كۇنى كەشە عانا ەلىمىزدە سۋعا شومىلۋ ماۋسىمى اشىلعان ەدى. جازدىڭ ىستىق ءۇش ايىندا ادامدار سالقىنداۋ, دەمالۋ ماقساتىندا كولگە, وزەنگە تاعى باسقا سۋ قويمالارىنا شومىلۋعا بارادى. الايدا قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ەلەمەگەن ازاماتتار تەك وزدەرىنىڭ عانا ەمەس, بالالارى مەن جاقىندارىنىڭ ومىرىنە قاۋىپ توندىرەدى. سوڭعى جىلدارى كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەر مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ سۋعا كەتۋ فاكتىلەرى جيىلەگەنى بايقالادى.
شومىلۋعا بارعان كەزدە جازاتايىم وقيعالاردان ساق بولۋ ماقساتىندا قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاۋعا شاقىرامىز.
سۋعا تۇسكەندە ساقتىق كەرەك
ەڭ الدىمەن شومىلاتىن سۋدىڭ تەرەڭدىگى مەن تازالىعىنا مۇقيات بولۋ قاجەت. ادەتتە سوڭى قايعىعا ۇلاساتىن وقيعالار سۋعا شومىلۋعا تىيىم سالىنعان جەرلەردە بولاتىنى جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان, تەك رۇقسات ەتىلگەن ورىنداردا شومىلعان ءجون. بەلگىلەنگەن قورشاۋدان تىس اۋماققا جانە تەحنيكالىق ەسكەرتۋ بەلگىلەرىنىڭ ۇستىنە شىعۋعا بولمايدى. باسسەين, تەڭىز بەن كولدەرگە ىشىمدىككە ماسايعان كۇيدە كىرمەۋ قاجەت.
تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جايت - بالالاردى قاراۋسىز قالدىرماۋ. مەكتەپكە دەيىنگى جانە مەكتەپ جاسىنداعى كىشكەنتاي بالالار ۇنەمى ۇلكەندەردىڭ قاراۋىندا بولۋى ءتيىس. ءسال ۇلكەنىرەك جاستاعى ءجاسوسپىرىم بالالار, وزدەرى سۋ ايدىنىنا شومىلۋعا بارعان كەزدە سۋعا تۇسۋگە رۇقسات ەتىلگەن, قاۋىپسىزدىگى ساقتالعان جەرلەردە شومىلۋى قاجەت. ولارعا بەلگى قويىلعان جەردەن اسىپ جۇزۋگە بولمايتىنىن, جاعادان الىس جۇزبەۋ كەرەكتىگىن ەگجەي-تەگجەيلى ءتۇسىندىرۋ قاجەت.
وسى ورايدا قوسىمشا تىيىمدارعا توقتالا كەتۋدى ءجون كوردىك.
كەمەگە جاقىن جۇزۋگە بولمايدى. تاياز جەرگە نەمەسە بەلگىسىز تەرەڭدىككە سەكىرۋگە بولمايدى. كۇنگە قىزدىرىنعاننان كەيىن نەمەسە ۇزاق جۇگىرىستەن سوڭ سۋعا سەكىرۋگە بولمايدى, مۇنداي جاعدايدا ادام ەسىنەن تانىپ قالۋى مۇمكىن. سۋعا كىرەر الدىندا شايىنىپ الۋ كەرەك. داۋىل نەمەسە تولقىن بولعان جاعدايدا شومىلۋعا بولمايدى. سۋدا قاۋىپتى ويىنداردى ويناۋعا بولمايدى, سەبەبى سۋعا تۇنشىعۋ قاۋپى زور.جاردەمدەسۋ قاعيدالارى
ءتىلسىز جاۋدىڭ ءبىرى – سۋ. ول ادام ءومىرىن ءبىر ساتتە-اق الىپ كەتە الادى. بىراق زارداپ شەككەن ادامعا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ قاجەت. سول مۇمكىندىكتى جىبەرىپ الماۋىمىز اسا ماڭىزدى. وسى ورايدا قر ءپىب مو اۋرۋحاناسى Check-up بولىمشەسىنىڭ تەراپەۆتى مارينا ناجەنوۆا سۋعا باتىپ بارا جاتقان ادامعا العاشقى مەديتسينالىق كومەك قالاي كورسەتىلەتىنىن ايتىپ بەردى.
