كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندەگى كەزەكتى بريفينگ حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭناما تۋرالى ءوتتى. وعان ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا, سونداي-اق, وسى مينيسترلىككە قاراستى باقىلاۋ جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى اقمادي سارباسوۆ پەن كوشى-قون كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسلان قارجاۋباەۆ قاتىستى.
ت.دۇيسەنوۆا ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى زاڭنامالارىنا ەنگىزىلىپ جاتقان وزگەرىس جايىن بايانداپ بەردى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, زاڭناماداعى جەتىلدىرۋلەر نەگىزىنەن جەتى باعىت بويىنشا جۇزەگە اسۋدا. ماسەلەن, كادرلاردى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن قورعاۋدى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنى, كوشى-قون ساياساتىن جەتىلدىرۋ تۇجىرىمداماسى, ازاماتتىق قىزمەتشىلەرگە جاڭا ەڭبەكاقى تولەۋ مودەلى, زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ تۇجىرىمداماسى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ, سونداي-اق, الەۋمەتتىك كومەك جۇيەسىن دامىتۋ باعىتتارى. وسىلاردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ باستى ماقسات بولىپ وتىر. ونىڭ وڭ ناتيجەسى بۇگىننىڭ وزىندە بايقالۋدا. كۇنى كەشە عانا جاريالانعان ستاتيستيكا اگەنتتىگىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەنسەك, بۇگىننىڭ وزىندە ەلىمىزدە جۇمىسسىزدار قاتارى قىسقارعانى بايقالادى. ايتالىق, قازاقستانداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى وسى جىلدىڭ ماۋسىمىندا مامىرمەن سالىستىرعاندا 0,1 پايىزعا ازايعان.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى بريفينگتە جوعارىدا اتالعان جەتى باسىمدىققا جەكە-جەكە توقتالىپ, سول باعىتتار بويىنشا زاڭنامادا قانداي وزگەرىستەر بولاتىنىن, الدا قانداي جۇمىستار قولعا الىناتىنىن ايتىپ بەردى.
سونىمەن, ءبىرىنىشى باسىمدىق بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ باستى نازاردا بولماق. بۇل رەتتە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلۋدا. ول, بىرىنشىدەن, ينفراقۇرىلىمدى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ەسەبىنەن جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, ەكىنشىدەن, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە تىرەك اۋىلداردى دامىتۋ, ۇشىنشىدەن, جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاجەتتىلىگى شەڭبەرىندە وقىتۋ جانە قونىس اۋدارۋ ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋ بويىنشا جۇزەگە اسادى. ەكىنشى باسىمدىق – ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن باسقارۋ جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنى دە اۋقىمدى. جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى مەن ەڭبەكتى قورعاۋدى ساقتاۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ەرىكتىلىگىن ىنتالاندىرۋ ماقساتىندا دا بىرنەشە جوبالار قولعا الىندى. وعان قوسا, زاڭنامادا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ قولدانىستاعى جالپى ءۇش قۇرامىنىڭ ورنىنا جاڭا اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق كودەكستەر شەڭبەرىندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ناقتىلانعان جاڭا 10 قۇرامى جانە ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزعانى ءۇشىن جازالاۋ تۇرلەرى كوزدەلگەن. بۇل جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ سيپاتى مەن ءمان-جايى ەسكەرىلە وتىرىپ قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ ءاربىر تۇرىنە جازا قولدانۋدى قامتاماسىز ەتپەك.
