اۋىلعا باتىر ەسىمى بەرىلسە
اقكول قالاسىنان سولتۇستىك-باتىسقا قاراي 40 شاقىرىمداي جۇرسەڭىز, ۋريۋپينكا دەگەن اۋىل الدىڭىزدان شىعادى. ول رەسەيدىڭ ۆولگوگراد قالاسى ماڭىنداعى ۋريۋپينكا دەگەن ەلدى مەكەننەن كوشىپ كەلگەن قاراشەكپەندىلەر قابىرعاسىن قالاعان اۋىل سانالادى. بۇگىندە اتالعان اۋىلدىڭ اتاۋىن وزگەرتەتىن ۋاقىت جەتكەنى انىق. جەرگىلىكتى حالىق تاراپىنان ۇسىنىلعان اتاۋلاردىڭ ىشىنەن قازى باتىر تاڭداپ الىنىپ, بۇل تاڭداۋ جوعارى جاققا جول تارتقان.
قازى باتىرعا ەسكەرتكىش ورناتىلعانعا دەيىن ول تۋرالى بىرەن-ساران ادام عانا بىلەتىن. ەسكەرتكىشكە دەمەۋشىلەر ىزدەپ تاپقان اۋدان اكىمىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى الماس الين بولاتىن. وسى ورايدا قازى بابامىزدىڭ جازۋشى جايىق بەكتۇروۆتىڭ جەتىنشى اتاسى ەكەنىن دە ايتا كەتكەن ورىندى. 2022 جىلدىڭ باسىندا مەن الماس ايان ۇلىنا جايىق جەرلەسىمىزدىڭ 110 جىلدىعىن اتاپ وتەيىك دەپ ۇسىنىس جاسادىم. ەكەۋمىز باعدارلاماسىن تۇزدىك. ونى اۋدان اكىمى يۋري كۋرۋشين قۇپتادى. مەرەيتوي اقكول وڭىرىندە جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. دايىندىق جۇمىستارىنىڭ باسى-قاسىندا الماس ايان ۇلىنىڭ ءوزى ءجۇرىپ, ۇلكەن ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولدى.
مەنىڭ كوپ جىلعى ومىرلىك تاجىريبەم بويىنشا, اۋدان اكىمدەرىنىڭ الەۋمەتتىك سالا جونىندەگى ورىنباسارلارى باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋدان ءارى اسا المايدى. جالپى, بۇل قىزمەتكەرلەردىڭ ءوز سالاسىن دامىتۋدا ءوز جوسپارلارى بولعانى دۇرىس. اركەز سول ءوڭىردىڭ ءبىلىم, مادەنيەت, حالىق دەنساۋلىعى, سپورت, ت.ب. سالالارىن قالاي دامىتامىن دەگەن ويدا ءجۇرۋى كەرەك. اكىم بارلىعىن ءبىر ءوزى قامتي المايدى. ونىڭ ءوز سالالارىن دامىتۋعا قابىلەتتى كومەكشىلەرى بولۋى شارت. سوندا عانا ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋىلداردىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ جونىندەگى باستاماسى جۇزەگە اسادى.
الماس ايان ۇلى سونداي ورىنباسار ەدى. بۇگىندە ول بۇرىنعىدان دا جاۋاپتى جۇمىسقا جوعارىلاپ كەتتى. وعان جاڭا قىزمەتىندە تابىس تىلەيمىز. ال اۋىل كوپ كەشىكپەي لايىقتى اتاۋىنا يە بولادى دەپ سەنەمىز.
ەركىن داۋەش ۇلى,
اقكول اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
اقمولا وبلىسى
ءومىرى انمەن ورىلگەن
ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى ونەر سالاسىندا وزىندىك قولتاڭباسىن قالدىرعان, ەسىمى قۇرمەتپەن اتالاتىن بەلگىلى تۇلعالاردىڭ ەڭبەكتەرىن ۇلىقتاۋ – ۇرپاققا پارىز. سونداي ابزال جاننىڭ ءبىرى تۋعانىنا بيىل 75 جىل تولىپ وتىرعان قايىربەك ساتيەۆ ەدى.
ءومىرىن ونەرگە ارناعان سازگەر كوزى تىرىسىندە 100-گە تارتا ءان جازدى. ولاردىڭ اراسىندا بالالارعا, پاتريوتتىق, ماحاببات تاقىرىپتارىنا ارنالعان, سونداي-اق ليريكالىق اندەرى دە بارشىلىق. نەگىزى سازگەر اندەرىنىڭ باسىم بولىگىن بالالارعا ارناپ جازعانى بايقالادى. سولاردىڭ اراسىندا «جاۋقازىن», «بالا تىلەگى», «بال داۋرەن», «بوبەگىم», ء«وسىپ كەلە جاتىرمىن» جانە تاعى باسقا اندەرى بار. ال تۋىپ-وسكەن جەرىنە دەگەن ساعىنىشى مەن سۇيىسپەنشىلىگىن بىلدىرەتىن «اي كەلبەت پاۆلودارىم», «اقشيمان – ارداعىم», «كەڭ دالام» اندەرى جاستاردىڭ اراسىندا كەڭ تارادى.
