«حات قورجىن»

«گاۋھارتاس» – ومىرشەڭ قويىلىم

تەاتر تۋرالى ءسوز قوزعالسا, ەڭ الدىمەن, ەلوردامىزداعى مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترى ويىما ورالادى. ول – 2020 جىلى ەلوردا تورىندە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن اشىلعان جاس تەاتر. بۇگىندە قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلەدى. العاش ساحنا شىمىلدىعىن زاڭعار جازۋشىمىز مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي – توعجان» مۋزىكالىق دراماسىمەن اشقالى بەرى, تەاتر سۇيەر قاۋىمنىڭ ىستىق ءىلتيپاتى مەن ۇلكەن سۇرانىسىنا يە. تاعى دا انشلاگ. شىعارماشىلىق ۇجىمى كورەرمەن جۇرەگىن جاۋلاعان «گاۋھارتاستى» قويدى.

جازۋشى دۋلات يسابەكوۆتىڭ قالامىنان تۋعان پوۆەستىڭ نەگىزىندە تۇسىرىلگەن كينوفيلمدى ءالى كۇنگە دەيىن جالىقپاي كورىپ كەلەمىز. كەزىندە سالتانات ءرولىن سومداعان اكتريسا جاننا قۋانىشەۆاعا ەڭ ۇزدىك ايەل وبرازى دەگەن اتاق بەرىلگەن ەكەن. مۋزىكالىق درامادا تەاتردىڭ بەلدى اكتريساسى ينابات ريزابەكقىزىنىڭ تالانتىنا قالايشا ءتانتى بولماسسىڭ! سىپايى, ادال, يبالى – ناعىز قازاق كەلىنىنىڭ بەينەسى, ەتالونى دەسەم, ارتىق ايتقاندىعىم ەمەس.

تەاتر اكتەرلەرىنىڭ قۇرامى وتە تالانتتى جاستاردان قۇرالعان. ءدىنيسلام نۇرماعانبەتوۆ, ورازالى يگىلىك, باقداۋلەت ورازبەك, ماقپال دۇيسەن, ارەلانا امانگەلديەۆا, اققانات قۋاندىقوۆ, سالامات مۇقاشەۆ سىندى اكتەرلەر ەسىمىن ريزاشىلىقپەن اتايمىن.

 اتالعان ونەر ورداسىنىڭ قويىلىمىن تاماشالاۋعا ەلىمىزدىڭ وزگە ايماقتارىنان دا كەلەتىن كورەرمەن كوپ. ءوزىم دە تەاترعا ءجيى بارامىن. قاي كەزدە بولسا دا زال لىق تولى جاستار, بوس ورىن دەگەن مۇلدە بولمايدى. مۇنداي جايت, ارينە, كوڭىل قۋانتادى. مەن قويىلىمنىڭ 71-ءشى كورسەتىلىمىن تاماشالادىم. سپەكتاكل سوڭىندا كوزگە جاس ءۇيىرىلىپ, كوڭىل بوساماۋى مۇمكىن ەمەس. كورەرمەن تاماشا ادەبي شىعارمانى ساحنا تورىنە اۋەلەتكەن اكتەرلەر قۇرامىنىڭ ەڭبەگىنە تولاسسىز قوشەمەت كورسەتىپ جاتقانى.

مەن ءۇشىن «گاۋھارتاس» – ومىرشەڭ تۋىندى, ۇزدىك قويىلىم.

ايساۋلە كەمەڭگەر,

ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى

استانا

ەرتەڭ وكىنىپ قالمايىق, اعايىن

زاماننىڭ ەمەس, ادامنىڭ وزگەرگەنىنە قاراپ قارنىڭ اشقانداي. قىزدان تۋعان بالانىڭ جيەن ەكەنىن مويىندامايتىن اتا-اجەلەردىڭ قاتارى كۇن سايىن قالىڭداپ كەلەدى. توي جاساسا, ءوز اكە-شەشەسىمەن ەمەس, اتا-ەنەسىمەن كەڭەسەتىن, ءوز جۇرتىنان قايىن جۇرتىن جوعارى قوياتىن ازاماتتارىمىز دا از ەمەس بۇگىندە. ءوزىنىڭ جەتى اتاسىن بىل­مەيتىنىن جاسىرىپ قالۋ ءۇشىن بە, الدە قۇدا-قۇداعيىنىڭ قاس-قاباعىن باققاننان با, نەمەرەسىنە جەتى اتاسىن جاتتاتقىزبايتىن اتالار دا كوبەيىپ بارادى. ءوزىنىڭ شىققان تەگىن بىلمەيتىن ۇرپاقتان قايىر كۇتۋ دە كۇپىرلىك بولار, بالكىم!

وتكەندە ءبىر زامانداسىمىز سىڭارىن تاپقان ىڭعايدا: «ۇيلەنىپ, ءۇي بولامىن!» دەپ باتىل قادام جاساماق ەدى. بىراق ارمانى ورىندالمادى. سەبەپ – سۇيگەن قىزى التىنشى اتادان قوسىلاتىنىن جىگىتتىڭ ەمەس, قىز جاقتىڭ اقساقالى تالداپ-تالقىلاپ, اعايىن بولاتىنىن ايتقان سوڭ, ەكى جاقتىڭ اتا-اناسى بولاشاق جاس جۇبايلاردىڭ قوسىلۋىنا قارسى بولدى. قىزدىڭ جۇكتى ەكەنىنە قاراماستان, ەكەۋىن قوسقىزبادى. جىگىت ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇيلەنبەيتىنىن ايتىپ, سەرت بەردى. ال ارادا بەس-التى اي وتكەندە دۇنيەگە كەستە تىگەر كەلدى. وڭ جاقتا وتىرىپ بوسانعانىمەن قويماي, مۇگەدەك پەرزەنتتىڭ ومىرگە كەلگەنى قابىر­عامىزدى قايىستىردى.