كوشى-قون ساياساتىن جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى زاڭنامالاردا دا ءبىراز وڭ وزگەرىستەر بولماق. وندا نەگىزىنەن جوعارى بىلىكتى شەتەلدىك مامانداردى تارتۋ, ىشكى ەڭبەك نارىعىن قورعاۋ سياقتى ماسەلەلەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. سونداي-اق, ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ساپاسى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جايى دا نازاردا. ەتنوستىق كوشى-قون تۇرعىسىنان ەتنوستىق قازاقتاردى تاريحي وتانىنا قايتۋعا ۇمتىلدىرۋ نەگىزگى ۇستانىم بولىپ وتىر. بىرىنشىدەن, ولار ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كىرۋ شارتىن بىرىزدەندىرىپ, جەڭىلدەتۋ, ەكىنشىدەن, ەتنوستىق قازاقتارعا ورنالاسقان جەرىنە قاراماستان ورالمان مارتەبەسىن بەرۋ كوزدەلۋدە. ۇشىنشىدەن, ورالمانداردىڭ ەل ازاماتتىعىن الۋ مەرزىمىن ءبىر جىلعا دەيىن قىسقارتۋ ۇسىنىلدى. تورتىنشىدەن, ەتنوستىق قازاقتار تۇرۋعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سولتۇستىك ءوڭىرلەرىن تاڭداعان جاعدايدا, ولارعا الەۋمەتتىك پاكەت بەرۋ قاراستىرىلماق.
مينيستر ت.دۇيسەنوۆا زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى جايىنا دا توقتالدى. رەفورمالاۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە, ياعني 2016-2020 جىلدارى زەينەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالاۋ جانە باستاپقى شارالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانۋدا ەكەن. ەكىنشى كەزەڭدە (2020-2030 جىلدار) جاڭارتىلعان زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە زەينەتاقى تولەمدەرىنىڭ سالىمشىلارى مەن الۋشىلارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەحانيزمدەرىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندە شارالار قابىلداناتىن بولادى.
قازىرگى كەزدە بازالىق زەينەتاقى زەينەتكە شىعاتىن ازاماتتاردىڭ بارلىعىنا ەڭبەك وتىلىنە جانە العان جالاقىسىنىڭ كولەمىنە قاراماستان بىركەلكى مولشەردە تاعايىندالادى. ال 2017 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋدىڭ جاڭا تارتىبىنە ءوتۋ كوزدەلۋدە. اتالعان زەينەتاقى تەك جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن زەينەتاقى جاسىنا جەتكەن كەزدە جانە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى تاعايىندالاتىن بولادى. جاڭا شارتتى-جيناقتاۋشى جۇيەنى ەنگىزۋ قولعا الىنباق. بۇل ورايدا, بىرىنشىدەن, ءاربىر جۇيەگە قاتىسۋشى ءۇشىن بجزق-دا اۋدارىلاتىن جارنالار سوماسى مەن زەينەتاقى قۇقىقتارى بەلگىلەنەتىن جەكە زەينەتاقى شوتى اشىلادى. ەكىنشىدەن, جيناقتار شارتتى بولىپ, جۇيەگە قاتىسۋشىنىڭ مەنشىگى بولىپ تابىلمايدى. ۇشىنشىدەن, زەينەتاقى جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن زەينەتاقى جاسىنا جەتكەن كەزدە جانە زەينەتاقى جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە بايلانىستى تاعايىندالادى. تورتىنشىدەن, زەينەتاقى مولشەرى زەينەتاقى شوتىندا بەلگىلەنگەن جيناقتار مەن كۇتىلەتىن ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا قاراي ايقىندالادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءمۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ازاماتتارعا كوڭىل ءبولۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا دا ءبىراز ماڭىزدى جوبالار قولعا الىنعان. بۇل رەتتە 2015 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ ءجاردەماقىسى 25 پايىزعا دەيىن كوتەرىلەدى. بۇل 500 مىڭعا جۋىق ادامدى قامتيتىن بولادى, بۇعان قازىر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا 16,4 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعالى وتىر ەكەن. 2017 جىلدان باستاپ كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ ەسەپتەۋ ادىستەمەسى وزگەرەتىنىنە بايلانىستى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردىڭ جاردەماقىسى تاعى 20 پايىزعا وسەدى. «سەبەبى, ءبىز ءجاردەماقىنى كۇنكورىس دەڭگەيىمەن ەسەپتەيتىندىكتەن, 2017 جىلى ونىڭ كولەمى جوعارىلايتىن بولادى», دەدى مينيستر.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».