قايىربەك مۇفتان ۇلى 1948 جىلى 1 قازاندا رەسەيدىڭ ءنوۆوسىبىر قالاسىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1956 جىلى ماي اۋدانىنا قونىس اۋدارادى. سازگەردىڭ ونەردەگى داڭعىل جولى بالا كەزدەن-اق باستالعان, سىرناي مەن بايان اسپاپتارىن تارتىپ, «گارمونشى بالا» اتاندى. 1974 جىلى پاۆلودارداعى چايكوۆسكي اتىنداعى مۋزىكا ۋچيليششەسىندە, كەيىن شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «مۋزىكالىق ءبىلىم» فاكۋلتەتىندە ءبىلىم الدى. ەڭبەك جولىن ءوزىنىڭ بالالىق شاعى وتكەن ماي اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە كوركەمدىك جەتەكشى بولىپ باستاپ, تابان اۋدارماي وسى سالادا تەر توكتى.
ءومىرىن ونەرگە ارناعان سازگەرگە 2018 جىلى «ماي اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعى بەرىلدى. سونىمەن قاتار مادەنيەت جانە ونەر قىزمەتكەرلەرى كۇنىنە وراي وتكەن وبلىستىق فورۋمدا «ەڭ ۇزدىك سازگەر, 2000 جىلى «جىل كومپوزيتورى» اتالىمدارىنا يە بولدى. ال 2009 جىلى سازگەردىڭ ء«انىم انگە جالعاسسىن» اتتى اندەر جيناعى جارىققا شىقتى. ونىڭ ونەر سالاسىندا سىڭىرگەن ەڭبەگى باعالانىپ, مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ «مادەنيەت قايراتكەرى» توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالدى. سازگەردىڭ جەرلەستەرىنىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن تۋىندىلارى ءاردايىم ولاردىڭ جادىندا ساقتالادى.
ساۋلە ارىنعازينا,
بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت
جانە ونەر مۋزەيىنىڭ ءبولىم باسشىسى
پاۆلودار وبلىسى
انتىڭا ادال بول, دارىگەر!
باسىڭ اۋىرىپ, بالتىرىڭ سىزداعان, ياعني اۋرۋىڭ جانىڭا باتىپ, مازاڭ كەتكەن جاعدايدا امالسىز دارىگەردىڭ كومەگىنە جۇگىنەسىڭ. مۇنداي جايت اراگىدىك بولسا دا ءار ادامنىڭ باسىندا كەزدەسەدى.
كەنەتتەن 76 جاستاعى زايىبىم دامەش دۇيسەنعاليەۆانىڭ قان قىسىمى كوتەرىلىپ, ەس-ءتۇسسىز ساندىراقتاپ, كىمنىڭ كىم ەكەنىن اجىراتا الماي, ءبىر سۇراعانىن بىرنەشە رەت قايتالاپ شاتاسا بەردى. وتباسى, كورشى-قولاڭ قاتتى قورىقتىق. قۋانىشىمىزعا وراي, جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى ءتورت-بەس مينۋتتا جەتىپ كەلدى. بىردەن قان قىسىمىن ولشەگەندە, 80 دە 220-نى كورسەتتى. ءبارىمىز ۇركە قارادىق. ماماندار قان قىسىمىن تۇسىرەتىن ىستىق ينە سالىپ, ءدارى بەرىپ, العاشقى كومەگىن كورسەتتى. 10-15 مينۋتتان كەيىن قان قىسىمىن قايتا ولشەگەندە, 80 دە 160-قا دەيىن تومەندەپتى. جارتى ساعات شاماسىندا ەسىن جيناپ, سويلەي باستادى. دارىگەردىڭ سۇراقتارىنا شاتاسسا دا جاۋاپ قايتاردى. ەگەر العاشقى دارىگەرلىك كومەك كورسەتىلمەگەندە, جاعدايدىڭ باسقاشا سيپات الاتىنى ايقىن ەدى. ءسويتىپ زايىبىم جۇرەك تالماسىنان امان قالدى. ال جەدەل جاردەم دارىگەرلەرى تەراپەۆكە جەدەل قاراتۋ كەرەك ەكەنىن, بارعان سوڭ اتالعان دارىگەردىڭ كەلۋىنە ىقپال جاسايتىندارىن ايتتى. مىڭ دا ءبىر راقمەت دەدىك ءبىز.
قازىرگى كەزدە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە تولىق جاعداي جاسالىپ جاتىر. مەديتسينالىق وقۋ ورىندارىن ءتامامداپ, جان اراشاسى بولىپ ابىرويلى ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ماماندار دا بارشىلىق. دەگەنمەن, بىرەن-ساران بولسا دا قىزمەتىنە حالىقتىڭ كوڭىلى تولمايتىن اقجەلەڭدىلەردىڭ كەزدەسىپ قالاتىنىن جاسىرۋعا بولمايدى. جۇمىسىنا ادال, ءوز ءىسىن جەتىك بىلەتىن, مادەنيەتى جوعارى دارىگەر بولعانعا نە جەتسىن.
انتىنا ادال قىزمەت ەتۋ دارىگەر اتىن اسقاقتاتاتىنى ءسوزسىز. سوندىقتان «انتىڭا ادال بول, دارىگەر!» دەگىمىز كەلەدى.
بيسەنباي وتەگەنوۆ,
زەينەتكەر, تاسقالا اۋداندىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەسى
باتىس قازاقستان وبلىسى