سەبەپ-سالدارىن تالقىلاعان قارتتاردىڭ ايتۋىنشا, ۇيلەنبەك بولعان جىگىتتىڭ اتاسى كەزىندە ءوز بالا-كەلىنىنىڭ باقىتتى بولعانىن جانە ۇلى جوق قۇدا-قۇداعيىنىڭ كوڭىلىنە كىربىڭ تۇسپەگەنىن قالاپ, نەمەرەسىنە جەتى اتاسىن ۇيرەتپەگەن. جانە دە ءبىر اتانىڭ بالالارىمەن ارالاسپاي, اعايىندار ءبىر-بىرىنە جات بولىپ كەتكەن. قالادا قىزمەت ەتىپ, جىلدا اتاجۇرتىنا بارىپ تۇرسا دا, نە بالاسىن, نە نەمەرەسىن ەرتىپ جۇرمەگەن. ەندى زاردابىن ءوزى ەمەس, ءىزىن باسىپ, تامىرىن جالعاستىرعان ۇرپاعى تارتىپ وتىر.

 باس قوسىپ, سوعىم ەتىن جەپ قاۋقىلداسىپ جۇرگەن قارتتار ناسيحات, وسيەت ايتپاسا, مۇنداي شاقىرىستى «ەتسوعارلار باسقوسۋى» دەگەنىمىز دۇرىس بولار. ەگەر ۋاقىتىندا عيبراتتى اڭگىمەلەر ايتىلعاندا, ءبىر اتادان تاراعان قىز بەن جىگىت تاعدىر تالكەگىنە تۇسپەس ەدى.

سامرات قۇسكەنوۆ

پەتروپاۆل

جامان ادەتتەن جيرەنەيىك

«كورمەيىن دەسەم كوزىم بار, ايتپايىن دەسەم اۋزىم بار» دەگەندەي, مىنا ومىردە كەزدەسىپ قالاتىن كەيبىر جامان ادەتتەردى كورگەندە قايتىپ شىداپ تۇرارسىڭ؟ كەزىندە ايتىپ, توقتاۋ سالماساق, ۇلكەندىگىمىز قايسى؟ نەنى مەڭزەپ وتىر دەيسىز عوي, ايتايىق.

بايقاپ ءجۇرمىز, سوڭعى كەزدەرى كەيبىر ۇل-قىزدارىمىز دەنەسىنە تاتۋاج سالدىرۋعا اۋەس بولىپ بارا جاتىر. ەرتەرەكتە تاتۋيروۆكا دەگەندى ومىردە جازا باسىپ, تۇرمەدە وتىرىپ كەلگەن ءبىرلى-جارىم جاننان كورۋشى ەدىك. ەندىگى جەردە ول, وكىنىشكە قاراي, سانگە اينالعانداي. اسىرەسە, ءبازبىر قىزداردىڭ دەنەسىنە تاتۋاج سالدىرىپ, جازعى كۇندەرى كىندىگىن اشىپ, تۇيرەۋىش سالىپ قويۋى ويلاندىرماي قويمايدى. بارشا جۇرت بىلەتىندەي, اتام قازاق كىندىك تۇسىن ەجەلدەن-اق كيەلى دەپ ساناعان. اشىق جۇرگەن كىندىككە جەل قارىساتىنى بەلگىلى. ءار كوزدە ەنەرگيا بولاتىنىن دا ۇمىتپايىق. قىز قىلىعىمەن, ادەپتىلىگىمەن, يناباتتىلىعىمەن كورىكتى دە اسەم بولماق. ونداي قىز ومىردە اداسپايدى, قايتا ءباسى ارتىپ, باعى جانادى.

مەديتسينا سالاسىندا جۇرگەندەردىڭ ايتۋىنشا, دەنەگە تاتۋاج سالۋ­دىڭ اقىرى ءارتۇرلى تەرى اۋرۋلارىنا اپارىپ سوقتىرادى ەكەن. ەندە­شە بىزدىكى نە ۇلگى؟ ودان ادەمى بولىپ كورىنىپ تۇرعان ەشتەڭە جوق. بى­لۋىمىزشە, كوپ ەلدە تاتۋاج سالدىرۋعا زاڭمەن تىيىم سالىنعان.

قازاق – ونسىز دا ادەمى, ادەت-عۇرپىن, ءداستۇر-سالتىن بەرىك ساقتاعان ۇلت. سوندىقتان دا وعان بارشامىز ادال بولۋىمىز كەرەك.

قالاي بولعاندا دا, جوعارىداعىداي جامان ادەتتەر جايلى مەن بولماسام دا بىرەۋ ايتۋعا ءتيىس قوي. ەندەشە «جيرەن جامان ادەتتەن» دەگەندەي, بويىمىزعا جاقسىنى دارىتىپ, اۋلەكى تىرلىكتەردەن اۋلاق بولايىق.

كارىباي امزە ۇلى,

ەڭبەك ارداگەرى

تۇركىستان