قازاق ەلى, قازاق مەملەكەتى, قازاق ادەبيەتى ءۇشىن اقىن, جازۋشى, پۋبليتسيست, دراماتۋرگ ساتتار ەرۋباەۆتىڭ ءجونى بولەك, جوسىعى ەرەك. بار بولعانى جيىرما ءتورت جىل عانا ءومىر سۇرگەن جالىندى جاس قانشاما تىرلىكتەر تىندىرىپ ۇلگەردى دەسەڭىزشى!
سول جارىق جۇلدىزىڭىز بيىلعى قازان ايىندا ءجۇز جاسقا تولادى. 2014 جىل. ساتتار ەرۋباەۆتىڭ ءجۇز جىلدىعى. قازاق ادەبيەتىندەگى باللادا دەيتۇعىن ءبولەكشە جانردىڭ باستاۋ كوزى – ساتتار. فانتاستيكالىق نوۆەلليستيكانىڭ دا تۇڭعىش قاينارلارىن ەرۋباەۆتان تاباسىز. پارودياڭىزدى دا باستاپ بەرگەندەردىڭ بىرەگەيى ەرۋباەۆ. دراماسى تاعى بار. ال ەندى «مەنىڭ قۇرداستارىم» رومانى ناعىز جاڭاشىلدىقتىڭ ۇلگىسى بولدى. ءوز كەزىندە. قازىرگى كۇندە دە جاڭاشىلدىقتى سەزىندىرەر. لەۆ تولستويىڭىزدىڭ ءسوزى بار: «ەشقاشان ەسكىرمەيتىن جاڭالىق, ول – تالانت. سەبەبى, تالانت ارقاشان جارىق جۇلدىزداي جارقىراپ تۇرادى». ادەبيەتىڭىزدەگى جارىق جۇلدىزدار دەگەندە ەڭ بىرىنشىلەردىڭ قاتارىندا ساتتار ەرۋباەۆتىڭ تۇراتىنىن ەشكىم دە جوققا شىعارا المايدى.
ساتتار ەرۋباەۆ تۋرالى از ايتىلعان, از جازىلعان دەي المايمىز. زەيىن شاشكين, اسقار لەكەروۆ, ءابىش بايتاناەۆ, مىرزاي التىنبەكوۆا, مۇحامەتجان قاراتاەۆ, ءابدىلدا تاجىباەۆ, تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, ءادىھام شىلتەرحانوۆ, عافۋ قايىربەكوۆ, بەيبىت قويشىباي, فاريدا قۇجىموۆا, جارىلقاسىن بورانباي, سارسەنبەك ساحابات... بۇلاردىڭ ىشىندە تەرەڭىرەك زەرتتەۋگە تىرىسقاندار دا, ءتيىپ-قاشىپ ءبىر ازىراق پىكىر ءبىلدىرگەندەر دە بار, ارينە. ساتتار ۇرپاقتارمەن بىرگە جاساي بەرەر. ەرۋباەۆ ەشقاشان ەسكىرمەك ەمەس. الايدا...
جاۋھار جازۋشى, پاراساتى بيىك قالامگەر ءادىھام ءشىلتەرحانوۆ ساتتار حاقىندا نەعۇرلىم جان-جاقتى ەڭبەكتەنگەن, كەمەل زەرتتەپ, كەنەن زەردەلەي ءسوز قوزعاۋشىلاردىڭ قاتارىندا. سول ادەكەڭ ادىپتەيدى: «ساتتار, ءارينە, پۋشكين دە, لەرمونتوۆ تا ەمەس. سويتسە دە, ساتتار – ساتتار عوي! قازاقتىڭ ساتتارى كوپ پە؟ حالقىمىزدا قانشاما تالانتتى پەرزەنتتەر بار. ولاردىڭ سانى ارتا بەرەدى. بىراق ونىڭ ءبىرى دە ساتتار بولا المايدى. ساتتار قاشاندا دا دارا تۇرعان, كوپتەگەن ەرەكشەلىگىمەن قايتالانبايتىن تۇلعا عوي!».
