياعا 1940 جىلى شاقىرىلعان. 1942 جىلدىڭ شىل­دەسىندە جاۋ قولىنا تۇتقىنعا تۇسكەن. توپتا تۇرسىنباي سار­تاەۆ بولسا, جالعان قۇجات بويىنشا داياربەك اسانوۆ جانە قالجان تولەگەنوۆ.

شايسىدىق جاقىپوۆ 1911 جىلى تۋعان. الماتى وبلىسى بالقاش اۋدانى №9 اۋىلدىڭ تۇرعىنى. ورتا شارۋا جانۇياسىنان. ورتا ءبىلىمدى, اياقتالماعان. 1938 جىلدان ۆكپ (ب) مۇشەسى. ارمياعا دەيىن باقاناس اۋىلىندا باستاۋىش كلاسس مۇعالىمى بولىپ قىزمەت ەتكەن. قىزىل ارميا قاتارىنا 1940 جىلى شاقىرىلعان. 1941 جىلدىڭ شىلدەسىندە تۇتقىنعا تۇسكەن. پاراشيۋتيستەر قاتارىندا ساكەن اباەۆ, جالعان قۇجاتىندا ءالي قاليەۆ جانە سادىق دۇيسەنوۆ.

قاماۋعا الىنعان امانعالي مۇحاما­ديەۆكە قاتىستى تەرگەۋ ماتەريالدارى جەدەل سەبەپتەرمەن ەرەكشە وندىرىسكە ءبولىندى دەلىنەدى. دەگەنمەن كەيبىر دەرەكتەردە ونىڭ باتىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ تۋماسى ەكەنى ايتىلادى. نەمىس ارمياسىنىڭ ۋنتەر-وفيتسەرى. ديۆەر­سيالىق توپتا راديست. توپتاعى جالعان ەسىم سويى – احمەت العىروۆ جانە مير العىروۆ.

ءا.اعاەۆتىڭ گۋرەۆكە كەلىپ تۇسەر الدىندا سوزاقباي قۇتتىباەۆتى بۋحارەست­تە اتىپ كەتكەن. ونىڭ تۋعان جەرى – ماڭ­عىستاۋ اۋدانى جيدەلى اۋىلى. قازان ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ ماتەماتيكا فاكۋلتەتىندە وقىعان. ۆكپ (ب) مۇشەسى. تاۋشىق ەلدى مەكەنىندە مەكتەپ ديرەكتورى بولعان. سول جۇمىسىنان ارمياعا شاقىرىلعان.

ال جەتىنشى توپتا ءۇش ادام بولعان. بۇل توپ 1944 جىلدىڭ 10 ماۋسىم كۇنى ماقات اۋدانى اۋماعىنداعى قازىبەك قۇدىعى ما­ڭىنا ءتۇسىرىلدى. ونىڭ مۇشەلەرى اعاەۆ توبىمەن كەزدەسىپ, قالاداعى سا­مارقان كوشەسىندەگى №48-ۇيدەگى نە­مىس راديسىنە (شىندىعىندا ول با­سىنان-اق كەڭەس بارلاۋ ورگاندارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەگەن) راتسياعا قاجەتتى باتارەيا, قۇران كىتاپتارىن, ليستوۆكالار, اقشا اپارىپ بەرۋ تاپسىرىلعان بولاتىن.

توپتىڭ مۇشەلەرى كىمدەر ەدى؟ سەيىتجان بايجۇمان ۇلى نۇسىپبەكوۆ 1920 جىلى كەدەي شارۋا وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانى ۋسپەن سەلوسىندا تۇرعان. ءتورت كلاستىق ءبىلىمى بار ول نكۆد-ءنىڭ 4-ديۆيزياسى, 56-پولك قۇرامىندا جاۋعا قارسى شايقاسقان. الايدا 1941 جىلدىڭ قازانىنان 1944 جىلدىڭ ماۋسىمىنا دەيىن نەمىس تۇتقىندا بولعان. نوۆوسپاسوۆكا, بوريسپول, جيتومير, نوۆگورود-ۆولىنسك, دەپەتوۆكا, چەن­ستوحوۆ سوعىس تۇتقىندارى لاگەرىنىڭ ء«دامىن» تاتقان. لەگيوندا كيىم-كەشەك قويماسىندا قويماشى, كەيىن سونداعى روتا كومانديرى قىزمەتىن اتقارعان. نەمىس ارمياسىنىڭ لەيتەنانتى. ال 1944 جىلى ماۋسىم ايىندا قازاقستانعا جىبەرىلگەن ديۆەرسانتتار توبىنىڭ باسشىسى رەتىندە بەكىتىلگەن.