«سۋعا باتقان كەزدەگى العاشقى كومەك – زارداپ شەگۋشىنى سۋدان شىعارۋ. سودان كەيىن تىنىس جولدارىن سۋدان تازارتۋ قاجەت. ول ءۇشىن قۇتقارۋشى تىزەسىن بۇگىپ زارداپ شەگۋشىنى بۇگىلگەن تىزەسىنە ىشىمەن جاتقىزىپ, ونىڭ كەۋدە تۇسىن قىسىپ, ارقا جاعىنان قاعىپ, سۋدى شىعارادى. ەگەر ادامنىڭ ەسى انىق بولعان جاعدايدا وعان ىستىق سۋ بەرىپ, دەنەسىن قۇرعاتىپ, جىلى جەرگە اپارۋ قاجەت. ونداي جاعداي, وكىنىشكە قاراي, كوپ بولا بەرمەيدى. كوبى ەسسىز بولىپ جاتادى. سول كەزدە ادامدى جاعالاۋداعى تەگىس جەرگە جاتقىزىپ, اۋىز قۋىسىن تازالاپ الۋ قاجەت. اۋىز قۋىسىندا لاي, بالشىق, پروتەز, اس قالدىقتارى بولۋى مۇمكىن. ول ءۇشىن ەكى ساۋساقتى ورامالمەن وراپ, اۋىزداعى زاتتاردى شىعارىپ, دۇرىستاپ تازالاعان ءجون. زارداپ شەگۋشى ەسىن جيناماعان جاعدايدا, ونىڭ جاعدايىن ءۇش بەلگىگە قاراپ, انىقتاپ ءبىلۋىمىز قاجەت. ولار: كوز قاراشىعىنىڭ جارىققا اسەر ەتپەۋى, پۋلستىڭ انىقتالماۋى, تىنىس الماۋى. وسى ءۇش بەلگى بايقالعان جاعدايدا دەرەۋ جۇرەك-وكپە رەانيماتسيالارىن باستاۋ قاجەت», دەيدى دارىگەر.
سۋعا تۇسكەن كەزدە ءسىڭىردىڭ تارتىلىپ قالۋ قاۋپى بار. بۇل كەزدە قورقىنىش-ۇرەيگە جول بەرمەي, سۋدان تەزىرەك شىعۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەردى سالۋ قاجەت.
ء«سىڭىردىڭ تارتىلۋىنا بىرنەشە سەبەپ بار, سولاردىڭ ءبىرى - ءجۇزۋشىنىڭ سۋىق سۋدا ءجۇزۋى جانە ۇزاق ۋاقىت بويى سۋدا بولۋى. تاعى قوسا كەتەتىنىم, دەنە شىنىقپاعان جاعدايدا ءدا سىڭىر تارتىلىپ قالادى. بۇلشىقەت ۇزاق ءجۇزۋ سالدارىنان قالجىرايدى. بۇل كەزدە جۇرگىزىلەتىن شارالار – ءجۇزۋ ءتۇرىن وزگەرتۋ جانە مۇمكىندىگىنشە سۋدان تەز شىعۋ. جاعاعا شىققاننان كەيىن تارتىلعان بۇلشىقەتتى مىندەتتى تۇردە ۋقالاۋ قاجەت. ەگەر ساۋساق بۇلشىقەتتەرى تارتىلسا وندا ساۋساقتاردى ءجيى ءارى جىلدام اشىپ جابۋ ارقىلى بۇلشىقەتتەردى بوساڭسىتۋعا بولادى. ەگەر اياق بۇلشىقەتتەرى تارتىلسا وندا ارقاعا جاتىپ قول ارقىلى ءجۇزۋ قاجەت. ال ەگەر قول تارتىلسا اياقپەن جۇمىس جاساۋ قاجەت», دەيدى دارىگەر.
ينفەكتسيا جۇقتىرۋ قاۋپى بار
حالىق كوپ جينالاتىن جاعاجايلاردا, وزەن-كولدەردە ينفەكتسيا جۇقتىرۋ قاۋپى جوعارى. سوندىقتان شومىلۋعا تىيىم سالىنعان جەرلەردە سۋعا تۇسپەگەن ابزال.
«لاس جاعاجايلاردا ىشەك ينفەكتسيالارىن, تەرى اۋرۋلارىن قوزدىراتىن ينفەكتسيالاردى جۇقتىرىپ الۋىمىز مۇمكىن. ولار: ليامبليوز, كريپتوسپوريديوز, روتاۆيرۋستار, ديزەنتەريا, حولەرا, سالمونەللەز, لەپتوسپيروز, گەپاتيت ا ۆيرۋستارى. سونىمەن قاتار فەرما, زاۋىت, ساياباق ماڭايلارىندا يتتەر كوپ سەرۋەندەيتىنىن بايقاعان بولارسىز. ولار دا سۋدى لاستاۋى مۇمكىن. سونداي-اق سۋدا جۇزەتىن قۇستاردان پارازيت, ميكروبتار تارايدى. جاعىمسىز ءيىس شىعاتىن سۋ قويمالارىنا مۇلدە جاقىنداماعان ءجون», دەپ ءتۇسىندىردى مامان.
بيىل استانادا شومىلۋعا ارنالعان 4 ورىن بەلگىلەنگەنىن ەسكە سالامىز. ولار: ورتالىق جاعاجاي, «تري پەسكاريا» دەمالىس ايماعى, «استانالىق اۋلا» جانە ش.بەيسەكوۆا كوشەسىندەگى كوپىر ماڭىنداعى كوممۋنالدىق جاعاجاي.
ايتا كەتەيىك, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جىل باسىنان بەرى قازاقستاننىڭ سۋ ايدىندارىندا 44 ادام, ونىڭ ىشىندە 6 بالا قۇتقارىلدى. بۇگىنگى كۇنى, وكىنىشكە قاراي, سۋداعى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ساقتاماعان 9 ادام, ونىڭ ىشىندە 2 بالا سۋعا باتىپ كەتتى.