ۆ.بەسەدين دەيتۇعىن ورىستىڭ ويشىل عالىمى ساتتار ەرۋباەۆتىڭ ءبىر اڭگىمەسىن وقىپ قايران قالعان. بولاشاق سوعىس تۋرالى فانتاستيكالىق اڭگىمەسىندە دارىندى جاس جازۋشىنىڭ ءوز كەزەڭىنەن قىرىق جىل كەيىن كەلەتىن جاڭالىقتاردى عاجايىپ كورەگەندىكپەن بولجاعانىن دالەلدەيدى. ول جاڭالىقتاردىڭ ىشىندە «اۆتوجەكتور», «راكەتوپلان», «جيۆوي ەلەكتريچەسكي تەكست» سياقتى كەرەمەتتەر كەلتىرىلگەن.
ءبىز بۇل ماقالامىزدا ساتتار ەرۋباەۆتىڭ كىم ەكەنىن, الاش جۇرتى, قازاق حالقى, بۇگىنگى جانە ەرتەڭگى ۇرپاق ءۇشىن قانشالىقتى قىمبات تا قاسيەتتى تۇلعا ەكەنىن, ەشقاشان ەسكىرمەيتىن شىعارمالارى اسىل مۇرا بولىپ قالا بەرەتىنىن دالەلدەگەلى وتىرعان جوقپىز. بيىل, ياكي, 2014 جىلى ءجۇز جىلدىعى جاقىنداپ قالعان ەرۋباەۆ ەلەنسە ەكەن دەمەكپىز.
ەرۋباەۆىڭىز ەلدىك دەڭگەيدە ەلەنىپ وتىرعان جوق. ۇكىمەتىڭىز نازار اۋدارماسا بولمايدى-اۋ. شىمكەنت دەيتۇعىن شاھارىڭىزدا ساتتار ەرۋباەۆ اتىنداعى مەكتەپ بار. ونىڭ ديرەكتورى – ۇلجالعاس اشىمقىزى ەسىم. ساتتار ەرۋباەۆتىڭ نەمەرە قارىنداسى. ەرۋبايدان اسقار. اسقاردان ەسىم, قاسىم, ساتتارحان, ساپارحان. ساتتارحانىڭىز – ساتتار. ەسىمنەن ءاشىم. اشىمنەن ۇلجالعاس. كوپ جىلدار بويى مەكتەپتەردە باسشى بولىپ جۇرگەن, ىزدەنىمپاز, ىزگىلىگى مول جان.
قازاقتىڭ قالاۋلى قىزى. تۇرار رىسقۇلوۆ اتىنداعى مەكتەپتە دە تالاي جىل تەكتىلىك تانىتقان. رىسقۇلوۆ تۋرالى ىزدەنگەن. شاكىرتتەردىڭ ساناسىنا ساپا دارىتقان. ەندى, مىنە, ەرۋباەۆ اتىنداعى التىن ۇيانى دا كەرەمەت كوركەيتىپ وتىر. ساتتار اعاسىنا تازا مىستان تەڭدەسى جوق ەسكەرتكىش ورناتتى. ۇلكەن ءبىر بولمەنى ساتتار مۋزەيىنە اينالدىردى. جارىق جۇلدىزىڭىزدىڭ جالىندى ناسيحاتشىسى, ۇلاعاتتى ۇستاز ۇلجالعاس حانىممەن اڭگىمەلەسىپ وتىرمىز.
− ساتتار اعامىزدىڭ ءجۇز جىلدىعى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە, مەرەي تاسىتارداي, جاستار ساناسىن جاڭعىرتارداي ساپادا اتالىپ وتەر دەپ ويلاۋشى ەدىم, – دەيدى ازداپ ۋايىم ۇيالاعان ادەمى كوزدەرىن جانارىنان جارقىل شاشقان تالانتتى تۇلعانىڭ تۇعىرداعى مۇسىنىنەن الماعان كۇيدە كۇرسىنىپ. – ازىرشە ونداي ىقىلاس ونشا بايقالا قويمايتىنداي...
جارىق جۇلدىزىڭىزدىڭ ءجۇز جىلدىعى جاقىن. ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسىنا – ۇسىنىستارعا كوشەلىكشى. بىرىنشىدەن, مەكتەپتەرىڭىزدىڭ «قازاق ادەبيەتى» وقۋلىقتارىندا ساتتار ەرۋباەۆتىڭ ءوزى تۋرالى دا, ءسوزى تۋرالى دا ەشتەڭە بولماۋى قالاي؟! «مەنىڭ قۇرداستارىم» رومانى كەز كەلگەن قوعامنىڭ جاس بۋىنى ءۇشىن ادامگەرشىلىكتىڭ, ادالدىقتىڭ, دوستىق پەن ماحابباتتىڭ كوركەم تاربيەلىك كەستەسى ەمەس پە؟ نوۆەللالارى, باللادالارى, ولەڭدەرى, پۋبليتسيستيكاسى شە؟ بۇل – ءبىر. ەكىنشىدەن, ساتتاردىڭ شىعارمالارى وسىدان ون جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن, 2003 جىلى «اتامۇرا» باسپاسىنان ءبىر توم بوپ شىعىپ ەدى. سودان بەرى تىم-تىرىس, تىپ-تىنىشپىز. ءجۇز جىلدىعىنا ارناپ نەگە شىعارماسقا؟ ۇشىنشىدەن, ايبىنىمىز, ارداعىمىز, استانا قالاسىندا ساتتار ەرۋباەۆ كوشەسى, ساتتار ەرۋباەۆ مەكتەبى نەمەسە ساتتار ەرۋباەۆ كىتاپحاناسى بولۋى كەرەك پە؟ البەتتە! تورتىنشىدەن, جالىندى جاستىق شاعى وتكەن, لەنينگراد ۋنيۆەرسيتەتىنەن كەيىن ەڭبەك ەتكەن الماتىدا نەگە ساتتاردىڭ كوشەسى جوق؟ سول الماتىڭىزدا نەمەسە استاناڭىزدا جالىندى جاستىقتىڭ, دوستىق پەن ماحابباتتىڭ سيمۆولىنداي ساتتارعا ەسكەرتكىش ورناتىلسا, ول ءبۇگىنگى جانە ەرتەڭگى ۇرپاقتىڭ, جاس قايراتتىڭ باس قوساتىن, ونەر مەن ولەڭدى قاستەرلەپ مەرەكەلەيتىن ورنىنا اينالسا شە؟ جاراسادى! بەسىنشىدەن, بايتاعىڭىزداعى ءۇشىنشى ۇلكەن قالاعا اينالىپ جاتقان شىمكەنتىڭىزدى الايىق. جاڭاشا ورتالىق سالىنۋدا. جاڭا «وتىرار» كىتاپحاناسى, جاڭا دراما تەاترى, جاڭا كورمە زالى, جاڭا اكىمشىلىك ءۇيى, جاڭاشا تۇرعىن ۇيلەر... سول جاڭاشا جەردەن جاڭاشىل قالامگەرگە ءبىر گۇلزار نەمەسە بۋلۆار, ايتپەسە ادەمى كوشە بەرىپ, ءمۇسىنىن قويسا شە؟ جاراسقاندا قانداي! كەيىنگى كەزدەرى وسى شىمكەنتىڭىزدە ونەردىڭ وزگەشە ورەندەرىنەن گورى قاتارداعى, اۋدان, كەنت باسقارعان شەنەۋنىكتەرگە كوشە بەرۋ كوبەيگەنى دە راس-اۋ.
بيىلعى مامىر ايىندا شىمكەنتتەگى وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپحانادا ساتتارعا ارنالعان ادەمى ادەبي-ساز كەشى ءوتتى. سوندا «حالىق جاۋى», قوجانوۆ پەن رىسقۇلوۆتىڭ «قۇيىرشىعى», جاپوننىڭ «جانسىزى» اتانىپ, سۇلتانبەك پەن تۇراردان كەيىن كوپ كەشىكپەي اتىلعان ەسىم اسقاروۆتىڭ نەمەرەسى, ءاشىم ەسىم ۇلىنىڭ پەرزەنتى, ساتتاردىڭ نەمەرە قارىنداسى ۇلجالعاس اشىمقىزى ەسىم حانىم دا, وزگە ءسوز الۋشىلار دا كوكەيكەستى ماسەلەلەر قوزعادى. جوعارىدا ءبىز كەلتىرگەن بەس ۇسىنىس تا − وڭتۇستىكتەگى وقىرمان كوپشىلىكتىڭ, زيالى قاۋىمنىڭ, ساتتار سۇيەر جۇرتشىلىقتىڭ ءجيى-ءجيى ايتاتىن جاعداياتتارى.
ءجۇز جىلدىعى جاقىنداعان ەرۋباەۆ ەلەنسە ەكەن دەۋىمىزدىڭ ءمانىسى وسى.
مارحابات بايعۇت,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.