ادام قاپسالاموۆ 1914 جىلى تۋعان. الماتى وبلىسى قاراتال اۋدانى №7 اۋىلدىڭ تۇرعىنى. پارتيادا جوق. تەك 8 كلاس­تىق ءبىلىمى بار. 1941 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا نەمىستەرگە تۇتقىنعا تۇسكەن. «سس» روتاسى كومانديرىنىڭ شوفەرى بولىپ قىزمەت ەتكەن. نەمىس ارمياسىنىڭ ۋنتەر-وفيتسەر شەنى بار.

ءشارىپ كەرىمباەۆ 1917 جىلى دۇنيەگە كەلگەن. الماتى وبلىسى كەگەن اۋدانى ۇزىنبۇلاق اۋىلىنان. ورتا شارۋا وتباسىنان شىققان ول پارتيا قاتارىندا بولماعان. پەداگوگيكالىق ينستيتۋتتىڭ 2-كۋرسىن بىتىرگەن. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا 6-اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ 125-اتقىشتار پولكى قۇرامىندا روتا پولي­ترۋگىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقار­عان. 1941 جىلدىڭ 23 ماۋسىمىندا برەست-ليتوۆسك قالاسى ماڭىندا تۇتقىنعا تۇسكەن. بيالا, پودلياسك, تي­راسپول, دەم­لين قالالارىنداعى لاگەرلەردە بول­عان. لەگينونوۆو (پولشا) لاگەرىنەن تۇر­كىستان لەگيونى قۇرامىنا وتەدى. تۇر­كىستان لەگيونىنداعى «سد» روتاسىنىڭ قۇرامىندا 1943 جىلى كەڭەس-گەرمان مايدان شەبىندە قورعانىس قۇ­رىلىستارىن سالۋ جۇمىستارىنا قا­تىسقان.

1942 جىلى جەلتوقسان ايىندا ۆار­شاۆاعا جاقىن جەردەگى ۆولومىداعى بارلاۋ مەكتەبىنىڭ دايىندىق كۋرسىنا جىبەرىلەدى. ال 1943 جىلدىڭ اقپانىندا وسۆيتس مەكەنىندەگى «تۇركىستان ورمان لاگەرى» بارلاۋ مەكتەبىنە اۋىستىرىلادى. كەيىن تۇركىستان لەگيونىنىڭ «سد» روتاسىنىڭ گاۋپت-فەلفەبەلى موۋەرباەرحتىڭ وردينارەتسى بولىپ قىز­مەت اتقارادى. 1943 جىلدىڭ مامىر ايىنىڭ سوڭىندا «سد» روتاسىنىڭ قۇرامىندا كەڭەس-گەرمان مايدانىنداعى ازوۆ تەڭىزى جاعالاۋىنداعى قورعانىس قۇرىلىستارىنا اتتاندىرىلعان. 1943 جىلعى ماۋسىم سوڭىندا تۇركىستان روتاسى مايداننان كەيىن شاقىرتىپ الادى. جەلتوقسان ايىن­دا اتالعان روتامەن بىرگە «زاندبەرگ» ەرەكشە لاگەرىنە كەلەدى. لاگەرگە كەلگەن سوڭ كەريمباەۆ ادال دا سەنىمدى قىزمەتى ءۇشىن نەمىس اسكەري باسشىلىعى تاراپىنان «قىلىشسىز شىعىس ۇلتتارىنا» توسبەلگىسىمەن م­ارا­پاتتالعان.

ا.قاپسالاموۆ, س.نۇسىپبەكوۆ, ش.كە­رىمباەۆ 12 ماۋسىم كۇنى ەش قارسىلىقسىز نكۆد قىزمەتكەرلەرىنە بەرىلدى. ويتكەنى سول كەزدە نەمىس-فاشيستەرىنىڭ تۇتقىنىنا تۇسكەندەردىڭ ءبىر-اق ارمانى بولدى. بۇل – تۋعان ەلگە, كىندىك كەسكەن جەرگە جەتىپ, سۇيەگىن قالدىرۋ. مۇمكىن ولار سول قاعي­دامەن كەلدى مە ەكەن؟ ارينە, ءبىز ءۇشىن بۇل بەلگىسىز, شەشىمى تابىلماعان جۇمباق. قىزىل جۇلدىز بەن سۆاستيكا اراسىنداعى ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعان ولاردىڭ باستى باعىتى تۋعان ەل, ونىڭ ءبىر ءوڭىرى – گۋرەۆ بولعانى داۋسىز ەدى.

اققالي احمەت,

ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى

اتىراۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى,

 تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى